Mông Cổ – Wikivoyage

Mông Cổ [1] (tiếng Mông Cổ: Монгол улс) là một quốc gia Trung Á giáp với Liên bang Nga về phía bắc và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về phía nam, phía đông và phía tây. Dù không có biên giới chung với Kazakhstan nhưng điểm cực Tây của Mông Cổ chỉ cách điểm cực Đông của Kazakhstan 38 km (24 dặm). Đây là quốc gia có diện tích lớn thứ 19 trên thế giới đồng thời là quốc gia không giáp biển có diện tích lớn thứ nhì, sau Kazakhstan. Với một diện tích rộng lớn nhưng dân số chỉ khoảng 3 triệu người (2007), Mông Cổ trở thành nước có mật độ dân cư thấp nhất hành tinh. Phần lớn đất đai Mông Cổ không thể trồng trọt được, chủ yếu là thảo nguyên, đồi núi và sa mạc. Thủ đô và thành phố lớn nhất của Mông Cổ là Ulan Bator, là nơi sinh sống của gần 38% dân số.

Tổng quan[sửa]

Lịch sử[sửa]

Vùng đất Mông Cổ thời nay từng là nơi sinh sống của rất nhiều tộc người từ thời tiền sử. Họ đa phần là những người dân du mục và từ từ tăng trưởng thành những liên minh vững mạnh. Năm 209 TCN, người Hung Nô đã xây dựng một liên minh hùng mạnh dưới sự chỉ huy của vua Mặc Đốn. Họ đã vượt mặt người Đông Hồ, vốn trấn áp miền đông Mông Cổ trước kia rồi nhanh gọn trở thành một thế lực lớn uy hiếp Trung Quốc trong 3 thế kỉ sau đó. Nhà Tần đã phải kiến thiết xây dựng Vạn Lí Trường Thành để ngăn ngừa những sự xâm nhập từ phía bắc của người Hung Nô. Sau khi bị người Trung Quốc vượt mặt vào năm 428 – 431, một bộ phận người Hung Nô đã vận động và di chuyển sang phía tây và trở thành người Hung. Sau đó, người Nhu Nhiên đã sửa chữa thay thế Hung Nô quản lý Mông Cổ cho đến khi bị vượt mặt bởi người Đột Quyết. Người Đột Quyết quản lý Mông Cổ trong hai thế kỉ 7 và 8. Tiếp đó, họ lại bị sửa chữa thay thế bởi tổ tiên của người Uyghur ( Duy Ngô Nhĩ ) ngày này, và sau đó là người Khiết Đan và người Nữ Chân. Vào thế kỉ 10, Mông Cổ bị chia thành rất nhiều bộ lạc nhỏ link rời rạc với nhau. Đế quốc Mông Cổ được Thành Cát Tư Hãn xây dựng năm 1206 sau khi thống nhất những bộ lạc Turk-Mông Cổ và sau đó bành trướng sang đại lục Á-Âu, khởi đầu bằng việc xâm lược Tây Hạ ở phía bắc Trung Quốc và đế quốc Khwarezm ( Hoa Thích Tử Mô ) ở Ba Tư. Vào thời kỳ cực thịnh của nó, Hòa bình Mông Cổ ( con đường tơ lụa thuộc đế quốc Mông Cổ ) đã tạo điều kiện kèm theo cho giao lưu văn hóa truyền thống và mậu dịch giữa phương Đông và phương Tây trong thời kỳ thế kỷ 13 – thế kỷ 14. Vào thời gian Thành Cát Tư Hãn mất năm 1227, đế quốc này được chia cho 4 người con trai của ông với người con trai thứ 4 là đại hãn, và đến những năm 1350, những triều Hãn rạn nứt và đánh mất trật tự mà Thành Cát Tư Hãn đã mang lại. Cuối cùng, những triều Hãn xa rời nhau, trở thành những triều đại Y Nhi hãn quốc ở Ba Tư, Sát Hợp Đài hãn quốc ở Trung Á, Kim Trướng hãn quốc ở địa phận nước Nga thời nay, và triều Nhà Nguyên ở Trung Quốc. Sau khi bị người Hán vượt mặt, người Mông Cổ đã phải rút lui về quốc gia mình và nhà Nguyên liên tục sống sót ở đó, được những nhà sử học tân tiến gọi là nhà Bắc Nguyên. Nhà Minh điều quân xâm lăng Mông Cổ năm 1380, và vào năm 1388 đã giành được một thắng lợi quan trọng, Karakorum ( thủ đô hà nội Mông Cổ ) bị tàn phá, người Mông Cổ về cơ bản nằm trong mạng lưới hệ thống chư hầu của Nhà Minh. Tiếp đó, vào thế kỷ 17 người Mông Cổ bị người Mãn Châu ( Nữ Chân ) tiến công can đảm và mạnh mẽ. Năm 1636, Mông Cổ trở thành một phần của đế chế Mãn Thanh. Năm 1911 nhà Mãn Thanh sụp đổ, Mông Cổ trở thành nước tự trị từ 1911 đến 1919. Ngày 11 tháng 7 năm 1921, được Liên Xô ủng hộ, nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ sinh ra theo ( chính sách Xã hội chủ nghĩa ). Từ 1990, do ảnh hưởng tác động từ sự sụp đổ của Liên Xô, Mông Cổ khởi đầu tiến trình dân chủ hóa, cải tổ kinh tế tài chính, chính trị, chuyển sang chính sách đa nguyên, đa đảng với 18 chính đảng chính thức hoạt động giải trí, trong đó Đảng Nhân dân Mông Cổ là chính đảng lớn nhất .

Địa lý và khí hậu[sửa]

Với diện tích 1.564.116 km² (603,909 mi²), Mông Cổ là nước rộng thứ 19 trên thế giới, sau Iran. Nước này lớn hơn rất nhiều so với nước đứng kế tiếp là Peru.
Địa lý Mông Cổ đa dạng với Sa mạc Gobi ở phía nam và các vùng núi lạnh ở phía bắc và phía tây. Đa phần lãnh thổ Mông Cổ gồm các thảo nguyên. Đỉnh cao nhất tại Mông Cổ là Đỉnh Khüiten thuộc khối núi Tavan bogd ở cực tây với độ cao 4,374 m (14,350 ft). Châu thổ hồ Uvs Nuur, chung với nước Cộng hoà Tuva tại Nga, là một Địa điểm di sản tự nhiên thế giới. Hầu hết nước này đều nóng vào mùa hè và rất lạnh về mùa đông, với nhiệt độ trung bình tháng 1 hạ xuống chỉ còn -30 °C (-22 °F).
Nước này cũng thỉnh thoảng gặp phải những đợt thời tiết khắc nghiệt được gọi là zud. Ulan Bator có nhiệt độ trung bình thấp nhất so với bất kỳ thủ đô nào khác trên thế giới. Mông Cổ cao, lạnh và nhiều gió. Nước này có khí hậu lục địa cực đoan với mùa đông dài và lạnh, mùa hè ngắn, và đa phần lượng mưa trong năm cũng diễn ra vào mùa hè. Nước này trung bình có 257 ngày không mây mỗi năm, và thường ở trung tâm của một vùng có áp lực khí quyển cao. Lượng mưa cao nhất ở phía bắc (trung bình 20 tới 35 centimét một năm) và thấp nhất ở phía nam, với lượng mưa hàng năm 10 tới 20 centimét. Vùng cư cực nam là Sa mạc Gobi, một số vùng tại đó có hầu như không có mưa trong nhiều năm.
Cái tên “Gobi” là một thuật ngữ tiếng Mông Cổ để chỉ một thảo nguyên sa mạc, thường nói tới một đặc tính của loại đất không có đủ thực vật cho những con marmot nhưng đủ cho lạc đà. Người Mông Cổ phân biệt Gobi khỏi sa mạc thực sự, dù sự khác biệt không phải luôn rõ ràng với những người bên ngoài không quen thuộc với cảnh vật Mông Cổ. Các vùng đất Gobi rất mong manh và dễ bị tàn phá bởi sự quá tải, dẫn tới sự mở rộng của sa mạc thực sự, một vùng đá vô dụng nơi thậm chí cả lạc đà Bactrian cũng không sống nổi.

Chính trị[sửa]

Hiện nay, chính trị ở Mông Cổ là đa đảng, có 18 chính đảng cùng hoạt động giải trí. Đảng lớn nhất là Đảng Nhân dân Mông Cổ. Cơ cấu chính trị với hình thức dân chủ nghị viện, đứng đầu nhà nước là tổng thống với nhiệm kỳ 04 năm. Tổng thống hiện nay là ông Tsakhiagiin Elbegdorj được bầu làm chỉ huy từ tháng 5/2009. nhà nước hiện nay của Mông Cổ là cơ quan chính phủ liên hiệp, với nhiệm kỳ 04 năm. Thủ tướng hiện nay là ông Sükhbaataryn Batbold. Mông Cổ phân loại hành chính gồm 21 tỉnh dưới quyền TW

Vùng[sửa]

Thành phố[sửa]

Ulan Bator, Thành Phố Hà Nội, thành phố lớn nhất .

Các điểm đến khác[sửa]

Đến[sửa]

Có 4 cửa ngõ vào Mông Cổ, 3 giáp với Nga và 1 giáp với Trung Quốc ở Erlian .Công dân những cuố gia sau hoàn toàn có thể vào Mông Cổ miễn Visa :

đến 90 ngày: Kazakhstan, Kyrgyzstan, Gruzia và Ma Cau

đến 3 tháng:? Hoa Kỳ

đến 30 ngày: Cuba, Israel, Malaysia, Thái Lan, Lào, Thổ Nhĩ Kỳ và Nhật Bản

đến 21 ngày: Philippines

đến 14 ngày: Hồng Kông, Singapore

Bằng đường hàng không[sửa]

Sân bay quốc tế Thành Cát Tư Hãn ở thủ đô Ulan Bator.

Bằng tàu hỏa[sửa]

Bằng ô-tô[sửa]

Bằng buýt[sửa]

Bằng tàu thuyền[sửa]

Đi lại[sửa]

Ngôn ngữ[sửa]

Ngôn ngữ chính thức của Mông Cổ là tiếng Mông Cổ Khalkha, và được 90 % dân số sử dụng. Nhiều phương ngữ khác nhau được dùng trên khắp nước. Những phương ngữ này gồm trong những ngôn từ Mông Cổ. Tiếng Mông Cổ thường được gộp vào trong những ngôn từ Altaic, một nhóm những ngôn từ được đặt theo tên dãy núi Altay và cũng gồm có cả những ngôn từ Turk và Tungus. Ngày nay, tiếng Mông Cổ được viết bằng bảng vần âm Kirin, dù trong quá khứ nó được viết bằng ký tự Mông Cổ. Một kế hoạch tái sử dụng ký tự cũ được dự tính vào năm 1994, nhưng vẫn chưa diễn ra vì nhiều nguyên do. Ở phía tây quốc gia, tiếng Kazakh và tiếng Tuva, cùng với những ngôn từ khác, cũng được sử dụng. Tiếng Nga là ngoại ngữ được dùng đại trà phổ thông nhất ở Mông Cổ, tiếp sau là tiếng Anh, dù tiếng Anh đã dần thay thế sửa chữa tiếng Nga trở thành ngôn từ thứ hai. [ cần dẫn nguồn ] Tiếng Triều Tiên đã trở thành đại trà phổ thông bởi có hàng chục nghìn người Mông Cổ thao tác ở Nước Hàn. Sự chăm sóc tới tiếng Trung Quốc, ngôn từ của cường quốc láng giềng, cũng đã ngày càng tăng. Tiếng Nhật cũng phổ cập trong giới trẻ. Một số người có học và lớn tuổi Mông Cổ nói một chút ít tiếng Đức, bởi họ đã từng theo học tại Đông Đức cũ, trong khi một số ít nói những những ngôn từ thuộc của những vương quốc Khối Đông Âu cũ. Bên cạnh đó, nhiều người trẻ tuổi Mông Cổ sử dụng thành thạo những ngôn từ Tây Âu bởi họ học và thao tác tại những vương quốc đó gồm Đức, Pháp và Italia. Người điếc ở Mông Cổ sử dụng ngôn từ ký hiệu Mông Cổ .

Mua sắm[sửa]

giá thành[sửa]

Thức ăn[sửa]

Đồ uống[sửa]

Chỗ nghỉ[sửa]

Học[sửa]

Làm[sửa]

An toàn[sửa]

Y tế[sửa]

Tôn trọng[sửa]

Liên hệ[sửa]

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp