Mã (cờ vua) – Wikipedia tiếng Việt

Quân mã trong bộ cờ Staunton

Mã (♘ ♞) là một quân trong trò chơi cờ vua, đại diện cho hình tượng hiệp sĩ (kỵ binh mặc giáp) [nb 1]. Mỗi người chơi bắt đầu ván đấu với hai quân Mã và vị trí ban đầu của nó là nằm giữa Xe và Tượng; hay các ô b1, g1 đối với Trắng và b8, g8 đối với Đen xét về mặt ký hiệu đại số.

Cách đi của Mã có sự khác biệt so với những quân khác. Nước đi của nó giống hình chữ L và có thể di chuyển theo mọi hướng trên bàn cờ. Giả sử vị trí của Mã đang là một ô góc của hình chữ nhật 2×3 ô, thì nước đi của Mã là đi tới ô góc đối diện. Mã có thể “nhảy” qua đầu các quân khác, bất kể của bên nào, để đi tới điểm đến; và nó là quân duy nhất trên bàn cờ có được năng lực đặc biệt này. Sau khi ăn quân đối phương Mã sẽ được đặt tại vị trí của quân đó. Kỹ năng “nhảy qua đầu” giúp Mã có xu hướng trở thành quân mạnh nhất trong những thế cờ kín, đông quân. Nước đi này của Mã đã tồn tại rất lâu, không thay đổi từ trước thế kỷ 7 cho đến nay. Mã di chuyển lần lượt đến các ô trắng rồi đen. (đang ở ô đen thì không thể đi tới một ô đen khác, tương tự với ô trắng)

Về mặt tổng quan thì mọi quân cờ đều trở nên mạnh hơn hẳn nếu được đặt ở những vị trí gần trung tâm bàn cờ, và điều này đặc biệt đúng với Mã. Một quân Mã nằm ở cạnh bàn (cột hay hàng ngoài cùng; cột a, h và hàng 1, 8) chỉ có thể tấn công (hay kiểm soát) 3 hoặc 4 ô, và với quân Mã nằm ở góc thì là 2 ô. Hơn nữa, sẽ mất nhiều nước đi hơn để chuyển một quân Mã ở xa trung tâm đến bên cánh đối diện của bàn cờ so với Tượng, Xe, và Hậu. Vì vậy, một nguyên tắc cần phải nhớ đối với người học chơi cờ đó là hạn chế việc di chuyển Mã xa rời trung tâm, đặc biệt là ra các góc và cạnh bàn cờ. Mã cần luôn có mặt gần hoặc tại những “điểm nóng” trên bàn cờ, những nơi đang xảy ra giao chiến.

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Vị trí xuất phát ban đầu của Mã : b1, g1 với Trắng và b8, g8 với Đen

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Mã Đen ở TT hoàn toàn có thể chuyển dời đến toàn bộ tám ô ghi lại chấm đen, trong khi Mã Trắng ở góc chỉ hoàn toàn có thể vận động và di chuyển được tới 2 ô ( đánh dấu chấm trắng ) .

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Mã chiếu đôi Xe và Vua .Mã là quân duy nhất hoàn toàn có thể chuyển dời mà không cần phải đi Tốt trước, do đó người chơi hoàn toàn có thể đi Mã ở ngay nước tiên phong, điều mà không thực thi được so với những quân khác ( trừ Tốt ). Vì nguyên do nêu bên trên, nước đi tiên phong của Mã cần hướng đến TT. Mã thường tham gia sớm hơn một chút ít so với Tượng và sớm hơn nhiều so với Xe và Hậu .Với cách chuyển dời độc lạ, Mã là một quân chĩa đặc biệt quan trọng lợi hại. ( tiến công hai hay nhiều quân đối phương cùng lúc )

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Số nước đi thiết yếu để Mã tiến tới được những ô .Trong hình bên, mỗi số lượng trên những ô biểu lộ số lượng nước tối thiểu cần phải triển khai để Mã ở f5 hoàn toàn có thể đi tới những ô đó .

Mã được cho là có sức mạnh và giá trị gần tương đương với Tượng. Tượng có khả năng di chuyển tầm xa, nhưng bị hạn chế chỉ đi đến được một nửa số ô vuông trên bàn cờ. Vì mã có năng lực nhảy qua đầu các quân khác nên nó thường có giá trị hơn trên một bàn cờ đông đúc (những thế trận kín). Mã trở nên mạnh nhất khi nó có được một ô “tiền đồn” – một vị trí tương đối an toàn mà từ đó quân Mã có thể phát huy sức mạnh từ xa.[1] Mã nằm ở hàng ngang thứ 4 có thể so sánh được với Tượng, ở hàng thứ 5 thì Mã thường mạnh hơn Tượng, và ở hàng thứ 6 thì đó có thể là một lợi thế mang tính chất quyết định. Một quân Mã nằm ở hàng thứ 6 mà không làm được gì hữu dụng thì có nghĩa nó không được đặt ở một vị trí tốt.[2]

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Ô d5 là một lổ hổng trong cấu trúc Tốt của Đen và quân Mã Trắng đang nằm ở đó là một quân Mã rất mạnh .Tốt là những quân quấy nhiễu Mã rất là hiệu suất cao do nó có giá trị thấp hơn đồng thời do cách đi khác nhau nên khi một quân Tốt tiến công Mã nó không bị Mã tiến công ngược lại. Bởi vậy, một quân Mã hiệu quả nhất là khi nó được đặt ở những ô yếu điểm trong cấu trúc Tốt của đối phương, tức là ô mà không hề bị Tốt đối phương tiến công. Trong hình bên, Mã Trắng ở d5 là rất mạnh – mạnh hơn nhiều so với Tượng Đen ở g7 .Trong khi hai Tượng hoàn toàn có thể bù đắp yếu điểm cho nhau, hai Mã có xu thế không phối hợp với nhau được một cách hiệu suất cao. Bởi vậy một cặp Tượng thường được xem là mạnh hơn so với một cặp Mã ( Flear 2007 : 135 ). Nhà Vô địch Thế giới José Raúl Capablanca nhìn nhận một Hậu và một Mã thường là sự tích hợp tốt hơn so với một Hậu và một Tượng. Tuy nhiên, Đại kiện tướng Glenn Flear không tìm thấy ván đấu nào của Capablanca mà trong đó ông biểu lộ cho công bố trên và những số liệu thống kê cũng không ủng hộ quan điểm này ( Flear 2007 : 135 ). Trong một tàn cuộc không gồm có Tốt và những quân khác, hai Mã nhìn chung có nhiều thời cơ chống lại một Hậu hơn hai Tượng hay một Mã và một Tượng ( xem pháo đài trang nghiêm ( cờ vua ) ) .

Mednis

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Trắng sẽ thắng nếu được đi sau, còn đi trước thì không .Trong tàn cuộc, Mã thường không hiệu suất cao bằng Tượng. Tầm vận động và di chuyển của Mã là hạn chế hơn hẳn, nên ở những tàn cuộc mà Tốt trải khắp hai cánh, Mã không phải là quân tương thích. Tuy nhiên, điểm yếu kém này không còn mấy quan trọng khi Tốt chỉ tập trung chuyên sâu ở một bên trên bàn cờ. Hơn nữa, một quân Mã có lợi thế trấn áp được mọi ô màu khác nhau, còn một Tượng thì không. Tuy vậy, một bất lợi của Mã so với những quân khác là bản thân nó không hề tự làm mất một nước để đặt đối phương vào tình thế zugzwang ( xem triangulation và temp ). Trong thế cờ hình bên, Trắng sẽ không hề thắng nếu đi trước và Mã của họ nằm ở ô trắng ; tương tự như với việc Mã Trắng nằm ở ô đen và Đen đi trước. Trong hai trường hợp còn lại, Trắng thắng. Nếu thay Mã bằng Tượng bất kể, Trắng sẽ thắng bất kể bên nào đi trước ( Mednis 1993 : 7 – 8 ) .

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

Đen có hai Mã, một ở c1 đang bị Tượng Trắng chi phối trọn vẹn ; còn quân ở h1 thì bị bẫy bởi Vua Trắng .Trong quy trình tiến độ cuối của ván cờ, nếu một bên có một Vua và một Mã và bên còn lại có một Vua, hiệu quả sẽ là hoà bởi chiếu mat là điều không hề. Trường hợp một Vua đơn độc cạnh tranh đối đầu một Vua và hai Mã, chiếu mat chỉ hoàn toàn có thể xảy ra khi bên yếu thế ( bên có một Vua ) mắc sai lầm đáng tiếc nghiêm trọng ( blunder ) bằng việc đưa Vua vào vị trí mà hoàn toàn có thể bị chiếu mat ở nước tiếp theo, nếu không thì bên hai Mã không khi nào hoàn toàn có thể thắng. Tuy nhiên, với một Tượng và một Mã, hoặc hai Tượng, bên mạnh hoàn toàn có thể ép bên yếu vào tình thế bị chiếu mat. Tuy nhiên lại có một nghịch lý, ép chiếu mat bằng hai Mã đôi lúc là ” hoàn toàn có thể ” nếu bên yếu có thêm một Tốt, dù vậy điều này nhìn qua có vẻ như mê hoặc và gây tò mò chứ giá trị thực tiễn rất ít ( xem Tàn cuộc hai Mã ). Một quân Tượng hoàn toàn có thể bẫy một quân Mã khiến nó không hề vận động và di chuyển ( Mã c1 hình bên ), đặc biệt quan trọng trong tàn cuộc .

Unicode định ra hai codepoint cho Mã :

♘ U+2658 Mã Trắng (HTML ♘)

♞ U + 265E Mã Đen ( HTML ♞ )

1. ^ Trong tiếng Anh, Mã gọi là ” knight ” có nghĩa ” hiệp sĩ ” .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Hỏi Đáp