“Mùa xuân nho nhỏ”: Gieo những hạt giống của lẽ sống đẹp – Báo Giáo dục và Thời đại Online
“ Nếu là con chim, chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Bạn đang đọc: “Mùa xuân nho nhỏ”: Gieo những hạt giống của lẽ sống đẹp – Báo Giáo dục và Thời đại Online
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình ”
Lẽ sống cao đẹp “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình” của nhà cách mạng ấy đã trở thành lí tưởng trong bài ca cuộc đời của biết bao thế hệ. Đó cũng là niềm khát khao cháy bỏng trong tâm hồn nhà thơ Thanh Hải, được gửi gắm qua bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” (11/1980). Bài thơ như những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu ngân nga cất lên tự đáy lòng của một con người tha thiết được góp phần nhỏ bé vào cuộc đời chung rộng lớn.
Mùa xuân là mùa của khởi đầu, thường gợi lên trong mỗi tất cả chúng ta niềm khát khao và hy vọng. Phải chăng do đó mà Thanh Hải lựa chọn mùa xuân để khởi nguồn cảm hứng. Đó là thời gian thi sĩ nhìn lại cuộc sống để bộc bạch tâm niệm của con người đã gắn bó trọn đời với quê nhà, quốc gia .
Mở đầu bài thơ như tiếng hát reo vui nghênh tiếp một mùa xuân đẹp đã về. Trên dòng sông xanh của quê nhà mọc lên ” một bông hoa tím biếc ” – tín hiệu mùa xuân được tiếp đón bằng niềm hân hoan, vui sướng :
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt lộng lẫy rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
” Giọt lộng lẫy ” là giọt sương mai hay giọt âm thanh của tiếng chim chiền chiện ? Sự quy đổi cảm xúc đã khiến âm thanh như mang hình khối, mang sắc tố lấp lánh lung linh, tinh khiết. Hình ảnh đó đem lại sự liên tưởng đầy chất thơ .
Giọt âm thanh hay giọt mùa xuân, giọt niềm vui, niềm hạnh phúc ? ” Tôi đưa tay tôi hứng ” là một cử chỉ bình dị, trân trọng, bộc lộ sự say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp của vạn vật thiên nhiên, đất trời vào xuân. Bấy nhiêu hình ảnh đã làm nên một bức tranh xuân tươi đẹp, đầy sức sống và điệu đàng lạ lùng .
Từ mùa xuân của vạn vật thiên nhiên đất trời, Thanh Hải đã chuyển cảm nhận về mùa xuân của đời sống, của nhân dân và quốc gia. Nghĩ về con người, nhà thơ liên tưởng đến hai hình ảnh : Người cầm súng và người ra đồng. Phải chăng mùa xuân của đất trời đọng lại trong lộc non đã theo người cầm súng và người ra đồng, hay chính họ đã đem mùa xuân đến cho mọi miền của Tổ quốc thân yêu ?
Sức sống của “ mùa xuân quốc gia ” được nhà thơ cảm nhận qua nhịp điệu quay quồng, qua những âm thanh rối loạn, qua hình ảnh so sánh rất đẹp :
Đất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
Nhìn lại chiều dài suốt bốn nghìn năm lịch sử dân tộc, nhà thơ khẳng định chắc chắn quốc gia đã trải qua nhiều gian lao khó khăn vất vả nhưng luôn vững vàng tiến lên phía trước. Hình ảnh so sánh độc lạ ” Đất nước như vì sao ” gợi niềm tự hào, sáng sủa và niềm tin thâm thúy của tác giả về ngày mai tươi tắn .
Từ cảm hứng về mùa xuân vạn vật thiên nhiên, mùa xuân quốc gia, mạch thơ chuyển tự nhiên sang bày tỏ suy ngẫm và tâm niệm của Thanh Hải với cuộc sống. Đó là mùa xuân trong tư tưởng nhà thơ .
Ta làm con chim hót ,
Ta làm một cành hoa .
Ta nhập vào hoà ca ,
Một nốt trầm xao xuyến
Điệp từ ” ta làm ” tạo nên nhịp thơ dồn dập, diễn đạt khát vọng góp sức, khát vọng sống hòa nhập vào đời sống của quốc gia. Nhà thơ ước nguyện được làm một tiếng chim, một cành hoa để góp vào vườn hoa muôn hương muôn sắc, rộn ràng âm thanh, để tô điểm cho mùa xuân quốc gia thêm tươi đẹp ; nguyện cầu được làm một “ nốt trầm xao xuyến ” không ồn ào mà bí mật, lặng lẽ để “ nhập ” vào khúc ca chung của nhân dân .
Tâm niệm nhỏ nhoi, chân thành ấy được biểu lộ bằng những hình ảnh tự nhiên, lời thơ tâm sự nhỏ nhẹ, chân tình mà gợi xúc động sâu xa trong lòng fan hâm mộ .
” Mùa xuân nho nhỏ ” khẳng định chắc chắn sự góp sức suốt cả cuộc sống của Thanh Hải. Thái độ ” lặng lẽ dâng cho đời ” nói lên ý nguyện thật khiêm nhường nhưng rất là bền chắc và vô cùng đáng quý vì đó là những gì tốt đẹp nhất trong cuộc sống con người .
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc .
Dẫu đã qua tuổi xuân của cuộc sống, nhà thơ vẫn khao khát được làm một mùa xuân nho nhỏ trong cái mùa xuân lớn lao của quốc gia. Điệp ngữ “ dù là ” ở đây như lời tự khẳng định chắc chắn, tự nhủ lòng sẽ phải kiên trì, thử thách với thời hạn, tuổi già, bệnh tật, để mãi ” lặng lẽ dâng cho đời ” những gì hữu dụng nhất .
Ước nguyện đó đã được nâng lên thành một lẽ sống cao đẹp, không riêng gì cho riêng nhà thơ mà cho tổng thể tất cả chúng ta, cho ngày này và cho tương lai. Đó là lẽ sống góp sức, nhã nhặn và hết mình, không kể tuổi tác .
Chúng ta trân trọng và kính phục nhà thơ Thanh Hải khi đọc những vần thơ như lời tổng kết của cuộc đời. “Dù là tuổi hai mươi” khi mới tham gia kháng chiến cho đến khi tóc bạc vẫn lặng lẽ dâng hiến cho đời. Đây là thi phẩm được Thanh Hải sáng tác trước khi nhà thơ qua đời một tháng nên bài thơ giống như “mùa xuân nho nhỏ” cuối cùng ông dành tặng cuộc đời.
Đặt trong thực trạng đó ta mới hiểu hết được tâm nguyện của người chiến sỹ cách mạng đã góp sức toàn vẹn cho quốc gia. Sẽ không khi nào có cái chết vì nơi tận cùng cũng là khởi thủy cho những mầm sống mới bởi Thanh Hải trước khi sang quốc tế bên kia đã gieo vào lòng người đọc những hạt giống của lẽ sống đẹp ở đời .
Với “ Mùa xuân nho nhỏ ”, Thanh Hải đã góp vào nền thơ văn minh Nước Ta một bài thơ xuân đẹp. Bài thơ cho thấy một hồn thơ trong trẻo, điệu thơ ngân vang, xúc động. Tình yêu mùa xuân gắn liền với tình yêu quê nhà, quốc gia được Thanh Hải miêu tả thâm thúy, cảm động qua thể thơ ngũ ngôn giàu chất nhạc, để lại nhiều dư ba, xao xuyến .
Thi phẩm đã làm sáng lên ý niệm của nhà thơ trong đời sống. Sống dâng hiến mãi là lẽ sống cao quý mà tất cả chúng ta cần phải phát huy : Hãy lặng lẽ dâng cho đời ” mùa xuân nho nhỏ ” của mình để tạo nên mùa xuân mới, mùa xuân lớn của quốc gia .
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Chia Sẻ Kiến Thức
