Kinh tế Nhật Bản đã qua cơn bĩ cực?

Với hiệu quả tích cực như vậy, Văn phòng Nội các Nhật Bản dự báo Tổng sản phẩm quốc nội ( GDP ) của nước này sẽ tăng trở lại mức trước đại dịch trong năm nay nhờ sự ngày càng tăng của xuất khẩu và góp vốn đầu tư của khối doanh nghiệp. Tuy nhiên, hầu hết những nhà nghiên cứu và phân tích cho rằng điều đó khó xảy ra khi dịch COVID-19 đang bùng phát trở lại .

Tâm lý lạc quan bao trùm

Chú thích ảnh
Quang cảnh đường phố tại Tokyo, Nhật Bản ngày 14/5/2020. Ảnh: THX/TTXVN

Quý I / 2021, GDP trong thực tiễn của Nhật Bản giảm tới 3,9 % so với cùng kỳ năm ngoái và giảm 1 % so với quý trước đó do tác động ảnh hưởng của việc ban bố thực trạng khẩn cấp lần thứ hai. Vì vậy, việc GDP thực tiễn quý II / 2021 tăng 1,3 % so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 0,3 % so với quý trước đó là một điều khá quá bất ngờ, nhất là khi khoanh vùng phạm vi vận dụng của thực trạng khẩn cấp lần thứ ba chiếm khoảng chừng 50 % quy mô của nền kinh tế và hơn 40 % dân số của nước này .

Theo Văn phòng Nội các Nhật Bản, nguyên nhân chủ yếu khiến nền kinh tế lớn thứ ba thế giới tăng trưởng trở lại sau khi tăng trưởng âm trong quý I là do sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu và nhu cầu tiêu dùng cá nhân. Trong quý II/2021, kim ngạch xuất khẩu tăng tới 2,9%, trong khi chi tiêu dùng cá nhân tăng 0,8%. Đây là quý thứ tư liên tiếp, xuất khẩu của nước này tăng, nhưng là quý đầu tiên chi tiêu dùng cá nhân phục hồi trở lại. Bên cạnh đó, đầu tư của khối doanh nghiệp và đầu tư vào nhà ở của người dân cũng tăng lần lượt là 1,7% và 2,1%.

Lý giải về sự phục sinh đầy giật mình này của nền kinh tế Nhật Bản, ông Takayuki Miyajima, chuyên viên kinh tế của Sony Financial Holdings Inc., cho rằng chi tiêu dùng cá thể tốt hơn so với dự báo một phần là do nhiều người đã đi ra ngoài tiếp tục hơn và chi nhiều tiền hơn, đặc biệt quan trọng trong tháng 6/2021, khi thực trạng khẩn cấp đã được dỡ bỏ ở phần đông những tỉnh, thành tại Nhật Bản .
Trong khi đó, một quan chức của nhà nước Nhật Bản cho biết tiêu tốn vốn của những doanh nghiệp tăng hầu hết là do những khoản góp vốn đầu tư bị tạm dừng trong tài khóa 2020 ( kết thúc vào cuối tháng 3/2021 ) mở màn được những doanh nghiệp giải ngân cho vay trong tài khóa này, trong khi những khoản góp vốn đầu tư cho việc số hóa và giảm khí thải CO2 cũng đang tăng .

Trong bối cảnh đó, một tâm lý lạc quan đang bao trùm nền kinh tế Nhật Bản. Không chỉ có chính phủ, giới doanh nghiệp nước này cũng khá lạc quan về triển vọng phục hồi của nền kinh tế.
 
Kết quả khảo sát do Đài phát thanh – truyền hình Nhật Bản – NHK thực hiện từ ngày 21/7 đến 4/8 cho thấy hơn 70% công ty lớn ở Nhật Bản kỳ vọng kinh tế Nhật Bản sẽ hồi phục lên mức trước đại dịch vào năm tới và sau đó.
 
Cụ thể, về câu hỏi khi nào nền kinh tế lớn thứ ba thế giới sẽ hồi phục tới mức trước đại dịch, 5% người trả lời dự báo điều đó sẽ xảy ra vào nửa cuối của năm nay, 30% tin rằng sẽ xảy ra vào nửa đầu năm 2022 và 24% cho rằng vào nửa cuối năm sau. Chỉ có 8% tin rằng nền kinh tế Nhật Bản sẽ hồi phục lên mức trước đại dịch vào nửa đầu năm 2023 và 8% khác tin rằng vào nửa cuối năm 2023.

Rủi ro vẫn còn ở phía trước

Mặc dù cả chính phủ và giới doanh nghiệp Nhật Bản đều lạc quan về triển vọng phục hồi của nền kinh tế nhưng giới phân tích lại tỏ ra khá thận trọng. Một số nhà phân tích cho rằng GDP thực tế của Nhật Bản khó có thể tăng trở lại bằng mức trước đại dịch vào cuối năm 2021 như kỳ vọng của Chính phủ.

Nguyên nhân hầu hết là do kể từ đầu tháng 7/2021, dịch COVID-19 đã bùng phát kinh hoàng trở lại, khiến nhà nước Nhật Bản phải quyết định hành động ban bố thực trạng khẩn cấp lần thứ tư ở TP. hà Nội Tokyo ngay trước thềm Thế vận hội Olympic vào ngày 8/7. Sau đó, nhà nước Nhật Bản đã liên tục lan rộng ra khoanh vùng phạm vi vận dụng thực trạng khẩn cấp ra những tỉnh Chiba, Kanagawa, Saitama và Osaka vào ngày 30/7 ; Ibaraki, Tochigi, Gunma, Shizuoka, Kyoto, Hyogo và Fukuoka vào ngày 17/8 ; và Hokkaido, Miyagi, Gifu, Aichi, Mie, Shiga, Okayama và Hiroshima vào ngày 25/8 .
Hiện nay, thực trạng khẩn cấp lần thứ tư đang bao trùm 21 trong tổng số 47 tỉnh, thành của nước này và sẽ có hiệu lực thực thi hiện hành tới ngày 12/9. Ở những khu vực vận dụng thực trạng khẩn cấp, những nhà hàng quán ăn và quán bar được nhu yếu ngừng Giao hàng đồ uống có cồn và đóng cửa sớm, trong khi người dân được nhu yếu hạn chế đi ra ngoài nếu không có việc thiết yếu. Các giải pháp này chắc như đinh sẽ tác động ảnh hưởng xấu đi tới chi tiêu dùng cá thể – một trong hai trụ cột quan trọng của nền kinh tế .
Ông Keiji Kanda, chuyên viên kinh tế của Viện Nghiên cứu Daiwa, đánh giá và nhận định : “ Tình trạng khẩn cấp hoàn toàn có thể sẽ bị lê dài đến khoảng chừng tháng 10 ”. “ Điều đó có nghĩa là hầu hết thời hạn của quý III / 2021 được đặt trong thực trạng khẩn cấp, do vậy, tăng trưởng kinh tế trong quý này sẽ rất thấp ” .