Soạn bài Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

Lời giải chi tiết

I. Tìm hiểu việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

1. Ôn tập văn bản thuyết minh

Văn bản thuyết minh có những tính chất gì? Nó được viết ra nhằm mục đích gì? Cho biết các phương pháp thuyết minh thường gặp?

Trả lời:

– Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản nhằm mục đích cung ứng tri thức về đặc thù, đặc thù, nguyên do của những sự vật và hiện tượng kỳ lạ trong tự nhiên, xã hội bằng phương pháp trình diễn, ra mắt, lý giải .
– Đặc điểm hầu hết : trình diễn những đặc thù tiêu biểu vượt trội của sự vật hiện tượng kỳ lạ .
– Tính chất : cung ứng những tri thức khách quan, xác nhận, đại trà phổ thông và hữu dụng cho con người .
– Các chiêu thức thuyết minh thường dùng :
+ Phương pháp nêu định nghĩa, lý giải .
+ Phương pháp liệt kê .
+ Phương pháp nêu ví dụ .
+ Phương pháp dùng số liệu .
+ Phương pháp so sánh .
+ Phương pháp phân loại, nghiên cứu và phân tích .

2. Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

Văn bản này thuyết minh đặc điểm của đối tượng nào? Văn bản có cung cấp được tri thức khách quan về đối tượng không? Văn bản đã vận dụng phương pháp thuyết minh nào là chủ yếu?

Trả lời:

a .
– Thuyết minh về sự lạ mắt của Đá và Nước ở Hạ Long .
b. Phương pháp thuyết minh :
– Phương pháp nêu định nghĩa
– Phương pháp lý giải
– Phương pháp lệt kê .
Câu văn nêu khái quát sự kì khôi của Hạ Long : ” Chính Nước làm cho Đá sống dậy, làm cho Đá vốn bất động và vô tri bỗng trở nên linh động, hoàn toàn có thể động đến vô tận, và có tri giác, có tâm hồn ”
c. Để cho sinh động, tác giả còn sử dụng những biện pháp nghệ thuật :
– Biện pháp tưởng tượng, liên tưởng để ra mắt sự kì quặc của Hạ Long .
+ Nước tạo nên sự chuyển dời và chuyển dời theo mọi cách tạo nên sự mê hoặc của cảnh sắc .
+ Tuỳ theo góc nhìn và vận tốc chuyển dời của khách, tuỳ theo cả hướng ánh sáng rọi vào những hòn đảo đá mà vạn vật thiên nhiên tạo nên quốc tế sôi động. Biến hoá đến lạ lùng .
– Biện pháp nhân hoá :
+ Đá có tri giác, có tâm hồn

    + Gọi đá là thập loại chúng sinh, là thế giới người, là bọn người bằng đá hối hả trở về.

=> Làm điển hình nổi bật đặc thù của đối tượng người tiêu dùng thuyết minh, gây hứng thú cho người đọc .

II. LUYỆN TẬP

1.  

a. Văn bản có tính chất thuyết minh không? Tính chất ấy thể hiện ở những điểm nào? Những phương pháp thuyết minh nào đã được sử dụng?

b. Văn bản thuyết minh này có nét gì đặc biệt? Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào?

c. Các biện pháp nghệ thuật ở đây có tác dụng gây hứng thú, làm nổi bật nội dung cần thuyết minh hay không?

Trả lời:

a .
– Văn bản trên có tính thuyết minh .
– Biểu hiện : Tính chất thuyết minh được bộc lộ ở việc ra mắt về loài ruồi rất có mạng lưới hệ thống :
+ Tính chất chung về họ, giống, loài
+ Tập tính sinh sống : sinh đẻ, đặc thù khung hình …
+ Cung cấp những kỹ năng và kiến thức đáng an toàn và đáng tin cậy về loài ruồi : Giữ gìn vệ sinh, phòng bệnh, ý thức diệt ruồi .
– Những chiêu thức thuyết minh được sử dụng trong văn bản :
+ Định nghĩa : thuộc họ côn trùng nhỏ hai cánh, mắt lưới …
+ Phân loại : những loại ruồi .
+ Số liệu : số vi trùng, số lượng sinh sản của một cặp ruồi .
+ Liệt kê : mắt lưới, chân tiết ra chất dính …
b .
– Nét đặc biệt quan trọng :
+ Hình thức : giống như văn bản tường thuật một phiên toà .
+ Nội dung : giống như câu truyện kể về loài ruồi .
– Những biện pháp nghệ thuật :
+ Nhân hoá
+ Liệt kê
c. Tác dụng Gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là truyện vui vừa học thêm tri thức .

2. Đọc đoạn văn sau và nêu nhận xét về biện pháp nghệ thuật được sử dụng để thuyết minh.

Bà  tôi thường kể cho tôi nghe rằng chim cú kêu là có ma tới. Tôi hỏi vì sao thì bà giải thích: “Thế cháu không nghe tiếng cú kêu thường vọng từ bãi tha ma đến hay sao?”. Sau này học môn Sinh học tôi mới biết không phải là như vậy. Chim cú là loài chim ăn thịt, thường ăn thịt lũ chuột đồng, kẻ phá hoại mùa màng. Chim cú là giống vật có lợi, là bạn của nhà nông. Sở dĩ chim cú thường lui tới bãi tha mà vì ở đó có lũ chuột đồng đào hang. Bây giờ mỗi lần nghe tiếng chim cú, tôi chẳng những không sợ mà còn vui vì biết rằng người bạn của nhà nông đang hoạt động.

Trả lời:  

Các biện pháp nghệ thuật được sứ dụng là : đoạn văn thuyết minh chim cú gắn với hồi ức tuổi thơ, với nhận thức mê tín dị đoan từ thuở bé. Tri thức khoa học đã đẩy lùi sự ngộ nhận ngây thơ ấy .