Quốc gia khởi nghiệp và những mặt trái ít ai biết về nền kinh tế Israel

Beersheva là một thành phố nghèo ở miền Nam Israel và chính phủ nước nhà Israel đang cố biến thành phố này thành một TT bảo mật an ninh mạng số 1 quốc tế. Nhiều chủ trương đã được đưa ra nhằm mục đích lôi cuốn những startup khởi nghiệp tại đây, hàng loạt vườn ươm khởi nghiệp được kiến thiết xây dựng trong khi nhiều phòng nghiên cứu và điều tra của những trường ĐH được mở tại thành phố này .
Theo chính phủ nước nhà, biệt đội công nghệ tiên tiến nổi tiếng của Israel Unit 8200 và nhiều tập đoàn lớn công nghệ tiên tiến lớn sẽ được đặt tại Beersheva trong những năm tới nhằm mục đích thôi thúc ngành công nghệ tiên tiến nơi đây. Nhiều cựu thành viên của Unit 8200 đã trở thành những người kinh doanh khởi nghiệp và nhà đầu tư xuất sắc ưu tú .
Tuy nhiên, một thực tại phũ phàng mà nhiều người đã bỏ quên là Israel vẫn sống sót đói nghèo cũng như nhiều mặt trái của nền kinh tế. Sự mưu trí và ngành khởi nghiệp của nước này có vẻ như đã hút ánh mắt của những chuyên viên khỏi những mảng tối của Israel .

Quốc gia khởi nghiệp

Hiện nay, Israel lôi cuốn khoảng chừng 15 % tổng số vốn góp vốn đầu tư mạo hiểm vào bảo mật an ninh mạng trên toàn thế giới và đây là một trong những yếu tố chủ chốt biến nước này thành vương quốc khởi nghiệp cũng như góp phần vào nền công nghệ tiên tiến hùng mạnh ngoài Mỹ trên quốc tế .
Rất nhiều chuyến bay đã được nối giữa San Francisco với Tel Aviv trước nhu yếu về công nghệ tiên tiến. Nhiều tập đoàn lớn quốc tế cũng cảm thấy hứng thú với ngành công nghệ tiên tiến nông nghiệp, kỹ thuật tưới tiêu, chăm nom sức khỏe thể chất và kinh tế tài chính kỹ thuật cao mà Israel tăng trưởng .
Trong số đó, mảng xe tự động hóa thực sự khiến nhiều ông lớn sản xuất xe hơi của Mỹ quan tâm. Rất nhiều chuyên viên cho rằng Israel có lợi thế trong việc sản xuất bộ não của mảng xe tự động hóa và để những phần khác như thân xe, động cơ cho những công ty lớn đảm nhiệm. Mới đây, tập đoàn lớn Intel đã mua lại Mobileye, hãng sản xuất mạng lưới hệ thống tương hỗ lái tự động hóa của Israel với giá 15,3 tỷ USD .

Tất cả những yếu tố trên ghi lại sự biến hóa đáng kể của Israel kể từ khi lâm vào cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính thập niên 1980. Những cuộc xung đột chính trị khi đó đã buộc tiêu tốn quốc phòng của Israel lên tới 30 % GDP vào năm 1975. Đến năm 1984, nợ công của nước này đạt gần 300 % GDP và tỷ suất lạm phát kinh tế lên tới mức khủng bố 450 % / năm .
Kể từ đó đến nay, những chủ trương khôn ngoan của chính phủ nước nhà hướng đến tăng trưởng công nghệ tiên tiến cũng như tương hỗ từ Mỹ đã đem lại nhiều thành quả cho quốc gia. Trong suốt 10 năm qua, nền kinh tế Do Thái này đã tăng trưởng trung bình 4 % mỗi năm và tỷ suất thất nghiệp ở mức 4,3 % / năm .

Mặc dù không có nhiều tài nguyên nhưng Israel đã lên kế hoạch xuất khẩu khí đốt sang Châu Âu cũng như nước sạch sang Jordan. Nợ công cũng đã giảm xuống mức 62% GDP, thặng dư tài khoản vãng lai và kho dự trữ ngoại hối ngày một tăng lên.

Những tín hiệu tích cực của nền kinh tế đã khiến đồng Shekel tăng giá 13 % so với một rổ những đồng xu tiền chủ chốt trong 2 năm qua. Điều này đã khiến ngân hàng nhà nước TW nước này phải trong thời điểm tạm thời can thiệp thị trường tiền tệ đề hạ giá đồng nội tệ, qua đó tương hỗ xuất khẩu .
Theo tổ chức triển khai Startup Nation Central ( SNC ), Israel chưa từng trải qua cuộc suy thoái và khủng hoảng kỹ thuật nào ( có 2 quý tăng trưởng âm liên tục ) kể từ sau đại chiến năm 1987 và nền kinh tế này vẫn có tăng trưởng sau đại chiến tại Gaza và Li Băng .

Dẫu vậy, Israel vẫn có cả mặt sáng lẫn mặt tối. Trong khi các tập đoàn công nghệ cao khiến nhiều chuyên gia phải thán phục nhưng chỉ chiếm 10% tổng lao động thì phần còn lại phải hoạt động trong những ngành nghề có năng suất kém và được bảo hộ bởi chính phủ, thiếu tính sáng tạo.

Số liệu chính thức cho thấy khoảng chừng 20 % số mái ấm gia đình Israel, tương tự 1,7 triệu người đang phải sống trong cảnh đói nghèo .
Tỷ lệ đói nghèo tại Israel thuộc hàng top trong những nước tăng trưởng bởi 2 nguyên do đa phần. Một là những người theo đạo Orthodox chính thống sống nhờ vào trợ cấp của chính phủ nước nhà để theo đuổi con đường sống giản dị hướng đến tôn giáo. Một yếu tố nữa là bộ phận khá lớn công dân Ả Rập đang phải vật lộn để có được sự bình đẳng đối xử tại vương quốc Do Thái này .

Phần chìm của tảng băng trôi

Tổ chức SNC nhận định và đánh giá ngành công nghệ cao nổi tiếng của Israel chỉ là phần nổi của tảng băng trôi trong nền kinh tế nước này và đang mất dần liên kết cũng như ảnh hưởng tác động đến những mảng khác. Điều này hoàn toàn có thể khiến Israel gặp khó khi công nghệ tiên tiến không kéo được những mảng khác của nền kinh tế đi lên cùng. Ngoài ra, việc quá chú trọng vào công nghệ tiên tiến hoàn toàn có thể khiến hàng loạt mạng lưới hệ thống pháp luật, thiên nhiên và môi trường, xã hội bị mất cân đối và suy thoái và khủng hoảng .
Việc xây dựng hàng loạt những startup để rồi bán cho những công ty như Google không thực sự giúp ích được cho quốc gia bởi những công ty quốc tế chăm sóc đến doanh thu nhiều hơn là những quyền lợi vương quốc và hội đồng .
Thậm chí kể cả khi nhiều tập đoàn lớn lớn đặt phòng điều tra và nghiên cứu và tăng trưởng tại Israel thì tính năng cũng không trọn vẹn hiệu suất cao bởi những người có trình độ cao thường rời đến những công ty lớn có mức lương tốt hơn là ở lại trong nước tăng trưởng sự nghiệp .

Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) có hệ thống đánh giá sinh viên quốc tế (PISA) cho mảng khoa học, toán học, kỹ năng đọc viết và điều thú vị là các học sinh, sinh viên Israel đạt điểm khá thấp trong các kỳ thi PISA.

Theo SNC, điểm số PISA không quan trọng với các nhà khởi nghiệp nhưng đây lại là yếu tố đáng quan tâm cho toàn nền kinh tế Israel.

Bộ trưởng bộ giáo dục Israel, ông Naftali Bennett đang nỗ lực thôi thúc sinh viên, học viên theo học toán học nhiều hơn, nâng cao chất lượng giảng dạy … Tuy vậy, những công đoàn của giáo viên nơi đây lại yên cầu rất nhiều thứ, qua đó khiến ngân sách cơ quan chính phủ không cung ứng kịp với những tiêu chuẩn đề ra .
Ông Bennett cho rằng mấu chốt của sự thành công xuất sắc trong ngành khởi nghiệp Israel không nằm ở mạng lưới hệ thống giáo dục mà là văn hóa truyền thống kinh doanh thương mại, tư tưởng làm giàu thấm sâu vào máu của những tầng lớp thanh thiếu niên nước này .
Mặt khác, chuyên viên Dan Ben David của trường ĐH Tel Aviv và Viện Shoresh nhận định và đánh giá không phải khủng bố hay những yếu tố bên ngoài mà chính hiệu suất kém mới là mối nguy khốn đang rình rập đe dọa Israel. Với hiệu suất lúc bấy giờ của quốc gia, ông David cho rằng Israel sẽ bị khủng hoảng cục bộ trong vòng 30-40 năm nữa khi chính phủ nước nhà tập trung chuyên sâu quá nhiều vào khởi nghiệp và công nghệ tiên tiến nhưng lại quên mất những mảng cốt lõi khác của nền kinh tế .
Năng suất lao động GDP bình quân giờ (USD) của ISrael và các nước G7. GDP bình quân đầu người/năm của Israel và các vùng bờ Tây cũng như dải Gaza (nghìn USD)Năng suất lao động GDP trung bình giờ ( USD ) của ISrael và những nước G7. GDP trung bình đầu người / năm của Israel và những vùng bờ Tây cũng như dải Gaza ( nghìn USD )
Chuyên gia Davis nhận định và đánh giá nền kinh tế Israel được chia làm 2 thời kỳ. Giai đoạn đầu là từ sau đại chiến năm 1973 khi nền kinh tế tăng trưởng nóng, bắt kịp với những nước công nghiệp tăng trưởng G7 nhờ tập trung chuyên sâu vào mảng kinh tế tài chính .
Giai đoạn tiếp theo là sự hồi sinh của Israel sau thời kỳ khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính và tăng trưởng trong những năm gần đây nhờ tập trung chuyên sâu vào công nghệ tiên tiến, khởi nghiệp .
Tuy nhiên, điểm đáng ngại mà chuyên viên David nhấn mạnh vấn đề là sản lượng của Israel tăng lên nhờ số lượng lao động đi lên chứ không phải do ngày càng tăng hiệu suất. Dân số của vương quốc Do Thái này đang tăng chóng mặt do lượng lớn người Do Thái hồi hương trong khi việc cơ quan chính phủ cắt giảm trợ cấp đã đẩy nhiều lao động, nhất là phụ nữ tham gia thị trường và nâng sản lượng toàn nền kinh tế .

Theo chuyên gia David, Israel đã đầu tư quá ít cho cơ sở hạ tầng cũng như giáo dục bởi phần lớn tài nguyên đã được dùng để trợ cấp cho người Do Thái. Hiện những người theo tôn giáo chính thống Orthodox chiếm 7% dân số, người Ả Rập chiếm 21% dân số Israel và những công dân này sẽ chiếm khoảng 40% dân số nền kinh tế Do Thái trong 40 năm nữa. Nếu chính phủ Israel không có thay đổi về việc trợ cấp cho người Do Thái, họ sẽ phải đối mặt với sự xung đột lớn trong nền kinh tế, xã hội, qua đó hạ năng suất lao động.

Trước tình hình đó, việc Thủ tướng Binyamin Netanyahu cắt giảm trợ cấp công đã giúp ngân sách chính phủ nước nhà có nhiều chỗ trống hơn cho góp vốn đầu tư những mảng khác của nền kinh tế ngoài công nghệ tiên tiến. Kể từ năm 1980, tiêu tốn công của Israel đã liên tục giảm từ 80 % GDP xuống dưới 40 % GDP lúc bấy giờ .
Tuy nhiên, Israel vẫn còn rất nhiều việc phải làm để cải tổ nền kinh tế. Chỉ số cạnh tranh đối đầu và môi trường tự nhiên kinh doanh thương mại của Israel khá thấp trong tổ chức triển khai OECD. Rất nhiều ngành nghề bị thống trị bởi những tập đoàn lớn lớn trong khi xếp hạng môi trường tự nhiên kinh doanh thương mại của nước này theo Ngân hàng quốc tế ( World Bank ) đã giảm từ 26 xuống 52. Điều này đồng nghĩa tương quan với việc lao động bị trả lương thấp trong khi chi phí sản xuất và Chi tiêu những mẫu sản phẩm lại bị đẩy lên cao .

Chi phí sinh hoạt tại Israel hiện cao hơn 20% so với Tây Ban Nha và 30% so với Hàn Quốc. Những tiêu chuẩn và chứng chỉ làm đồ Do Thái (Kosher) khiến thực phẩm tại đây trở nên đắt đỏ trong khi hàng loạt những hàng rào thuế quan, hạn ngạch… khiến giá nông sản cao hơn rất nhiều so với những nước khác.


Israel cũng thiết kế xây dựng một mạng lưới hệ thống taxi qua đó ngăn ngừa năng lực xâm nhập thị trường ủa Uber, qua đó buộc người dân phải sử dụng mạng lưới hệ thống giao thông vận tải ngân sách cao để bảo lãnh cho ngành taxi trong nước. Trong khi đó, tiến trình thiết kế xây dựng rườm rà, hiệu suất kém tại đây khiến giá nhà tăng chóng mặt, gây khó cho nhiều công ty muốn góp vốn đầu tư kinh doanh thương mại .
Một thực sự trớ trêu là nổi tiếng với trí mưu trí, nền công nghệ tiên tiến tăng trưởng nhưng một bộ phận rất lớn người dân Do Thái tái định cư ở dải Gaza đang bị Israel bỏ quên. Ngay cả những công nghệ tiên tiến tìm đường như Google Maps cũng chỉ hoàn toàn có thể ước đạt đại khái vài thị xã nhỏ nơi đây .
So sánh về kinh tế, GDP trung bình đầu người của Israel đạt 35.700 USD / năm vào năm năm ngoái, tương tự với Pháp nhưng vùng phía Tây lại chỉ có mức 3.700 USD / năm, tương tự Ai Cập còn dải Gaza chỉ có mức 1.700 USD / năm, tương tự Cộng hòa Congo .


Băng Tâm

Theo Thời Đại