Tôn Đức Thắng và cuộc đấu tranh trong ngục tù Côn Đảo (1930-1945) – Tàu cao tốc Côn Đảo Express
Tháng 12-1928, xảy ra vụ án ở đường Bac-bi-ê ( Barbier ) ; trong quy trình tìm hiểu, mật thám Pháp vô tình phát hiện được nhiều tài liệu của tổ chức triển khai Hội Nước Ta cách mạng Thanh niên. Lập tức, chúng tổ chức triển khai các cuộc lùng sục, bắt bớ hàng loạt hội viên của Kỳ bộ Thanh niên Nam kỳ. Chỉ 1 số ít ít chiến sỹ chỉ huy của Kỳ bộ được tin báo kịp thời, nên đã bí hiểm tạm lánh sang Trung Quốc, tránh sự khủng bố của địch, như Hà Huy Tập, Trần Ngọc Danh, Trần Phạm Hổ, Nguyễn Khoa Hiền ; còn lại, hầu hết chỉ huy của Kỳ bộ đều bị bắt. Đến cuối tháng 7-1929, các chiến sỹ Phaạm Văn Đồng, Tôn Đức Thắng cũng bị mật thám bắt giữ .
Sau hơn 1 năm bị nhốt, tra tấn tại Khám Lớn Hồ Chí Minh, ngày 25-6-1930, Tòa Đại hình Pháp đã đưa đồng chí Tôn Đức Thắng va nhiều chiến sỹ cộng sản khác ra sử ở TP HCM. Mặc dù không có chứng cứ, bọn thực dân vẫn phán quyết các chiến sỹ : Phạm Văn Đồng 10 năm tù giam, Tôn Đức Thắng 20 năm tù khổ sai và đưa đi đày ra Côn Đảo .
Ngày 3-7-1930, con tàu Ác-măng Rút-xô (Hardmand Rousseaus) chở Tôn Đức Thắng và nhiều chính trị phạm ra Côn Đảo, nơi được mệnh danh là “Địa ngục trần gian”.
Bạn đang đọc: Tôn Đức Thắng và cuộc đấu tranh trong ngục tù Côn Đảo (1930-1945) – Tàu cao tốc Côn Đảo Express
Đến Côn Đảo, Tôn Đức Thắng bị địch đưa về nhốt chung với tù khổ sai thường phạm ở Banh I. Chúa ngục bấy giờ là tên Bu-vi-e ( Bouvier ) có biệt danh “ Mặt lợn ”, nổi tiếng gian ác. Dưới sự chỉ huy của chúa ngục Bu-vi-e, quản ngục, mã tà hằng ngày tra tấn, hành hạ tù nhân không kể ngày đêm. Nhà tù Côn Đảo trở thành cái lò sát sinh theo đúng nghĩa. Chỉ tính riêng trong năm 1930 ( từ khi đồng chí Tôn Đức Thắng ra đảo ), nhất là sau cơn bão lớn cuối năm, nghĩa trang Hàng Dương đã vùi xác 311 tù nhân, chiếm tỷ suất cao nhất trong số tù nhân chết của các nhà tù Đông Dương. Nhiều nhà giam trên đảo bị cơn bão phá không kịp sửa, tù nhân phải sống trong cảnh “ màn trời chiếu đất ”. Bệnh tật cùng với sự ngược đãi của nhà tù mỗi ngày, đã cướp đi biết bao sinh mệnh tù nhân. Một số tù chính trị ở Banh II như Nguyễn Hới, Nguyễn Văn Hoan, Tống Văn Trân … vì địch không đủ chỗ giam nên bị đưa sang nhốt chung với thường phạm ở Banh I ; các chiến sỹ đã bắt liên lạc với Tôn Đức Thắng .
Không thể để tình hình cứ tiếp nối, đồng chí Tôn Đức Thắng đã cùng các đảng viên cộng sản khác như Nguyễn Hới, Nguyễn Văn Hoan, Tống Văn Trân … tranh luận và thống nhất hoạt động xây dựng tổ chức triển khai hội cứu tế để trợ giúp tù nhân trong các khám. Nhiệm vụ đa phần của hội cứu tế là lo thuốc men, cử người chăm nom mỗi khi có tù nhân ốm đau. Việc làm này chẳng những động viên, khuyến khích rất lớn về mặt tư tưởng, tình cảm so với những người tù, mà còn cảm hóa được nhiều tù thường phạm, kể cả những người được coi là những tay “ anh chỉ ”, quen giành giật miếng cơm, manh áo của bạn bè tù. Thậm chí, nhiều người còn xin vào hội, nhiệt huyết đấu tranh đòi cải tổ điều kiện kèm theo sống tù nhân, chống chính sách khắc nghiệt của chính sách nhà tù .
Đến cuối năm 1930, trên cơ sở kinh nghiệm tay nghề tổ chức triển khai hội cứu tế của tù nhân, đồng chí Tôn Đức Thắng và 1 số ít tù nhân cộng sản quyết định hành động xây dựng ra Hội những người tù đỏ, làm hạt nhân, đại diện thay mặt cho đồng đội tù, đứng ra thương thuyết, tranh đấu với cai ngục, quản tù .
Hội những người tù đỏ tin tưởng bàu đồng chí Tôn Đức Thắng làm Hội trưởng, các thành viên nòng cốt gồm : Nguyễn Hới, Nguyễn Văn Hoan, Tràn Học Hải ( tức Trần Văn Sửu ), Phan Văn Bảy, Tạ Uyên, Tống Văn Trân … và 1 số ít chiến sỹ khác .
Nhiệm vụ quan trọng nhất của Hội những người tù đỏ là hoạt động, giáo dục, giác ngộ các tù nhân về lý tưởng cách mạng ( hầu hết là tù thường phạm ). Mặt khác, Hội những người tù đỏ còn có trách nhiệm tổ chức triển khai, chỉ huy các tù nhân đấu tranh đòi cải tổ đời sống, đòi chấm hết việc hành hạ, tra tấn tù nhân .
Dưới sự chỉ huy của đồng chí Tôn Đức Thắng, Hội những người tù đỏ hoạt động giải trí khá tích cực, đã buộc bọn quản ngục phải đồng ý 1 số ít yếu cầu chính đáng của tù nhân như : tù nhân ốm đau được đi khám bệnh, phát thuốc ; bữa ăn hàng ngày cũng phần nào được cải tổ. Do đó, tỷ suất tù nhân bị chế do bị hành hạ, tra tấn dã man cũng giảm đi ; bạn bè phấn khởi, sáng sủa hơn, ngày càng tin cậy lẫn nhau và tin vào tổ chức triển khai Hội những người tù đỏ. Thấy tình hình khá thuận tiện, đồng chí Tôn Đức Thắng ý kiến đề nghị với các đảng viên cộng sản, triển khai xây dựng Chi bộ Đảng Cộng sản ở Banh I .
Đầu năm 1932, Chi bộ Đảng Cộng sản Banh I đã được xây dựng ở Khám Chỉ Tồn. Đồng chí Nguyễn Hới ( nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời, Bí thư Tỉnh ủy Tỉnh Nam Định ) được cử làm Bí thư Chi bộ ; đồng chí Tôn Đức Thắng tham gia Chi ủy và được phân công đảm nhiệm Hội những người tù đỏ, đồng thời có trách nhiệm thiết lập đường dây liên lạc với Chi bộ Banh II ( tù chính trị ) và liên lạc với cả đất liền. Mọi yếu tố đang được quản lý và vận hành trơn tru, các mối liên lạc đã được thiết lập và hoạt động giải trí đều đặn, thì đến cuối tháng 12-1932, một mối liên lạc trong tù do đồng chí Tôn Đức Thắng phụ trách bị địch phát hiện. Ngay lập tức, tên chúa ngụ Bu-vi-e “ Mặt lợn ” ra lệnh phạt giam đồng chí Tôn Đức Thắng vào Hầm xay lúa – nơi hành hạ dã man so với các tù nhân .
Bọn địch gọi Hầm xay lúa là khu “ Trừng giới ”, chính bới trong Hầm xay lúa, ngoài việc bị bắt lao động khổ sai, phải xay lúa bằng chiếc cối xay to được làm bằng chiếc thùng tô-nô đựng rượu vang, người tù còn phải chịu nhiều cực hình thân xác. Thời gian trong Hầm xay lúa khó phân địch, người tù phải chịu cảnh tối tăm, ngày cũng như đêm, vì chỉ có một thứ ánh sáng mờ mờ của ngọn đèn dầu leo lét. Không khí trong Hầm xay lúa rất ngột ngạt, bụi mù mịt bốc lên từ cối xay, từ các bào tải cũ. Những người tù khi nào cũng phải ở trần, mồ hôi nhơm nhớp vì nóng nực, bụi trấu cũng vì vậy mà bám vào da thịt, khiến người ngứa ngáy ; lâu ngày không được tắm, da thịt của người nào cũng bóc ra từng mảng, lở loét rất đau đớn. Ngoài ra, trong Hầm xay lúa còn có nạn áp bức của “ cặp rằng ”. Đó là những tay dao búa, lưu manh được cai ngục giao cho quản lý việc làm trong tù, nhưng đa phần là hành hạ tù nhân, một kiểu “ dùng tù trị tù ” khá phổ cập trong các nhà tù thời Pháp .
Khi Tôn Đức Thắng vào Hầm xay lúa, tên Giám thị Phéc-ran-đi ( Ferandini ) chỉ định làm “ cặp rằng ”. Tại đây đã có 1 “ cặp rằng ” chính và 4 “ cặp rằng ” phụ ; chúng vừa thanh toán giao dịch lẫn nhau, với ý đồ dùng bọn lưu manh để trị những người tù cộng sản nhưng mưu đồ đen tối của chúng đã không triển khai được. Với uy tín của Tôn Đức Thắng, cùng với sự trợ giúp, ủng hộ của 1 số ít tù nhân cộng sản, số tù thường phạm đã bị cảm hóa ; 1 số ít “ cặp rằng ” cũ cũng trở thành phụ tá đắc lực trong việc làm hằng ngày. Hội cứu tế tù nhân được xây dựng ngay trong Hầm xay lúa. Nhờ vậy, những người ốm đau được chăm nom, cung ứng thuốc men chu đáo ; buổi tối còn có lợp học văn hóa truyền thống cho những người không biết chữ ; không khí đoàn kết từ từ thay thế sửa chữa cho sự hằn thù, chia rẽ trước đây .
Sau khi mãn hạn thời hạn bị phạt ở Hầm xay lúa, địch đưa đồng chí Tôn Đức Thắng trở lại Banh I ở Khám 8-9. Thời gian này, nhiều tù nhân cộng sản từ các nhà tù Hỏa Lò, Sơn La liên tục bị đưa ra Côn Đảo, bổ trợ vào cả Banh I và Banh II. Chi bộ nhà tù vì vậy cũng có thêm nhiều đảng viên. Nhằm lan rộng ra sự đoàn kết giữa các tù nhân, Chi bộ Banh I chỉ huy tổ chức triển khai Hội nghị đại biểu tù nhân ( 1 ), quyết định hành động cải tổ Hội những người tù đỏ thành : Hội tù nhân thống nhất với trách nhiệm hầu hết là : giúp sức lẫn nhau trong lúc ốm đau và trong việc làm, đấu tranh đòi cải tổ hoạt động và sinh hoạt, giảm nhẹ khổ sai và tổ chức triển khai học văn hóa truyền thống cho bạn bè tù. Đồng chí Tôn Đức Thắng được cử vào Ban chỉ huy Hội tù nhân ; các chiến sỹ Ngô Gia Tự, Trần Quang Tặng, Nguyễn Hới được cử vào Ban chỉ huy chung toàn đảo .
Dưới sự lãnh đọa của Chi bộ trong tù và Hội tù nhân, trong các năm 1934 – 1936, nhiều cuộc đấu tranh đã nổ ra ở toàn bộ các Banh, buộc địch phải cải tổ đời sống và chính sách lao động khổ sai so với tù nhân. Chi bộ Chỉ Tồn, dưới sự chỉ huy của Tôn Đức Thắng, trở thành mối liên lạc chính giữa các chi bộ trên đảo và với đất liền. Nhiều tài liệu, sách báo cộng sản được chuyển qua cơ sở của ta trên tàu viễn dương, kịp thời Giao hàng cho nhu yếu thông tin và học tập trên đảo .
Cuối năm 1936, với thắng lợi của Mặt trận Bình dân Pháp và với sự đấu tranh của nhân dân ta, nhiều chính tị phạm ở nhà tù Côn Đảo đã được trả tự do, trở lại đất liền. Chi bộ nhà tù được củng cố lại, Hội tù nhân vẫn liên tục được duy trì hoạt động giải trí, nề nếp hoạt động và sinh hoạt của tù nhân vẫn cơ bản được giữ vững .
Tuy nhiên, đến cuối năm 1938, phái hữu thắng thế trong cơ quan chính phủ Pháp, chính sách quản lý ở thuộc địa cũng có nhiều biến hóa. Chính quyền Pháp trở mặt, quay lại với chủ trương đàn áp, bắt bớ, khủng bố những người hoạt động giải trí tích cực trong trào lưu Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Bọn cai ngục ở Côn Đảo cũng tỏ thái độ “ cứng rắn ” so với các nhu yếu đòi cải tổ hoạt động và sinh hoạt của bạn bè tù, nhất là yếu tố cấp thuốc cho tù nhân khi ốm đau. Tù nhân ốm đau với bất kể bệnh gì, chúng cũng chỉ cho nước vôi và bột than, cùng lắm khi đưa vào cấp cứu mới được tiêm một vài ống thuốc hồi sức. Vì vậy, trong thời hạn này, tù nhân đau yếu hàng loạt, làm suy kiệt sức lực lao động vốn đã yếu ớt vì bị lao dịch quá mức của người tù, vì vậy ngày nào cũng có người chết. Đặc biệt, từ cuối năm 1941 đến năm 1943, tù nhân chết quá nhiều ; riêng Banh II ( tù chính trị ), có ngày chết tới 20 người .
Đứng trước tình hình địch khủng bố ác liệt, Chi bộ nhà tù và Hội tù nhân đặt ra trách nhiệm trên hết lúc này là phải bằng mọi cách bảo vệ tính mạng con người tù nhân, bảo vệ cán bộ của Đảng. Hội tù nhân tổ chức triển khai cho đồng đội tìm khiếm thuốc men, tự chế thuốc nam bằng các thứ cây xanh trên đảo để chữa bệnh. Mỗi lần lái ca nô đi lưới về, Bác Tôn lại bí hiểm giắt những con cá nhỏ vào áo tơi, đem về cho bạn bè nấu chín rồi chuyển vào tiếp tế cho các Banh cầm đồ. Nhờ nỗ lực của tổng thể đồng đội tù, với niềm tin thương người như thể thương thân, nhiều người tù đã thoát khỏi lưỡi hái của tử thần trong gang tấc .
Cuối năm 1941, tình hình trên đảo có 1 số ít dịch chuyển lớn : tên chúa đảo Bu-vi-e “ Mặt lợn ” đã bị điều về TP HCM, tình hình tưởng chừng thoải mái và dễ chịu hơn, nhưng do có sự phản bội, nhiều cơ sở Đảng trong nhà tù bị địch phát hiện và các đảng viên bị khủng bố .
Sau đợt này, Đảng ủy nhà tù Côn Đảo được củng cố lại: đồng chí Nguyễn Duy Trinh tiếp tục được tín nhiệm làm Bí thư, đồng chí Phạm Hùng, Tôn Đức Thắng, Lê Văn Lương làm Đảng ủy viên.
Tiếp tục được giao đảm nhiệm Hội tù nhân, Tôn Đức Thắng đưa ra đề xuất nâng cấp cải tiến Hội về mặt tổ chức triển khai, theo hình thức hoạt động giải trí công khai minh bạch, đơn cử là mỗi khám cử ra các ban đảm nhiệm các mặt công tác làm việc : Ban trật tự, Ban học tập, Ban vệ sinh, Ban cứu tế. Tất cả các ban đều chịu sự chỉ huy của Chi bộ. Nhờ có sự nâng cấp cải tiến hoạt động giải trí, đấu tranh, từ cuối năm 1941, tình hình sức khỏe thể chất của tù nhân được cải tổ đáng kể, các nạn bệnh dịch kiết lỵ, ghẻ lở đã bị chặn lại .
Từ năm 1943, diễn biến của cuộc cuộc chiến tranh quốc tế thứ hai ngày càng ác liệt, tình hình Đông Dương cũng đã có sự biến hóa bởi sự xuất hiện của phát xít Nhật. Nắm sát thông tin diễn biến hàng ngày, đồng chí Tôn Đức Thắng cùng các chiến sỹ trong Đảng ủy tích cực chỉ huy công tác làm việc vận động binh lính ủng hộ ta, chuẩn bị sẵn sàng và tổ chức triển khai vượt ngục cho nhiều đảng viên cộng sản quay trở lại tham gia cách mạng .
Tháng 9-1945, nghe tin Nhật đã đầu hàng Đồng minh, Đảng ủy nhà tù đã cử đoàn đại biểu gồm các đồng chí Tôn Đức Thắng, Phạm Hùng, Trần Ngọc Danh, Lã Vĩnh Lợi đến gặp chúa Đảo Lê Văn Trà nhu yếu trao chính quyền sở tại trên đảo cho những người tù cộng sản. Mặc dù nhu yếu không được gật đầu, nhưng chúa đảo phải đồng ý chấp thuận tổ chức triển khai chính quyền sở tại liên hiệp ở Côn Đảo, cho sửa ra-đi-ô để nghe tin tức và sửa ca-nô để đưa đại biểu về đất liền xin quan điểm của nhà nước .
Ngay sau đó, Hội đồng liên hiệp quốc dân Côn Đảo sinh ra, gồm đa phần là tù nhân cộng sản trong đó có Tôn Đức Thắng. Hội đồng lãnh nghĩa vụ và trách nhiệm thu vũ khí của binh lính trên đảo và xây dựng lực lượng bảo vệ Côn Đảo ( Đoàn phòng thủ Côn Đảo ) .
Ngày 16-9-1945, chiếc tàu Phú Quốc do Xứ ủy Nam kỳ cử ra đảo để đón tù chính trị đã cập bên Cỏ Ống. Đồng chí Tôn Đức Thắng và Lã Vĩnh Lợi được cử đến liên hệ rồi đưa tàu cập cầu tàu Côn Đảo trước sự đón mừng của phần đông đồng đội tù nhân .
Ngày 17-91-1945, Tôn Đức Thắng cùng các chiến sỹ của mình tham gia cuộc mít tinh tại sân hoạt động, nghe đại diện thay mặt của nhà nước, chiến sỹ Tưởng Dân Bảo, công bố : Côn Đảo chính thức thuộc chủ quyền lãnh thổ Nước Ta và là mảnh đất tự do, độc lập .
Ngày 23-9-1945, tàu Phú Quốc và 25 chiếc tàu, thuyền khác đưa 1.800 tù chính trị trở lại đất liền. Cầm lái chiếc ca-nô mang tên Giải phóng, Tôn Đức Thắng cùng đoàn tù chính trị quay trở lại với đất mẹ yêu thương sau 15 năm xa cách, chấm hết những ngày bị đày ải gian nan trong ngục tù đế quốc. / .
( 1 ) Hội nghị này được tổ chức triển khai vào mùa hè năm 1934 tại một động cát phía sau Sở Chuồng bò
Xem thêm: Nơi nào có anh, nơi đó là nhà
5/5 – ( 1 bầu chọn )
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp
