Vì sao nền kinh tế Iran đủ chống đỡ trước đòn trừng phạt của Mỹ?

Dân trí

Iran vẫn đang tìm cách thích nghi với các lệnh trừng phạt cứng rắn của Mỹ trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước ngày càng tăng nhiệt.

Một khu shopping tại Iran. ( Ảnh : AFP )

Kể từ năm 2017, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt cứng rắn với Iran. Đây là nỗ lực của ông chủ Nhà Trắng nhằm chặn đứng nguồn tài chính của chính quyền Iran, buộc Tehran phải đàm phán một thỏa thuận hạt nhân mới.

Trong một bài phát biểu gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói rằng kế hoạch “ gây sức ép tối đa ” của chính quyền sở tại Mỹ nhắm tiềm năng cắt giảm tới 80 % nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Theo ông Pompeo, Tổng thống Iran Hassan Rouhani từng thừa nhận rằng những giải pháp trừng phạt của Mỹ đã khiến Tehran mất khoảng chừng 200 tỷ USD, trong đó 50 % là lệch giá trực tiếp từ việc xuất khẩu dầu ra quốc tế .
Tuy vậy, nền kinh tế Iran vẫn đủ chống đỡ .
“ Tôi nghĩ dự báo về sự sụp đổ nhanh gọn của nền kinh tế Iran là quá sáng sủa ”, Djavad Salehi-Isfahani, giáo sư kinh tế tại Đại học Virginia Tech, chuyên điều tra và nghiên cứu về kinh tế Iran, nhận định và đánh giá .
Theo Giáo sư Djavad, mặc kệ những lệnh trừng phạt cứng rắn của chính quyền sở tại Trump, hiện mọi người vẫn chưa hiểu hết về mức độ phức tạp của nền kinh tế Iran, cũng như việc Iran mạnh như thế nào và họ có kinh nghiệm tay nghề thế nào trong việc thích ứng với những lệnh trừng phạt .
Tuy nhiên, một điều không hề phủ nhận là những lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt của Mỹ kể từ năm 2017 đã gây tổn hại nặng nề cho nền kinh tế Iran .
“ Tỷ lệ thất nghiệp cao, lạm phát kinh tế cao. Họ ( Iran ) cũng hết sạch ngoại hối. Nền kinh tế không còn không thay đổi ”, Giáo sư Djavad cho biết .
Mặc dù vậy, theo ông Djavad, trong suốt hơn 4 thập niên qua, Iran đã có nhiều kinh nghiệm tay nghề trong việc đối phó với những lệnh trừng phạt và đã học được cách trụ vững trước tác động ảnh hưởng của những lệnh trừng phạt. Theo đó, lần trừng phạt mới của Mỹ cũng không phải ngoại lệ .
Cả Ngân hàng Thế giới ( WB ) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế ( IMF ) đều Dự kiến GDP của Iran đang trên đà sụt giảm gần 9 % trong năm nay. Có thể so sánh số lượng này với thập niên 1970 và cuối thập niên 1980, thời gian Mỹ áp lệnh trừng phạt với Iran sau khi người Mỹ bị bắt làm con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran. Khi đó, GDP trung bình đầu người của Iran giảm khoảng chừng 50 % .
WB và IMF Dự kiến sự xuống dốc của nền kinh tế Iran dựa trên sự sụt giảm đáng kể về xuất khẩu dầu. Trước khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hợp tác hạt nhân Iran hồi tháng 5/2018, Iran xuất khẩu khoảng chừng 2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Theo Esfandyar Batmanghelidj, nhà sáng lập tổ chức triển khai Bourse and Bazaar chuyên theo dõi sự tăng trưởng của nền kinh tế Iran, lúc bấy giờ, số lượng này chỉ nằm trong khoảng chừng 300.000 đến 500.000 thùng / ngày, trong đó phần đông xuất khẩu sang Trung Quốc .

Cách thích nghi của Iran

Một tuyến đường đông đúc tại Tehran. (Ảnh: AFP)

Chuyên gia Batmanghelidj quan tâm rằng Iran không chỉ có dầu mỏ .
“ Nền kinh tế Iran là nền kinh tế rất phong phú, và ngành sản xuất thực sự là một trong những nghành quan trọng nhất. Hiện, sản xuất chiếm khoảng chừng 1/5 tổng số việc làm tại Iran ”, ông Batmanghelidj cho biết .
Các lệnh trừng phạt của Mỹ khiến những doanh nghiệp Iran gặp khó khăn vất vả trong việc tiếp cận những sản phẩm & hàng hóa thiết yếu để sản xuất những mẫu sản phẩm. Iran cũng gặp khó khăn vất vả trong việc tìm kiếm người mua ở quốc tế vì họ quan ngại rằng chính quyền sở tại Trump hoàn toàn có thể sẽ áp lệnh trừng phạt thứ cấp so với bất kỳ công ty nào làm ăn với Iran .
Tuy vậy, một số ít hãng sản xuất của Iran vẫn tăng trưởng tốt nhờ vào những mạng lưới hệ thống giao dịch thanh toán không chính thức, vốn không phụ thuộc vào vào những ngân hàng nhà nước để nhận hay chuyển tiền ra quốc tế. Ngoài ra, 1 số ít sản phẩm & hàng hóa của Iran cũng không bị áp lệnh trừng phạt thứ cấp .
“ Đó là những sản phẩm & hàng hóa thiết yếu, như thực phẩm hay loại sản phẩm tiêu dùng, gồm những loại sản phẩm gia dụng ”, ông Batmanghelidj cho biết thêm .
Ngoài ra, theo Suzanne Maloney, chuyên viên về Iran tại Viện Brookings, Iran cũng có mối quan hệ ngặt nghèo với những đối tác chiến lược khu vực. Nhờ những mối quan hệ này, Iran hoàn toàn có thể trao đổi hoặc sử dụng những hình thức dàn xếp khác để duy trì 1 số ít hoạt động giải trí kinh tế nhất định .
“ Iran thực sự cần có những ngành công nghiệp sửa chữa thay thế để dựa vào cũng như năng lượng nội tại đáng kể, cùng với đó là năng lực cân đối những mối quan hệ của họ với 1 số ít vương quốc láng giềng để chật vật thoát khỏi sự kìm kẹp về kinh tế. Những nước như Iraq, Afghanistan, một số ít nước cộng hòa Trung Á, Syria và 1 số ít nước khác trong khu vực, Iran đều có tầm với vượt ra khỏi sự trấn áp của Bộ Tài chính Mỹ ”, bà Suzanne cho biết .
Việc thiếu vắng những sảm phẩm nhập khẩu giúp thôi thúc sản xuất trong nước của Iran. Điều này giúp tạo thêm nhiều việc làm cho người Iran .
Tuy vậy, rất khó để hoàn toàn có thể thống kê giám sát mức độ kiên trì của người dân Iran. 40 năm trước, Iran sẵn sàng chuẩn bị đương đầu với những khó khăn vất vả do những lệnh trừng phạt của Mỹ gây ra. Còn giờ đây, họ đang biểu tình trên đường phố .
“ Những những gì tất cả chúng ta đã thấy trong những tháng gần đây, sự kiên trì đó không còn nữa. Làm thế nào để chính phủ nước nhà hoàn toàn có thể duy trì trật tự xã hội khi phải đương đầu với sự sụt giảm 10-20 % về tiêu chuẩn sống, tôi cũng không biết điều này ”, chuyên viên Suzanne nói .

Thành Đạt

Theo NPR

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường