Kinh tế học y tế

Nội Dung Chính

Medical economics
Lĩnh vực của kinh tế học về sức khoẻ chăm sóc đến việc nhìn nhận kinh tế những kế hoạch y tế, kinh tế học y tế phân phối nhu yếu hiểu biết mà những khó khăn vất vả ngày càng tăng trong việc ra những quyết định hành động y tế gặp phải gợi lên. Khác với nhìn nhận y khoa thuần tuý vốn thuộc về một chiêu thức lý giải tính đến một tiêu chuẩn chính, kinh tế học y tế, còn được gọi là nhìn nhận y tế-kinh tế, được lồng vào một chiêu thức tương hỗ ra quyết định hành động có tính đến nhiều tiêu chuẩn cùng lúc .
Chính kể từ những năm 1970 mà kinh tế học y tế đã thật sự khởi đầu tăng trưởng, vì những lí do khoa học lẫn kinh tế. Sự bùng nổ của những tài liệu khoa học và việc nhân bội những phương tiện đi lại chẩn đoán và điều trị, gắn với mức độ nguy hiểm riêng của nghệ thuật và thẩm mỹ y khoa, đã làm cho việc ra quyết định hành động của những bác sĩ trở nên đặc biệt quan trọng phức tạp. Mặt khác, sự đứt đoạn của tăng trưởng song song của của cải vương quốc và tăng trưởng của ngân sách cho sức khoẻ diễn ra trong những năm 1975 đã làm cho việc điều tiết tiến hoá của tiêu tốn sức khoẻ trở thành thiết yếu. Do mọi hạn mức về tiêu tốn sức khoẻ đều bị những những tầng lớp nhân dân khó đồng ý nên những tác nhân của mạng lưới hệ thống ưu tiên cho nguyên lí duy lí hoá, một nguyên lí phải vận dụng những giải pháp nhìn nhận y tế-kinh tế. Việc nhìn nhận này có những khó khăn vất vả đặc biệt quan trọng trong số đó quan trọng nhất là khó khăn vất vả nhận diện và bộc lộ tác dụng của những thủ tục chăm nom và khó khăn vất vả để có được toàn bộ những tài liệu thiết yếu. Như thế, kinh tế học y tế vấp phải, một mặt, sự thiếu vắng của một chỉ báo tổng hợp về một kế hoạch chăm nom và, mặt khác việc thiếu thông tin về thước đo sức khoẻ và về những tài liệu tương quan đến những ngân sách .

Cách đặt vấn đề của công cụ so sánh

Đánh giá một chiến lược y tế là đánh giá giá trị của chiến lược đó. Do đó điều quan trọng là phải biết công cụ nào cho phép so sánh một quyết định nhất định với những quyết định có thể khác. Công cụ này phải cho phép sắp xếp những quyết định có thể khác nhau và đôi lúc có thể biểu hiện một mức độ ưa thích. Có nhiều công cụ so sánh nhưng tất cả đều được xây dựng theo cùng một nguyên lí. Một tập những tiêu chuẩn được xác định để mô tả những hệ quả của mỗi chiến lược y tế tham gia vào việc đánh giá.

Bạn đang đọc: Kinh tế học y tế

Nếu, ví dụ, yếu tố là nhìn nhận một kế hoạch điều trị A so sánh với một kế hoạch B khác thì ta hoàn toàn có thể xác lập những tiêu chuẩn sau : “ tiêu tốn cho việc vận dụng một kế hoạch ”, “ Phần Trăm lành bệnh ”. Ta nói rằng kế hoạch A được ưa thích hơn kế hoạch B so với tiêu chuẩn thứ nhất nếu những tiêu tốn bỏ ra để vận dụng kế hoạch A thấp hơn những tiêu tốn bỏ ra khi vận dụng kế hoạch B. Chiến lược B được ưa thích hơn kế hoạch A so với tiêu chuẩn thứ hai nếu Tỷ Lệ lành bệnh khi vận dụng kế hoạch B cao hơn Phần Trăm lành bệnh khi vận dụng kế hoạch A .
Mặc dù rất đơn thuần nhưng ví dụ này làm rõ những yếu tố chính gặp phải khi tiến hành một nhìn nhận y tế-kinh tế .
Vấn đề thứ nhất là yếu tố chọn những chiêu thức đo. Thật vậy hoàn toàn có thể xác lập những tiêu tốn bỏ ra từ những chi trả để chữa trị một mẫu bệnh nhân, từ một phác thảo điều trị lí thuyết, có tính đến những ngân sách không thuộc hẳn nghành nghề dịch vụ y khoa, v.v.. Vấn đề thứ hai tương quan đến việc biến hóa những thứ hạng theo từng tiêu chuẩn một thành một thứ hạng tổng hợp duy nhất được cho phép xác lập kế hoạch tốt nhất so với quy trình nhìn nhận được chọn .
Trong ví dụ của tất cả chúng ta, giả sử là những hiệu quả đo đạc cho được : theo tiêu chuẩn thứ nhất, kế hoạch A được ưa thích hơn kế hoạch B, theo tiêu chuẩn thứ hai thì kế hoạch B được ưa thích hơn kế hoạch A. Do có nhiều tiêu chuẩn, nên cần phải viện đến một cách gộp những sở trường thích nghi với những đặc tính được biết rõ vì việc chọn một qui tắc đôi lúc có tính quyết định hành động đến tác dụng sau cuối .
Phương thức gộp đơn thuần nhất là phương pháp được nhà kinh tế Pareto ( 1848 – 1923 ), người Italia, đề xuất kiến nghị. Theo tác giả này, A được ưa thích hơn hay là bàng quan so với B nếu và chỉ nếu A được ưa thích hay là bàng quan so với B cho tổng thể những tiêu chuẩn được sử dụng. Không thể vận dụng phương pháp này ở đây vì A được ưa thích ngặt hơn B cho tiêu chuẩn đầu và B được ưa thích ngặt hơn A cho tiêu chuẩn thứ hai .
Nhằm hoàn toàn có thể yêu cầu những giải pháp cho trường hợp này, một trường hợp xảy ra mỗi khi có một thay đổi trong chẩn đoán hay điều trị tốn kém hơn được cho phép có được một tân tiến về mặt y khoa, kinh tế học y tế ưu tiên cho phương pháp gộp bằng chi phí-lợi thế, bản thân phương pháp này hoàn toàn có thể được phân loại thành ba : gộp theo chi phí-tiền lời, gộp theo chi phí-hiệu quả và gộp theo chi phí-lợi ích .

Cách đặt vấn đề của chọn mẫu

Mục đích chính của kinh tế học y tế là đề xuất những chiêu thức được cho phép so sánh những phương pháp điều trị y học trên cơ sở những tiêu chuẩn hiệu suất cao, ngân sách và chất lượng đời sống. Rõ ràng là những so sánh này chỉ có ích khi chúng được cho phép so sánh trong những điều kiện kèm theo trong thực tiễn sử dụng những phương pháp điều trị chứ không phải là trong khuôn khổ của những thử nghiệm lâm sàng. Trong toàn cảnh này việc thiết lập những kế hoạch chọn mẫu tỏ ra là rất tế nhị do không có cơ sở chọn mẫu. Thật vậy việc tuyển chọn bệnh nhân chỉ hoàn toàn có thể thực thi trải qua những bác sĩ điều trị. Thế mà, tại Pháp, một người bệnh hoàn toàn có thể do nhiều bác sĩ theo dõi, thậm chí còn bệnh nhân hoàn toàn có thể đổi khác bác sĩ mà chính bản thân bác sĩ không hay biết. Do đó sẽ là tế nhị, nếu không muốn nói là không hề tuân thủ những nguyên tắc của một cuộc tìm hiểu nhiều tầng. Nếu việc kiến thiết xây dựng mẫu những bác sĩ là tương đối thuận tiện thì điều này là không đúng so với mẫu những bệnh nhân. Thường thì người ta nhu yếu mỗi bác sĩ của tầng đầu tuyển chọn n bệnh nhân phân phối những tiêu chuẩn thuộc về mẫu và đối mẫu và đồng ý tham gia cuộc nghiên cứu và điều tra. Việc điều trị được thực thi ngẫu nhiên. Tuy thế phương pháp này đưa vào những độ chênh rất không dễ chiều được .
Một số nghiên cứu và điều tra được thực thi trên toàn diện và tổng thể là đối tượng người tiêu dùng của nhiều kế hoạch lấy mẫu phân lớp nhiều cấp. Tuy nhiên trong nghành y tế, hiếm khi hoàn toàn có thể nghiên cứu và phân tích cả mẫu ( khó khăn vất vả liên lạc với những đơn vị chức năng của mẫu, khước từ tìm hiểu, ra khỏi quy trình chữa trị, chết, v.v. ). Những chiêu thức theo quota, mặc dầu bị những nhà dịch tễ học phê phán kịch liệt, vẫn còn được sử dụng thoáng rộng trong kinh tế học y tế vì chúng thường có một tỉ số câu vấn đáp tìm hiểu cao hơn những giải pháp ngẫu nhiên .

Những công cụ chính của kinh tế học y tế

Lựa chọn tiêu chuẩn hiệu quả. – Một tiêu chuẩn của hiệu quả y tế là một tiêu thức được cho phép phát biểu một nhìn nhận giá trị về những đối tượng người tiêu dùng hợp thành một kế hoạch y tế. Trong nhìn nhận y tế-kinh tế chủ yếu người ta phân biệt những tiêu chuẩn “ ngân sách ”, “ hiệu suất cao ” và “ chất lượng đời sống ”. Mỗi một tiêu chuẩn này được hợp thành bởi tập những giá trị của tiêu thức và một quan hệ sở trường thích nghi trên những giá trị này. Do khó có thể thao tác cùng lúc nhiều quan hệ sở trường thích nghi nên việc nhìn nhận y tế-kinh tế vận dụng đến nhiều kĩ thuật gộp. Nếu ta xét nhiều sở trường thích nghi được xác lập trên cùng một tập đối tượng người dùng thì việc gộp những sở trường thích nghi này nhằm mục đích thiết kế xây dựng một sở trường thích nghi mới, sở trường thích nghi này là hiệu quả tổng hợp của tổng thể những sở trường thích nghi. Như thế rõ ràng là sở trường thích nghi thu được bằng cách này không riêng gì nhờ vào vào những sở trường thích nghi được gộp mà còn cả vào giải pháp được sử dụng để kiến thiết xây dựng sở trường thích nghi này. Phương pháp thường đuợc sử dụng nhất là chiêu thức chi phí-lợi thế .
Gộp chi phí-lợi thế. – Nội dung của việc gộp chi phí-lợi thế là tiếp nối những ngân sách của một kế hoạch y tế với những hệ quả của kế hoạch này. Tuỳ theo những hệ quả này được biểu lộ bằng những biến tiền tệ, vật lí hay định tính thì việc gộp sẽ được triển khai, theo thứ tự, bằng cách gộp chi phí-tiền lời, chi phí-hiệu quả hay chi phí-lợi ích .
Nội dung của cách gộp chi phí-tiền lời nhằm mục đích nối kết những ngân sách của một kế hoạch y tế với những hệ quả của kế hoạch này được bộc lộ bằng những đơn vị chức năng tiền tệ. Những hệ quả này vận dụng một hạng mục bộc lộ tổng thể những tiêu chuẩn bằng khái niệm tiền tệ. Cho mỗi một tiêu chuẩn này, ta tính giá trị tuyệt đối của hiệu giữa giá trị của tiêu thức trong tình tình thế qui chiếu và giá trị của tiêu thức với kế hoạch được nhìn nhận. Ta có được ngân sách của kế hoạch bằng cách lấy tổng những giá trị tuyệt đối của những hiệu trên so với những tiêu chuẩn mà kế hoạch được ưa thích hơn là tình thế qui chiếu. Cách gộp chi phí-tiền lời tuyệt đối ưa thích kế hoạch nào mang lại thu hoạch cao nhất, nghĩa là hiệu cao nhất giữa tiền lời và ngân sách. Cách gộp chi phí-tiền lời tương đối ưa thích kế hoạch nào mà tỉ số ngân sách / tiền lời là thấp nhất .
Nội dung của cách gộp chi phí-hiệu quả là nối kết những ngân sách của một hành vi y tế với những hệ quả của hành vi này được bộc lộ bằng những đơn vị chức năng vật lí ( số năm cứu sống được, số bệnh nhân tránh được, tỉ suất thành công xuất sắc, số ngày không triệu chứng, v.v. ). Phương pháp này vận dụng một phương pháp gộp mà hạng mục gồm có một tiêu chuẩn phi tiền tệ ( tiêu chuẩn hiệu suất cao ) và những tiêu chuẩn mà những đơn vị chức năng được bộc lộ bằng lượng tiền. Những tiêu chuẩn tiền tệ được gộp với nhau thành một tiêu chuẩn duy nhất, tức là thu hoạch của kế hoạch được xem xét so với một kế hoạch qui chiếu. Gắn với mỗi kế hoạch là thu hoạch hiệu suất cao so với tình thế qui chiếu. Cách gộp chi phí-hiệu quả giả định rằng ngân sách là một hàm của mức hiệu suất cao. Cách gộp chi phí-hiệu quả trung bình giả định rằng hàm này là tuyến tính để tính thu hoạch của một đơn vị chức năng hiệu suất cao. Do đó kế hoạch được chọn là kế hoạch mà thu hoạch của một đơn vị chức năng hiệu suất cao là lớn nhất. Cách gộp chi phí-hiệu quả cận biên nhằm mục đích ước đạt thu hoạch bằng tiền tệ của một đơn vị chức năng hiệu suất cao phụ trội .
Nội dung của cách gộp chi phí-lợi ích là nối kết những ngân sách của một hành vi y tế với những hệ quả của hành vi này được bộc lộ bằng những biến định tính. Những biến này đưa vào một hạng mục có tối thiểu một tiêu chuẩn phi tiền tệ. Ví dụ đó là trường hợp khi ta chăm sóc đến những ngân sách gắn với số năm sống giành lại được và với chất lượng sống gắn với những năm này. Do đó cần phải gộp ba tiêu chuẩn này thành một. Như vậy ta thử kiến thiết xây dựng một hàm quyền lợi bản số trên những cặp ( số năm sống-chất lượng đời sống ). Một khi hàm quyền lợi đã được thiết kế xây dựng xong thì ta cũng gặp lại những yếu tố giống với những yếu tố mà cách gộp chi phí-hiệu quả đặt ra, những mức hiệu suất cao nay được thay thế sửa chữa bằng những mức quyền lợi. Nhiều chiêu thức đã được thử nghiệm như chiêu thức QALY ( Quality Adjusted Life Years ), những ngân sách gắn với những xổ số kiến thiết ( Standart Gamble ) hay những mặc cả với thời hạn ( Time Trade-offs ), hay những tổng hợp của những chiêu thức này như giải pháp ngân sách HYE ( Healthy Year Equivalent ). Những phê phán chính so với những giải pháp này nhằm mục đích vào những giả thiết của những chiêu thức này ( tính bản số, tính trung lập so với rủi ro đáng tiếc, hành vi không đổi với thời hạn trước rủi ro đáng tiếc, tính tái diễn của những câu vấn đáp … ). Một số giải pháp nghiên cứu và phân tích nhiều chiều những tài liệu thu được từ những câu hỏi tìm hiểu thực trạng sức khoẻ gạt bỏ được hầu hết những trở ngại này bằng cách tránh việc kiến thiết xây dựng một quyền lợi tập thể mà chỉ đơn thuần cọng với nhau những quyền lợi thành viên .

Những phương pháp mô phỏng. – Do tính phức tạp của những phương pháp chọn mẫu trong lĩnh vực y tế nên rất khó xây dựng những ước lượng có được những tính chất tốt. Bởi thế những công trình gần đây đặt ưu tiên cho cách tiếp cận bằng mô phỏng. Những cách tiếp cận này xây dựng một ma két trừu tượng của hiện thực gọi là mô hình. Những mô hình hình thức sử dụng ngôn ngữ toán học nhằm xây dựng những biểu trưng sơ lược của các hiện tượng để đề xuất những giải thích, dự báo tiến hoá và mô phỏng những hiện tượng này để hỗ trợ cho việc ra những quyết định y tế. Những kiểu mô hình chính được sử dụng trong kinh tế học y tế là những cây quyết định, những chuỗi và quá trình Markov, những mô hình xếp hàng và những mô hình kinh trắc.

Xem thêm: Kinh Doanh Đồ Ăn Vặt Online – Xu Hướng “Hái Ra Tiền” Năm 2021

Mô hình hoá tin học là nghành nghề dịch vụ có nhiều thay đổi nhất vì đang tăng trưởng mạnh. Mô hình hoá này tích hợp một số ít kĩ thuật nhằm mục đích thiết lập những chiêu thức mưu trí và tương tác lẫn nhau cho việc nghiên cứu và phân tích những tài liệu y tế-kinh tế thuần .

Phát triển những cách thực hành đánh giá y khoa-kinh tế

Sự tăng trưởng của việc nhìn nhận y khoa-kinh tế với mục tiêu tương hỗ việc ra quyết định hành động và vô số những giải pháp được sử dụng trong nghành nghề dịch vụ này đã dẫn đến việc hình thành những khuyến nghị về mặt phương pháp luận. Những khuyến nghị này được thực thi dưới sự chủ trì của những định chế chính thức, những hội khoa học, thậm chí còn từ những ý tưởng sáng tạo địa phương. Đôi lúc có tính qui định như ở Canada hay ở Úc, những khuyến nghị về những cách thực hành thực tế nhìn nhận y khoa-kinh tế được cho phép tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho việc trao đổi liên lạc giữa những tác nhân bằng cách hình thức hoá một ngôn từ chung nhiều hơn là xác lập những chuẩn phương pháp luận thật sự, những chuẩn này dù sao đi nữa cũng sẽ bị nhanh gọn lỗi thời .

▶ AURAY J. P., BERESNIAK A., CLAVERANNE J.-P. & DURU G., Dictionnaire commenté d’économie de la santé, Paris, Masson, “Abrégés de médecine”, 1996. – AURAY J. P. & DURU G., Les fondements théoriques de l’évaluation en économie de la santé, Lyon, Lacasagne, 1991. – BERESNIAK A. & DURU G., Économie de la santé, Paris, Masson, “Abrégés de médecine”, in lần thứ tư, 1997. – DURU G., Analyses et évaluation en économie de la santé, Paris, Hermès, 1994. – LEVY E., “Recommandations de bonnes pratiques des méthodes d’évaluation économique des stratégies thérapeutiques”, Journal d’économie médicale, 1998, t. 16, n0 4-5, 329-351. – Coll. LILLY MOTO, Santé et multidisciplinarité, choix et décisions, Paris, Hermès, 1995.