Bài 11: Dân cư và đặc điểm kinh tế khu vực nam Á

ĐỊA LÍ 8 BÀI 11: GIẢI BÀI TẬP DÂN CƯ VÀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ KHU VỰC NAM Á

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN

– Nam Á là khu vực tập trung chuyên sâu dân cư đông nhất quốc tế, trong đó Ấn Độ có dân số hơn 1 tỉ người. Dân cư Nam Á đa phần là theo Ấn Độ giáo, Hồi giáo, ngoài những còn theo Thiên Chúa giáo, đạo Xích và Phật giáo. Tôn giáo có vai trò rất lớn so với đời sống kinh tế, chính trị của những nước trong khu vực này .

– Các nước Nam Á có nền kinh tế đang phát triển.

+ Khu vực Nam Á trước kia mang tên chung là Ấn Độ, thuộc địa của đế quốc Anh. Nam Á trở thành nơi phân phối nguyên vật liệu, nông sản nhiệt đới gió mùa và tiêu thụ hàng công nghiệp của những công ty tư bản Anh .
+ Sau Chiến tranh quốc tế thứ hai, trào lưu giải phóng dân tộc bản địa tăng trưởng, đế quốc Anh buộc phải trao trả độc lập cho vùng đất đai to lớn và giàu sang này. Nhưng trước đó nhằm mục đích thực thi thủ đoạn thâm độc chia để trị của chủ nghĩa đê quốc, chúng đã chia khu vực này thành nhiều nước để chia rẽ, gây xích míc giữa những dân tộc bản địa và những tôn giáo .
Năm 1947, những nước Nam Á giành được độc lập và thiết kế xây dựng nền kinh tế tự chủ của mình. Tuy nhiên, do bị đế quốc Anh đô hộ lê dài gần 200 năm ( từ 1763 – 1947 ), lại luôn có những xích míc xung đột xảy ra giữa những dân tộc bản địa, sắc tộc và những tôn giáo, nên tình hình chính trị trong khu vực thiếu không thay đổi. Đây là những trở ngại lớn so với sự tăng trưởng nền kinh tế vốn đã nghèo nàn, lỗi thời của những nước Nam Á .
– Ấn Độ là nước lớn nhất, đông dân nhất và có nền kinh tế tăng trưởng nhất khu vực :
+ Công nghiệp Ấn Độ có nhiều ngành đạt trình độ cao, sản lượng công nghiệp đứng hàng thứ 10 trên quốc tế .
+ Nông nghiệp đã đạt được những thành tựu lớn, nhờ cuộc “ cách mạng xanh ” “ cách mạng trắng ”, Ấn Độ đã xử lý được nạn đói triền miên xưa kia. Cuộc cách mạng xanh thực thi trong ngành trồng trọt đã làm tăng sản lượng lương thực của Ân Độ. Cuộc cách mạng trắng tập trung chuyên sâu vào ngành chăn nuôi làm tăng sản lượng sữa, món ăn ưa thích của người Ấn Độ vốn thường kiêng ăn thịt bò. Không những phân phối đủ nhu yếu lương thực, thực phẩm cho nhân dân, Ấn Độ còn dư thừa để xuất khẩu .

II. TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI

Giải bài tập 1 trang 40 SGK địa lí 8: Quan sát hình sau: (các bạn xem hình trong SGK)

Em có nhận xét gì rề sự phân bố dân cư ở Nam Á?

Trả lời:

– Dân cư ở khu vực Nam Á tập trung chuyên sâu đông đúc ở : khu vực đồng bằng sông Hằng, dọc theo sông Ân, khu vực ven biền vịnh Bengan và Ả Rập, phía nam và tây quần đảo Xri Lanca .
Dân cư còn tập trung chuyên sâu đông ở những thành phố Niuđêli, Cancônta, Mumbai ( An Độ ), Carasi ( Pakixtan ) ; những đô thị này có số dân đông, trên 8 triệu người .
– Dân cư thưa thớt ở : sơn nguyên Pakixtan, vùng hoang mạc Tha, núi cao Himalaya, sơn nguyên Đêcan .

Giải bài tập 2 trang 40 SGK địa lí 8:  Hãy giải thích tại sao khu rực Nam Á lại có sự phân bố dân cư không đều

Trả lời:

– Do ảnh hưởng tác động của điều kiện kèm theo tự nhiên và tài nguyên vạn vật thiên nhiên : Khu vực đồng bằng sông Hằng, sông Ân và những đồng bằng ven biển có địa hình phẳng phiu, đất đai phì nhiêu, khí hậu thuận tiện cho sản xuất nên dân cư tập trung chuyên sâu đông đúc. trái lại những khu vực sơn nguyên, miền núi và hoang mạc khí hậu khô khan, đất đai để sản xuất hạn chế, địa hình đi lại khó khăn vất vả nên dân cư thưa thớt .
– Do những điều kiện kèm theo về kinh tế – xã hội : Dân cư thường tập trung chuyên sâu đông đúc ở những khu vực có sự tiện nghi về giao thông vận tải, cơ sở vật chất kĩ thuật, … ở những cảng biển, đô thị và những TT công nghiệp .
– Do lịch sử vẻ vang định cư và khai thác chủ quyền lãnh thổ : Đồng bằng sông Hằng và Đồng bằng sông An có lịch sử dân tộc định cư và khai thác chủ quyền lãnh thổ truyền kiếp, đây là một trong những cái nôi văn minh cố của quốc tế .

Giải bài tập 3 trang 40 SGK địa lí 8:  Các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ của Ân Độ phát triển như thế nào?

Trả lời:

– Sự tăng trưởng của những ngành nông nghiệp ở Ấn Độ :
Sản xuất nông nghiệp không ngừng tăng trưởng, với cuộc cách mạng xanh và trắng Ấn Độ đã xử lý tốt yếu tố lương thực, thực phẩm cho nhân dân .
Phương tiện sản xuất được thay đổi, khâu làm đất sử dụng máy nông nghiệp, những khu công trình thủy lợi được thiết kế xây dựng ( hồ chứa nước, đào giếng ), sử dụng phân bón, sử dụng giống mới, …
– Sự tăng trưởng của những ngành công nghiệp ở Ấn Độ :
Sau khi giành độc lập, Ấn Độ đã thiết kế xây dựng được một nền công nghiệp tân tiến, gồm có những ngành công nghiệp nguồn năng lượng, luyện kim, cơ khí sản xuất, hóa chất, vật tư thiết kế xây dựng, … Các ngành công nghiệp nhẹ, đặc biệt quan trọng là công nghiệp dệt, vốn đã nổi tiếng từ truyền kiếp với hai TT chính là Côncata và Mumbai .
Ấn Độ cũng tăng trưởng những ngành công nghiệp yên cầu trình độ công nghệ cao, phức tạp, đúng mực như điện tử, máy tính, …
Ngày nay, sản lượng công nghiệp đứng hàng thứ 10 trên quốc tế .
Dịch Vụ Thương Mại : những ngành dịch vụ đang tăng trưởng, chiếm tới 48 % GDP. Năm 2001, GDP đạt 477 tỉ USD .

Giải bài tập 4 trang 40 SGK địa lí 8:  Dựa vào hình vẽ sau hãy kể tên các nước ở Nam Á, theo thứ tự từ diện tích lớn nhất đến nhỏ nhất.

Các bạn xem hình trong SGK

Trả lời:

Ấn Độ, Pakixtan, Bănglađét, Nêpan, Xrilanca, Butan .

Câu 5 Cho bảng số liệu sau:

Các ngành kinh tế

Tỉ trọng cơ cấu GDP

1995

1999

2001

Nông-lâm-thủy sản 28,4 27,7 25,0
Công nghiệp-xây dựng 27,1 26,3 27,0
Thương Mại Dịch Vụ 44,5 46,0 48,0

a) Vẽ biểu dồ hình tròn thể hiện tỉ trọng của các ngành kỉnh tể trong cơ cấu GDP của Ấn Độ các năm 1995- 1999- 2001.

b) Nhận xét về sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Ấn Độ.

Trả lời:

a ) Biểu đồ :

Biểu đồ tỉ trọng của những ngành kinh tế trong cơ cấu tổ chức GDP của Ấn Độ những năm 1995 – 1999 – 2001 ( % )
b ) Sự chuyển dời cơ cấu tổ chức kinh tế của Ấn Độ .
– Từ năm 1995 đến 2001 cơ cấu tổ chức kinh tế của Ấn Độ có sự vận động và di chuyển .
– Tỉ trọng của ngành nông, lâm, thủy hải sản giảm từ 28,4 % năm 1995 xuống 25 % năm 2001 .
– Tỉ trọng của ngành công nghiệp – kiến thiết xây dựng có sự dịch chuyển nhưng hầu hết không đáng kể .
– Tỉ trọng của ngành dịch vụ tăng từ 44,5 % năm 1995 lên 48 % năm 2001 .
– Kinh tế Ấn Độ đang có sự chuyển dời theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa .

III. THÔNG TIN BỔ SUNG

MỘT SỐ CHỈ TIỀU KINH TẾ CỦA ẤN ĐỘ

Sản lượng

1990

1997

1999

2001

2003

2005

Nghìn tấn

Nông nghiệp

Mía 241048 279541 299324 297208 237308 266879
Thóc 111517 123802 89683 93340 88285 87856
Lúa mì 55135 66345 76369 72766 72108 73057
Khoai tây 15206 17648 24713 23924 23060
Bỏng ( lanh ) 1671 10851 11530 9997 13866 16452

Khai khoáng

Quặng sắt 55596 75723 77604 86226 122838
Quặng đôlômít 2652 2991 2842 3251 4051
Quặng mànggan 1480 1642 1586 1587 1776

Công nghiệp chế biến

Xi măng 48808 82873 100230 106491 117035
Đường 11808 13250 17470 18497 16290
Thép thành phẩm 9583 23587 22744 31625 39243
Sản phẩm từ đay 1343 1678 1590 1396 1399
Chè 719 838 816 842 851

Năng lượng

Dầu thô 33311 33830 32628 31972 33015 32463
Than 202194 295784 292383 322260 351571 397800
Khí thiền nhiên ( m3 ) 17990 25296 29792 29629 32206 32010
Điện ( Triệu kwh ) 289439 421747 481055 579120 633275

MỘT SỐ TÔN GIÁO Ở ẤN ĐỘ

Đạo Phật sinh ra ở Ấn Độ vào khoảng chừng thế kỉ thứ V trước Công nguyên, do Gautama Buddha sáng lập. Đức Phật ( Budda ) sinh ra tại miền Nam xứ Nêpan. Người đã sống từ năm 563 đến năm 483 trước Công nguyên. Đức Phật là con vua, trị vì một nước nhỏ thời nay thuộc bang Uta Prađét và Biha ở miền Bắc Ân Độ. Năm 29 tuổi, thấy cảnh khổ của cuộc sống, ông bỏ hoàng cung và vợ con, đi tu khổ hạnh sáu năm trong rừng sâu. Ông vỡ lẽ rằng con đường khố hạnh cũng không có ý nghĩa như chôn cung đình. Ông ngồi thiền định dưới tán cây bồ đề yên tĩnh, tìm ra sự bừng sáng của tâm hồn, trí tuệ, hiểu được nguồn gốc của đau khổ. Ông tự gọi là Buddha. Người đời gọi ông là Thích Ca Mâu Ni .
Đạo Phật Open lúc Ấn Độ đang hình thành những nhà nước chiếm hữu nô lệ, sự phân loại đẳng cấp và sang trọng trong xã hội ngày càng thâm thúy. Quần chúng nhân dân gặp nhiều đau khổ, mong ước thoát khỏi cảnh ngộ mà họ đang phải chịu đựng. Đạo Phật tuy không công bố xoá bỏ chính sách đẳng cấp và sang trọng, nhưng nêu cao yếu tố bình đẳng, nêu lên năng lực tương khắc và chế ngự dục vọng, hướng Fan Hâm mộ vào sự chịu đựng những đau khổ trong đời thường. Do đó đạo Phật đã nhanh gọn được truyền rộng ra những tiểu vương quốc trên bán đảo Ấn Độ .
Ngày nay, trên toàn quốc tế có gần 350 triệu Fan Hâm mộ Phật giáo, tập trung chuyên sâu hầu hết ở những quôc gia Đông Á ( 44 % tổng số Fan Hâm mộ ), Khu vực Đông Nam Á ( 49 %, nhất là những nước Xứ sở nụ cười Thái Lan, Mianma, Campuchia, Lào, Nước Ta …. ) và Nam Á ( 6,7 % ) .

ĐẠO HIN ĐU (CÒN GỌI LÀ ẤN GIÁO)

Hiện có trên 750 triệu Fan Hâm mộ, đứng hàng thứ 3 trong những tôn giáo lớn trên quốc tế ( sau đạo Cơ đốc và đạo Hồi ), mặc dầu chỉ là một tôn giáo địa phương – tôn giáo lớn nhât ở Ấn Độ .
Đạo Hindu là tôn giáo có lịch sử vẻ vang truyền kiếp nhất, có lẽ rằng đã Open vào khoảng chừng năm 3500 trước Công nguyên. Đạo Hin đu không có người sáng lập .

Đặc trưng nổi bật của đạo Hindu là tính chất đa thần, trong đó nổi bật nhất là thần sáng tạo tối cao Brahma, thần bảo vệ – Vishnu, thần huỷ diệt và tái tạo cuộc sống – Shiva. Sô tín đồ của đạo Hindu hiện nay chủ yếu ở Ân Độ (80% dân cư), sau đó là Nêpan (90%), Xrilanca (20%), Bănglađet (gần 18%). Việt Nam có rất ít tín đồ theo đạo Hindu.