Bàn về giải pháp phát triển kinh tế số trong bối cảnh hiện nay

NHỮNG THUẬN LỢI CHO SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ SỐ Ở VIỆT NAM

Dù là nước đi sau trong cuộc CMCN 4.0, nhưng Nước Ta có nhiều lợi thế khi bước vào kỷ nguyên tăng trưởng kinh tế số, đơn cử như sau :

Thứ nhất, nguồn nhân lực đông, dồi dào, cơ cấu dân số trẻ, chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cải thiện là thế mạnh giúp người Việt Nam nắm bắt công nghệ cũng như thích ứng khá nhanh với cái mới trong nền kinh tế số. Theo Tổng cục Thống kê (2021), tính đến năm 2020, Việt Nam có dân số khoảng 97,58 triệu người. Lực lượng lao động trong độ tuổi lao động năm 2020 ước tính là 48,3 triệu người. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ từ sơ cấp trở lên năm 2020 là 24,1%, cao hơn 1,3 điểm phần trăm so với năm 2019.

Thứ hai, Việt Nam có nền tảng hạ tầng khá thuận lợi cho việc chuyển đổi và ứng dụng số. Hạ tầng số là yếu tố nền tảng then chốt trong xây dựng chính phủ số, phát triển kinh tế số, xã hội số, nên hạ tầng viễn thông phải chuyển dịch thành hạ tầng số (bao gồm hạ tầng viễn thông internet và điện toán đám mây).

Đối với hạ tầng viễn thông internet, giữa tháng 01/2021, Nước Ta đã quy đổi trọn vẹn địa chỉ internet từ giao thức internet thế hệ 4 ( IPv4 ) sang thế hệ 6 ( IPv6 ). Với lợi thế tiêu biểu vượt trội về công nghệ tiên tiến và bảo đảm an toàn bảo mật thông tin, IPv6 là giao thức mặc định trong mạng 5G và internet liên kết vạn vật ( IoT ) ; là tài nguyên số giúp tăng trưởng mạng internet, hạ tầng, dịch vụ số. Hiện Nước Ta có 34 triệu người sử dụng IPv6, đạt 46 % ; đứng thứ 2 khu vực ASEAN, thứ 4 ở châu Á và thứ 10 quốc tế về quy đổi IPv6. Cùng với đó, Nước Ta là một trong những nước tiên phong trên quốc tế thử nghiệm thành công xuất sắc 5G – công nghệ tiên tiến có năng lực truyền tải tài liệu mạnh, nhanh hơn nhiều lần so với 3G và 4G.

Còn so với điện toán đám mây, tháng 12/2020, Cục An toàn thông tin ( Bộ tin tức và Truyền thông ) đã công bố và trao ghi nhận cho 5 doanh nghiệp Việt làm chủ những nền tảng điện toán đám mây, gồm : Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội ( Viettel ), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Nước Ta ( VNPT ), Tập đoàn Công nghệ CMC, Công ty Cổ phần VNG và Công ty Cổ phần VCCorp. Đây là những nền tảng phân phối được Bộ tiêu chuẩn, chỉ tiêu nhìn nhận và lựa chọn giải pháp nền tảng điện toán đám mây ship hàng cơ quan chính phủ điện tử / chính quyền sở tại điện tử, trong đó có 69/153 chỉ tiêu về bảo đảm an toàn, bảo mật an ninh thông tin ( Ngọc Bích, 2021 ).

Thứ ba, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất khu vực và thế giới. Kinh tế Việt Nam tăng trưởng liên tục trong vòng hơn 30 năm qua và những năm gần đây luôn duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 7%/năm. Mặc dù năm 2020, GDP chỉ tăng 2,91% so với năm trước, song trong bối cảnh đại dịch COVID-19 ảnh hưởng tiêu cực tới mọi lĩnh vực kinh tế – xã hội, thì đây là thành công lớn (Tổng cục Thống kê, 2020).

Cùng với sự tăng trưởng kinh tế nhanh và một nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng với quốc tế, sự ngày càng tăng thu nhập của người dân, sự vững mạnh của những tầng lớp trung lưu và một thị trường trong nước to lớn là nền tảng và sức hút lớn thôi thúc kinh tế số nói chung và thương mại điện tử nói riêng tăng trưởng.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN

Những kết quả đạt được

Nhận thức tầm quan trọng của nền kinh tế số, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã chăm sóc và sớm có nhiều chủ trương, xu thế trong việc thôi thúc tăng trưởng kinh tế số ở Nước Ta. Trong tầm nhìn kế hoạch dài hạn, Báo cáo “ Nước Ta 2035 : Hướng tới thịnh vượng, phát minh sáng tạo, công minh và dân chủ ” đề ra trách nhiệm tận dụng CMCN 4.0 và kinh tế số để đạt tiềm năng thoát “ bẫy thu nhập trung bình ”, tăng trưởng bền vững và kiên cố, đưa Nước Ta vào nhóm hai mươi nền kinh tế lớn nhất quốc tế. Tiếp đó, Nghị quyết số 01 / NQ-CP, ngày 01/01/2019 của nhà nước về trách nhiệm, giải pháp hầu hết triển khai kế hoạch tăng trưởng kinh tế – xã hội năm 2019 đã đề ra những trách nhiệm thôi thúc kinh tế số, như : thiết kế xây dựng giải pháp tăng trưởng nhân lực vương quốc phân phối nhu yếu CMCN 4.0 ; xây dựng Trung tâm thay đổi phát minh sáng tạo vương quốc ; thiết kế xây dựng Chiến lược vương quốc về CMCN 4.0 ; tăng trưởng nâng tầm hạ tầng viễn thông, internet băng rộng và mạng di động 5G ; thiết kế xây dựng Đề án quy đổi số vương quốc, từng bước tạo thiên nhiên và môi trường pháp lý để tiến hành kế hoạch quy đổi số ; đổi khác quy mô quản trị, thôi thúc ứng dụng công nghệ tiên tiến số trong nghành nghề dịch vụ kinh tế tài chính, ngân hàng nhà nước, y tế, giáo dục, nông nghiệp, du lịch, thiên nhiên và môi trường, đô thị mưu trí … Ngày 07/3/2019, nhà nước đã phát hành Nghị quyết số 17 / NQ-CP về 1 số ít trách nhiệm, giải pháp trọng tâm tăng trưởng Chính phủ điện tử quy trình tiến độ 2019 – 2020, xu thế 2025. Gần đây nhất, ngày 03/6/2020, Thủ tướng nhà nước ban hành Quyết định số 749Q Đ – TTg về ” Chương trình Chuyển đổi số vương quốc đến năm 2025, xu thế đến năm 2030 ” với tầm nhìn đến năm 2030, Nước Ta trở thành quốc gia số, không thay đổi và thịnh vượng, tiên phong thử nghiệm những công nghệ tiên tiến và quy mô mới ; thay đổi cơ bản, tổng lực hoạt động giải trí quản trị, điều hành quản lý của nhà nước, hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại của doanh nghiệp, phương pháp sống, thao tác của dân cư, tăng trưởng môi trường tự nhiên số bảo đảm an toàn, nhân văn, rộng khắp. Giải pháp quan trọng của Chương trình được đặt ra là tập trung chuyên sâu tăng trưởng hạ tầng số, nền tảng của tăng trưởng kinh tế số, xã hội số. Trên thực tiễn, nhà nước đang thôi thúc can đảm và mạnh mẽ việc kiến thiết xây dựng chính phủ nước nhà điện tử, cơ quan chính phủ số, hình thành Cổng thông tin điện tử vương quốc, cải cách can đảm và mạnh mẽ nền hành chính theo hướng số hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khẩu hiệu “ Make in Vietnam ” cũng được xem như một cương lĩnh hành vi trong tăng trưởng kinh tế của nhà nước Nước Ta trong thời đại CMCN 4.0. Với hành lang pháp lý đang ngày càng triển khai xong cùng những khuyến khích, tương hỗ của Nhà nước, kinh tế số Nước Ta đã tăng trưởng không ngừng. Theo báo cáo giải trình ” Nền kinh tế số Đông Nam Á năm 2020 ” do Google, Temasek và Bain thực thi, nền kinh tế số Nước Ta đạt tổng giá trị 14 tỷ USD năm 2020, tăng trưởng 16 % bất chấp dịch COVID-19 xảy ra, vượt qua cả Malaysia, Nước Singapore và Philippines ( Hình 1 ). Báo cáo chỉ ra rằng, trước khi đại dịch COVID-19 Open, người Nước Ta thường dành 3,1 giờ / ngày để truy vấn internet cho mục tiêu cá thể. Trong khoảng chừng thời hạn thực thi giãn cách xã hội trên diện rộng, số lượng này đã tăng vọt lên 4,2 giờ / ngày và hiện ở mức 3,5 giờ / ngày. Cứ 10 người dùng, thì có tới 8 người cho rằng, công nghệ tiên tiến là công cụ rất hữu dụng trong thời hạn diễn ra đại dịch, công nghệ tiên tiến đã trở thành một phần không hề thiếu trong đời sống hàng ngày của mọi người. Hơn nữa, người dùng mở màn tìm kiếm giải pháp cho những yếu tố đột xuất phát sinh trải qua mạng internet. Rất nhiều người đã dùng thử những dịch vụ kỹ thuật số mới. Cụ thể, trong tổng số người sử dụng dịch vụ kỹ thuật số, người dùng mới tại Nước Ta chiếm đến 41 %, là nước có tỷ suất người dùng internet mới cao nhất trong khu vực Khu vực Đông Nam Á ; 94 % số người dùng mới này định liên tục sử dụng những dịch vụ đó kể cả sau đại dịch.

Hình 1: Tổng giá trị giao dịch kinh tế số ở một số quốc gia khu vực Đông Nam Á

Ghi chú : US USD _B : Tỷ USD. Nguồn : Google, Temasek, Bain ( 2020 )

Một số hạn chế, thách thức

Một là, nhận thức, kiến thức và kỹ năng của nhiều cán bộ, doanh nghiệp và người dân về kinh tế số, cùng những thời cơ và thử thách của nó so với sự tăng trưởng của quốc gia còn chưa đồng đều ở những cấp, những ngành dẫn tới nhu yếu, kế hoạch và hành vi chớp lấy xu thế kinh tế số còn chưa kịp thời, nhạy bén, sự quy đổi số ở một số ít cấp, ngành, địa phương và những doanh nghiệp còn hạn chế. Báo cáo kinh tế Nước Ta thường niên do Viện Nghiên cứu kinh tế và chủ trương ( 2019 ) công bố đã chỉ ra, có tới 85 % doanh nghiệp công nghiệp Nước Ta vẫn nằm ngoài nền kinh tế số và chỉ có 13 % ở Lever mới khởi đầu. Nhận thức về kinh tế số, nhu yếu và hành vi theo xu thế kinh tế số còn lờ đờ, chưa đồng đều, thống nhất từ trên xuống dưới, từ chính quyền sở tại đến doanh nghiệp và người dân là một hạn chế góp thêm phần làm chậm khuynh hướng số hóa nền kinh tế Nước Ta. Hai là, thiên nhiên và môi trường pháp lý và thể chế cho tăng trưởng kinh tế số ở nước ta vừa thiếu, vừa nhiều lỗ hổng, chưa ngặt nghèo, đồng nhất, minh bạch và mang tính thiết kế. Thời gian qua, do sự tăng trưởng nhanh gọn của khoa học, công nghệ tiên tiến, kinh tế số cùng những phương pháp kinh doanh thương mại và những ý tưởng sáng tạo phát minh sáng tạo mới Open và chưa có tiền lệ trước đây làm cho những cơ quan quản trị nhà nước tỏ ra khá lúng túng trong quản trị những hoạt động giải trí kinh tế số, như : yếu tố quản trị và thu thuế so với những hoạt động giải trí thương mại trực tuyến, nhất là kinh doanh thương mại qua những mạng xã hội và cung ứng dịch vụ xuyên biên giới, yếu tố bảo vệ quyền hạn cho người lao động và người tiêu dùng qua quốc tế mạng, việc giải quyết và xử lý, xử lý những tranh chấp, xung đột về hoạt động giải trí cũng như quyền lợi của những chủ thể tham gia những hoạt động giải trí kinh doanh thương mại, thương mại và dân sự trên thiên nhiên và môi trường số. Ba là, thử thách về bảo mật an ninh mạng, bảo mật thông tin, bảo đảm an toàn thông tin. Nước Ta là một trong những vương quốc bị tiến công mạng nhiều nhất và cũng dễ bị tổn thương nhất khi bị tiến công mạng. Hệ thống thông tin của Nước Ta còn sống sót nhiều điểm yếu, lỗ hổng bảo mật thông tin dễ bị khai thác, tiến công, xâm nhập. Theo hiệu quả nhìn nhận bảo mật an ninh mạng do Tập đoàn công nghệ Bkav thực thi, trong năm 2019, chỉ tính riêng thiệt hại do virus máy tính gây ra so với người dùng Nước Ta đã lên tới 20.892 tỷ đồng ( tương tự 902 triệu USD ), hơn 1,8 triệu máy tính bị mất tài liệu do sự lan tràn của những loại mã độc mã hóa dữ liệu tống tiền ( ransomware ), trong đó có nhiều máy chủ chứa tài liệu của những cơ quan, gây đình trệ hoạt động giải trí của nhiều cơ quan, doanh nghiệp ( Lê Văn Thắng, 2020 ). Bốn là, nguồn nhân lực chưa cung ứng nhu yếu quy đổi sang kinh tế số. Nước Ta đang thiếu vắng nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực công nghệ thông tin và tiếp thị quảng cáo. Giáo dục đào tạo Nước Ta chưa theo kịp xu thế tăng trưởng như vũ bão của kinh tế số, kinh tế phát minh sáng tạo trong CMCN 4.0. Thương mại điện tử có góp phần chính cho sự tăng trưởng kinh tế số, thì nguồn nhân lực trong nghành này yên cầu lao động vừa có kiến thức và kỹ năng về công nghệ tiên tiến, vừa phải hiểu biết về thương mại để chớp lấy kịp thời những khuynh hướng mới, ứng dụng một cách hiệu suất cao nhất, bảo đảm an toàn nhất. Tuy vậy, những kỹ năng và kiến thức này đều là điểm yếu của lao động Nước Ta. Theo Sách Trắng thương mại điện tử Nước Ta năm 2019, những kiến thức và kỹ năng chuyên ngành công nghệ thông tin – thương mại điện tử khó tuyển dụng lúc bấy giờ gồm có : kiến thức và kỹ năng khai thác, sử dụng những ứng dụng thương mại điện tử ( 49 % doanh nghiệp được khảo sát chấp thuận đồng ý ), tiếp đến là kiến thức và kỹ năng quản trị, kỹ năng và kiến thức kiến thiết xây dựng kế hoạch, tiến hành dự án Bất Động Sản, kỹ năng và kiến thức quản trị cơ sở dữ liệu … ( Hình 2 ).

Hình 2: Các kỹ năng chuyên ngành công nghệ thông tin – thương mại điện tử khó tuyển dụng

Nguồn: Sách Trắng thương mại điện tử Việt Nam năm 2019

Năm là, thói quen shopping theo kiểu truyền thống cuội nguồn, tâm ý và thị hiếu tiêu dùng, thói quen dùng tiền mặt của người Nước Ta vẫn chiếm lợi thế. Kinh tế số nói chung và thương mại điện tử nói riêng vẫn có một khoảng cách lớn giữa thành thị với những khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Người tiêu dùng Nước Ta, nhất là thế hệ người tiêu dùng trẻ và những tầng lớp trung lưu phong phú vẫn có tâm ý yêu thích shopping sản phẩm & hàng hóa và dịch vụ trực tuyến từ những tên thương hiệu quốc tế hơn so với những trang bán hàng trực tuyến từ Nước Ta.

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

Để kinh tế số ở Nước Ta tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ trong thời hạn tới, qua nghiên cứu và phân tích tình hình, tác giả đề xuất kiến nghị cần tập trung chuyên sâu triển khai một số ít giải pháp sau :

Thứ nhất, xây dựng và hoàn thiện môi trường thể chế, pháp lý đáp ứng yêu cầu của thời kỳ hội nhập quốc tế trong điều kiện kinh tế số. Cần sớm ban hành Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số, kinh tế số. Đồng thời, xây dựng và công bố quy hoạch ngành về phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin. Trên cơ sở đó, ban hành các chuẩn trao đổi thông tin giữa các cơ quan, đơn vị để tạo sự liên kết, đồng bộ trong quá trình đầu tư và phát triển hạ tầng dựa vào ứng dụng công nghệ thông tin.

Ngoài ra, Nhà nước cần phát hành những nghị định về san sẻ tài liệu ; về bảo vệ tài liệu cá thể ; về xác nhận điện tử ; về bảo vệ tài liệu cá thể và bảo vệ quyền riêng tư của cá thể ; về việc giải quyết và xử lý, xử lý những tranh chấp, xung đột về hoạt động giải trí, cũng như quyền lợi của những chủ thể tham gia những hoạt động giải trí, kinh doanh thương mại, thương mại và dân sự trên thiên nhiên và môi trường số …

Để nền kinh tế số phát triển, Việt Nam cần trang bị kiến thức, thống nhất về tư tưởng và hành động về kinh tế số

Thứ hai, cần trang bị kiến thức, thống nhất về tư tưởng và hành động về kinh tế số, từ đó làm chuyển biến mạnh mẽ tư duy lãnh đạo quản lý và điều hành kinh tế – xã hội trong điều kiện kinh tế số. Việt Nam cần xác định chiến lược phát triển và hội nhập kinh tế số là xu thế của thời đại, là hướng đi quan trọng và cần thiết trong định hướng phát triển quốc gia, là cơ hội cho Việt Nam bứt phá và đi tắt, đón đầu. Cần sớm chuyển sang tư duy quản trị và điều hành theo hướng cái gì không quy định cấm, thì người dân và doanh nghiệp được phép làm; những mô hình, phương thức kinh doanh mới mà chưa rõ, chưa quản lý được, nhưng không gây hại thì cho thử nghiệm hoạt động và từ yêu cầu thực tiễn nghiên cứu, tìm phương thức quản lý phù hợp, vừa tìm hiểu, học hỏi và thích ứng.

Thứ ba, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực cho nền kinh tế số. Nghiên cứu thay đổi nội dung, phương pháp đào tạo nhằm xây dựng nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận các xu thế công nghệ sản xuất mới; tập trung vào thúc đẩy đào tạo về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, ngoại ngữ, tin học; xây dựng chương trình đào tạo, đào tạo lại kiến thức nghề nghiệp; cung cấp khả năng tự học tập một cách linh hoạt, phù hợp đối với từng tổ chức, cá nhân… Có chính sách kết nối với cộng đồng khoa học, công nghệ trong nước với nước ngoài, đặc biệt với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, Chính phủ cần nỗ lực đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật số, cũng như các giải pháp công nghệ số hiện đại để triển khai ứng dụng số kết nối thông minh, đẩy nhanh ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt, hiệu quả hóa chính phủ điện tử… Chính phủ phải là người đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý. Về nâng cấp hạ tầng số, cần tiếp tục đẩy mạnh triển khai dịch vụ 5G để có thể theo kịp xu hướng thế giới.

Mặt khác, khuyến khích doanh nghiệp tăng trưởng công nghệ tiên tiến nền tảng số, nhất là những nền tảng trong nghành nghề dịch vụ IoT, đặc biệt quan trọng khuyến khích những doanh nghiệp lớn có tiềm năng công nghệ tiên tiến và kinh tế tài chính, như : Viettel, Vingroup, VNPT, FPT … góp vốn đầu tư vào những công nghệ tiên tiến nền tảng của IoT ; lôi cuốn những tập đoàn lớn công nghệ tiên tiến số 1 trên quốc tế. Hơn nữa, cũng cần khuyến khích và tương hỗ tăng trưởng những công ty công nghệ tiên tiến trong nước ; tương hỗ nâng cao kiến thức và kỹ năng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tiếp cận, vận dụng những công nghệ tiên tiến, những quy mô quản trị và kinh doanh thương mại phổ cập trong cuộc CMCN 4.0 để tiếp cận được với thị trường toàn thế giới ; tôn vinh và trao giải mẫu sản phẩm “ Make in Viet Nam ”, doanh nghiệp công nghệ tiên tiến Nước Ta để khơi dậy lòng tự hào dân tộc bản địa, phát huy niềm tin khởi nghiệp công nghệ tiên tiến, nhân rộng những quy mô thành công xuất sắc.

Thứ năm, bảo đảm an toàn các hệ thống thông tin quan trọng quốc gia, hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, nâng cao năng lực phòng thủ, phục hồi sau các cuộc tấn công vào hệ thống thông tin, đấu tranh có hiệu quả với các hoạt động xâm phạm an ninh thông tin của các thế lực thù địch và các loại tội phạm. Chính phủ cần tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại, băng thông đủ rộng để vượt qua các cuộc tấn công gây nghẽn mạng, có hệ thống máy lưu trữ dự phòng để chuyển hướng dữ liệu trước các cuộc tấn công và phục hồi sau tấn công mạng. Thường xuyên rà soát, phát hiện, khắc phục lỗ hổng bảo mật trên toàn hệ thống, bổ sung thiết bị, phần mềm chuyên dụng có khả năng kiểm tra, kiểm soát an ninh, an toàn thông tin trên môi trường mạng viễn thông, internet, tần số vô tuyến điện… Xây dựng, triển khai thực hiện các giải pháp kỹ thuật chuyên biệt nhằm kiểm tra, phát hiện các nguy cơ gây mất an ninh thông tin. Tổ chức diễn tập hàng năm về phòng, chống tấn công mạng cấp quốc gia với sự tham gia của cơ quan chính phủ, các tập đoàn kinh tế trọng yếu, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, internet và các cơ quan, tổ chức có liên quan, đảm bảo xử lý kịp thời các nguy cơ gây mất an ninh, đe dọa gây mất an ninh thông tin ở Việt Nam./.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Thế giới ( năm nay ). Báo cáo “ Nước Ta 2035 : Hướng tới thịnh vượng, phát minh sáng tạo, công minh và dân chủ ” 2. Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số – Bộ Công Thương ( 2019 ). Sách trắng Thương mại điện tử Nước Ta năm 2019 3. Tổng cục Thống kê ( 2021 ). Tình hình lao động việc làm quý IV và năm 2020 4. Tổng cục Thống kê ( 2020 ). Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý IV và năm 2020 5. Viện Nghiên cứu kinh tế và chủ trương ( 2019 ). Báo cáo kinh tế Nước Ta thường niên, tháng 5/2019 6. Vũ Thị Phương Thụy ( 2019 ). Phát triển kinh tế số ở Nước Ta, Tạp chí Kinh tế và Dự báo, số 35, tháng 12/2019 7. Ngọc Bích ( 2021 ). Nước Ta tiên phong quy đổi số : Nỗ lực làm chủ hạ tầng số, truy vấn từ https://www.vietnamplus.vn/viet-nam-tien-phong-chuyen-doi-so-no-luc-lam-chu-ha-tang-so/694967.vnp 8. Lê Văn Thắng ( 2020 ). An ninh thông tin ở Nước Ta trong điều kiện kèm theo lúc bấy giờ – Vấn đề đặt ra và giải pháp, truy vấn từ https://www.quanlynhanuoc.vn/2020/05/12/an-ninh-thong-tin-o-viet-nam-trong-dieu-kien-hien-nay-van-de-dat-ra-va-giai-phap/

9. Google, Temasek, Bain & Company (2020). e-Conomy Southeast Asia 2020.

PGS, TS. Phan Trọng Phức

Viện sau đại học, Trường Đại học Đại Nam

(Đăng trên Tạp chí Kinh tế và Dự báo số 07 tháng 3/2021)

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Người Lao Động