Các yếu tố ảnh hưởng cán cân thương mại? Vai trò của cán cân thương mại?

Các yếu tố ảnh hưởng cán cân thương mại ? Vai trò của cán cân thương mại ?

Cán cân thương mại là một cán cân bộ phận quan trọng trong thông tin tài khoản vãng lai của cán cân thanh toán giao dịch quốc tế. Tầm quan trọng của cán cân thương mại so với nền kinh tế tài chính rất to lớn. Cán cân thương mại chiếm tỷ trọng rất lớn trong cán cân vãng lai, nếu cán cân thương mại thâm hụt thì năng lực rất lớn kéo theo cán cân vãng lai cũng sẽ thâm hụt và ảnh hưởng rất lớn đến cán cân thanh toán giao dịch quốc tế. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng Luật Dương Gia khám phá rõ hơn về cán cân thương mại, trong đó tập trung chuyên sâu vào hai nội dung chính : Các yếu tố ảnh hưởng cán cân thương mại ? và vai trò của cán cân thương mại ?

Trước hết, cần hiểu rằng: Cán cân thương mại là một khái niệm trong kinh tế, dùng để phản ánh một khoản mục trong tài khoản vãng lai của cán cân thanh toán quốc tế. Cán cân thương mại biểu thị giá trị chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu của một nước hay một vùng lãnh thổ trong một khoảng thời gian nhất định (tháng, quý, năm hay một số năm). Cán cân thương mại được đo bằng giá trị xuất khẩu trừ đi giá trị nhập khẩu.

Tư vấn pháp luật trực tuyến miễn phí qua tổng đài: 1900.6568

1. Các yếu tố ảnh hưởng cán cân thương mại?

Cán cân thương mại là một chỉ tiêu đo lường và thống kê của nền kinh tế tài chính, do vậy, cán cân thương mại chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố và cũng ảnh hưởng tác động ngược trở lại những yếu tố khác của nền kinh tế tài chính. Trên quốc tế và trong nước, trong những năm gần đây, đã có rất nhiều điều tra và nghiên cứu của những tác giả nhiều nước trên quốc tế nghiên cứu và điều tra về cán cân thương mại. Họ tập trung chuyên sâu vào nghiên cứu và điều tra việc những yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng tác động như thế nào đến cán cân thương mại. Trong đó, những biến số vĩ mô đa phần được điều tra và nghiên cứu là tỷ giá hối đoái thực đa phương, thu nhập quốc dân thực trong nước ( GDP ), thu nhập quốc dân thực của những đối tác chiến lược thương mại, góp vốn đầu tư trực tiếp quốc tế ( FDI ) và nguồn cung tiền và những chủ trương của chính phủ nước nhà.

– Ảnh hưởng của thu nhập quốc dân (GDP).

Thu nhập thực tiễn của một vương quốc ( đã kiểm soát và điều chỉnh lạm phát ) tăng làmgia tăng mức tiêu thụ sản phẩm & hàng hóa. Một sự ngày càng tăng trong tiêu tốn phần đông sẽ phản ánh một mức cầu ngày càng tăng so với sản phẩm & hàng hóa quốc tế. Vì vậy, khi GDP tăng làm nhập khẩu có khuynh hướng tăng. Sự ngày càng tăng của nhập khẩu khi GDP tăng nhờ vào vào xu thế nhập khẩu cận biên ( MPZ ). MPZ phản ánh phần của GDP tăng thêm mà người dân muốn tiêu tốn cho sản phẩm & hàng hóa nhập khẩu.

– Ảnh hưởng của lạm phát.

Lạm phát của một nước cũng có ảnh hưởng đến cán cân thương mại trải qua việc làm tăng hay giảm giá trị đồng tiền của một vương quốc. Khi lạm phát một nước tăng cao so với nước đối tác chiến lược, thứ nhất, do giá sản phẩm & hàng hóa trong nước tăng lên làm người tiêu dùng trong nước chuyển sang sử dụng sản phẩm & hàng hóa quốc tế. Điều này làm cho nhập khẩu tăng, kéo theo nhu yếu ngoại tệ tăng làm đồng ngoại tệ tăng giá. Bên cạnh đó, giá cao cũng làm giảm sút nhu yếu sản phẩm & hàng hóa quốc tế so với hàng trong nước ( hay làm giảm xuất khẩu ), từ đó cũng làm ngoại tệ tăng giá do nguồn cung ngoại tệ giảm. Hai điều này sẽ làm tăng giá đồng ngoại tệ, hay nói cách khác là đồng tiền của nước có lạm phát cao đã bị giảm giá để bù lại mức chênh lệch lạm phát, từ đó không làm tăng nhu yếu với sản phẩm & hàng hóa nhập khẩu và làm cho lạm phát của một nước sẽ ít có ảnh hưởng tác động lên tình hình của nước khác .

Xem thêm: Công thức tính cán cân thương mại? Nguyên nhân gây thâm hụt cán cân thương mại?

– Các hiệp ước thương mại quốc tế.

Các hiệp ước thương mại quốc tế ký kết giữa hai quốc gia (Hiệp ước thương mại song phương) hoặc các hiệp ước thương mại giữa nhiều quốc gia với nhau (Hiệp ước thương mại đa phương) có ảnh hưởng trực tiếp lên cán cân thương mại. Tuy vậy, tác động của các hiệp ước thương mại làm thặng dư hay thâm hụt cán cân thương mại sẽ khác nhau giữa các quốc gia. Nó phụ thuộc vào cơ cấu kinh tế của mỗi quốc gia, khả năng sản xuất của quốc gia đó với các nguồn lực trong nước bao gồm tài nguyên thiên nhiên, nguyên liệu đầu vào, trình độ khoa học kỹ thuật và nhân công của quốc gia đó. Điều này cũng có nghĩa là sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nguồn tài nguyên thiên nhiên, yếu tố con người và năng suất lao động… sẽ góp phần vô cùng quan trọng trong việc cải thiện cán cân thương mại của một quốc gia, hay thậm chí còn là yếu tố quyết định.

– Các chính sách của chính phủ.

Bên cạnh những yếu tố trên, cán cân thương mại còn bị ảnh hưởng bởi những chủ trương của chính phủ nước nhà như chủ trương bảo lãnh mậu dịch, chủ trương khuyến khích góp vốn đầu tư quốc tế ( FDI ). Chính sách thương mại là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân thương mại. Chính sách thương mại hướng về trong sẽ bảo vệ nền công nghiệp non trẻ trong nước trải qua việc dựng lên hàng rào bảo lãnh mậu dich. Các chủ trương bảo lãnh mậu dịch thường ít có ảnh hưởng lên sự thâm hụt cán cân thương mại vì nó không tác động ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn tiết kiệm ngân sách và chi phí và góp vốn đầu tư trong nước. Tất nhiên những nhà làm chủ trương hoàn toàn có thể thiết lập hàng rào mậu dịch một cách khắt khe để số lượng giới hạn sản phẩm & hàng hóa nhập khẩu vào trong nước để làm giảm bớt sự thâm hụt cán cân thương mại, như những giải pháp ấn định số lượng nhập khẩu, áp đặt mức thuế nhập khẩu cao … Các chủ trương tương quan đến góp vốn đầu tư có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp lên cán cân thương mại. Đã có nhiều nghiên cứu và điều tra định lượng cho thấy nhập khẩu và góp vốn đầu tư có mối quan hệ khá ngặt nghèo với nhau. Điều này do có một số ít nước đang tăng trưởng không có và không hề tự sản xuất những nguyên vật liệu nguồn vào cũng như những loại máy móc, thiết bị thiết yếu để góp vốn đầu tư cho sản xuất. Chính sách tỷ giá có ảnh hưởng quan trọng đến cán cân thương mại của một nước vì tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh đối đầu của sản phẩm & hàng hóa trong nước và sản phẩm & hàng hóa cùng loại trên thị trường quốc tế. Khi đồng nội tệ giảm giá, Ngân sách chi tiêu sản phẩm & hàng hóa nhập khẩu sẽ cao hơn sản phẩm & hàng hóa xuất khẩu. Điều này sẽ gây bất lợi cho nhập khẩu vì sản phẩm & hàng hóa nhập khẩu đắt hơn so với người tiêu thụ ở thị trường trong nước và tạo điều kiện kèm theo cho xuất khẩu vì sản phẩm & hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn so với người tiêu thụ quốc tế. Nó dẫn đến việc giảm nhập khẩu, tăng xuất khẩu, cán cân thương mại được cải tổ. Các ngành sản xuất hàng xuất khẩu tăng trưởng sẽ kéo theo sự tăng trưởng của những ngành sản xuất trong nước, giảm thất nghiệp và tăng trưởng kinh tế tài chính .

Xem thêm: Cán cân thương mại là gì? Thặng dư thương mại và thâm hụt thương mại?

Khi đồng nội tệ lên giá sản phẩm & hàng hóa của quốc tế sẽ rẻ hơn tương đối so với sản phẩm & hàng hóa trong nước, dân cư có khuynh hướng tiêu dùng nhập khẩu nhiều hơn, nhập khẩu sẽ tăng và hạn chế hoạt động giải trí xuất khẩu, dẫn đến việc thâm hụt cán cân thương mại, thu hẹp sản xuất trong nước, thất nghiệp ngày càng tăng, giảm lạm phát nhưng tăng trưởng thấp.

2. Vai trò của cán cân thương mại:

Cán cân thương mại là một bộ phận quan trọng trong tổng sản phẩm trong nước, có mối quan hệ mật thiết với những chỉ số kinh tế tài chính vĩ mô cơ bản và ảnh hưởng trực tiếp tới tăng trưởng kinh tế tài chính của một nước. Ở những thời gian khác nhau, cán cân thương mại có những đổi khác khác nhau dẫn đến sự biến hóa của hàng loạt nền kinh tế tài chính. Chính vì thế, cán cân thương mại là một trong những chỉ số mà nhà nước dựa vào đó để triển khai kiểm soát và điều chỉnh những kế hoạch kinh tế tài chính, quy mô kinh tế tài chính, tư duy tăng trưởng, con đường tăng trưởng của quốc gia trong cả thời gian ngắn và dài hạn.

Tình trạng cán cân thương mại cũng đóng vai trò quan trọng đối với vấn đề nợ quốc gia. Khi cán cân thương mại thặng dư thì quốc gia ở vị thế con nợ sẽ có nguồn ngoại tệ để trả nợ. Ngược lại khi cán cân thương mại thâm hụt thì quốc gia đó sẽ không có nguồn thu ngoại tệ để trả nợ mà phải đi vay để trả nợ. Khi đó nền kinh tế dễ rơi vào khủng hoảng nợ công. Đối với những quốc gia có vị thế là chủ nợ thì khi cán cân thương mại thặng dư, nền kinh tế sẽ có nguồn ngoại tệ dồi dào để ổn định nền kinh tế quốc gia và còn có thể cho các nước khác vay.

Cán cân thương mại là thành phần quan trọng nhất của cán cân giao dịch thanh toán. Cán cân giao dịch thanh toán bổ trợ những khoản góp vốn đầu tư quốc tế cộng với thu nhập ròng thực thi từ những khoản góp vốn đầu tư đó vào cán cân thương mại. Nhiều nước thực thi những chủ trương thương mại khuyến khích thặng dư thương mại. Các vương quốc này thích bán nhiều loại sản phẩm hơn và nhận được nhiều vốn hơn cho người dân của họ, tin rằng điều này dẫn đến mức sống cao hơn và lợi thế cạnh tranh đối đầu cho những công ty trong nước. Đối với 1 số ít người, điều này đúng, đặc biệt quan trọng là trong thời gian ngắn. Thật không may, để duy trì thặng dư thương mại, một số ít vương quốc sử dụng chủ nghĩa bảo lãnh mậu dịch. Họ bảo vệ những ngành công nghiệp trong nước bằng cách đánh thuế quan, hạn ngạch hoặc trợ cấp so với hàng nhập khẩu. Ngay sau đó, những vương quốc khác phản ứng bằng những giải pháp trả đũa, bảo lãnh và cuộc chiến tranh thương mại xảy ra. Không thể tránh khỏi, điều này dẫn đến ngân sách cao hơn cho người tiêu dùng, giảm thương mại quốc tế và giảm điều kiện kèm theo kinh tế tài chính cho toàn bộ những vương quốc.