2008 – năm bi tráng của kinh tế thế giới

Cho vay dưới chuẩn tăng mạnh là khởi điểm cho quả bong bóng tại thị trường nhà đất. Các ngân hàng cho vay cầm cố bất động sản mà không quan tâm tới khả năng chi trả của khách. Dư nợ trong mảng này nhảy từ 160 tỷ USD của năm 2001 lên 540 tỷ vào năm 2004 và bùng nổ thành 1.300 tỷ vào năm 2007. Theo ước tính vào cuối quý III năm 2008, hơn một nửa giá trị thị trường nhà đất Mỹ là tiền đi vay với một phần ba các khoản này là nợ khó đòi. Trước đó, để đối phó với lạm phát, FED đã liên tiếp tăng lãi suất từ 1% vào giữa năm 2004 lên 5,25% vào giữa năm 2006 khiến lãi vay phải trả trở thành áp lực quá lớn với người mua nhà. Thị trường bất động sản thời điểm này bắt đầu có dấu hiệu đóng băng và sụt giảm.

Trước tình hình trên, những ngân hàng nhà nước, công ty bảo hiểm, tổ chức triển khai kinh tế tài chính … đã mua lại những hợp đồng thế chấp ngân hàng và biến chúng thành gia tài bảo vệ để phát hành trái phiếu ra thị trường. Loại loại sản phẩm phái sinh này được nhìn nhận cao bởi những tổ chức triển khai định giá tín dụng thanh toán, nên thanh khoản tốt. Không chỉ dừng lại ở đó, nhiều công ty bảo hiểm, trong đó có AIG, còn sẵn sàng chuẩn bị bảo lãnh cho những hợp đồng hoán đổi này .

Chiến lược trên được đưa ra với mục đích giảm rủi ro cho những khoản vay bất động sản. Tuy nhiên, trái lại nó tạo ra hiệu ứng sụp đổ dây chuyền và khiến rủi ro bị đẩy lên cao hơn. Những bất ổn từ hoạt động cho vay dưới chuẩn khiến giá nhà sụt giảm mạnh, thị trường nhà đất đóng băng. Cuộc khủng hoảng từ đó lan từ thị trường bất động sản sang thị trường tín dụng và cuối cùng dẫn đến khủng hoảng tài chính tại Mỹ và tràn sang nhiều nước châu Âu, khiến nhiều công ty lớn phá sản.

Những nạn nhân đáng kể tiên phong ” dính trấu ” đều tương quan trực tiếp tới hoạt động giải trí cho vay dưới chuẩn như Northern Rock và Countrywide Financial vào hai tháng 8 và 9/2007 .
Northern Rock, ngân hàng nhà nước lớn thứ năm tại Anh, vào tháng 9/2007, sau khi mất thanh khoản nghiêm trọng do thua lỗ từ cho vay thế chấp ngân hàng bất động sản, đã phải cầu cứu Ngân hàng Trung ương Anh. Nhà góp vốn đầu tư ùn ùn kéo đến rút tiền khiến nhà nước buộc phải tiếp quản tập đoàn lớn ngân hàng nhà nước này .
Trước đó, Country Financial, tập đoàn lớn kinh tế tài chính chuyên cho vay thế chấp ngân hàng địa ốc của Mỹ cũng bị phá sản do nợ khó đòi vào tháng 8/2007. Đến tháng 1/2008, ngân hàng nhà nước lớn nhất nước Mỹ về giá trị vốn hóa và tiền gửi, Bank of America, đã mua lại Country Financial với giá 4 tỷ đôla .
Tiếp đến, vào ngày 17/2, Nothern Rock chính thức bị quốc hữu hóa. Sự kiện Nothern Rock và Country Financial là tín hiệu báo trước cơn bão sắp đổ xuống thị trường kinh tế tài chính toàn thế giới cũng như làn sóng sáp nhập, phá sản, và bị nhà nước tiếp quản của những định chế kinh tế tài chính .

Cơn địa chấn tài chính thực sự nổ ra vào ngày 7/9 khi hai nhà cho vay cầm cố khổng lồ của Mỹ là Freddie Mac và Fannie Mae buộc phải được Chính phủ tiếp quản để tránh khỏi nguy cơ phá sản. Sự kiện này tiếp tục châm ngòi cho vụ đổ vỡ với những tên tuổi lớn khác. Vào ngày 15/9, Ngân hàng Đầu tư lớn thứ 4 nước Mỹ Lehman Brothers sau 158 năm tồn tại đã tuyên bố phá sản. Đúng 10 ngày sau, Washington Mutual tạo nên vụ phá sản ngân hàng lớn nhất trong lịch sử với tổng tài sản thiệt hại lên tới 307 tỷ đôla. Ngoài ra, do khủng hoảng tài chính, ngân hàng đầu tư số một nước Mỹ, Merill Lynch cũng bị thâu tóm bởi Bank of America. Chính phủ đã buộc phải bơm 85 tỷ đôla vào AIG, tập đoàn bảo hiểm lớn nhất thế giới, để tránh cho thị trường tài chính nước này một kết cục tồi tệ hơn.

Tháng 9 và 10 cũng trở thành tiến trình đen tối với phố Wall khi chỉ số Dow Jones sụt tới 25 % giá trị chỉ sau một tháng kể từ ngày 15/9. Kể từ sau quy trình tiến độ này, dịch chuyển tại phố Wall trở nên khó lường hơn với nhiều kỷ lục cả tăng và giảm sống sót trong hàng chục năm đã bị phá .

Năm 2008 cũng là năm mà các nhà lãnh đạo tại nhiều nền kinh tế lớn phải đau đầu và chịu nhiều chỉ trích. Trên đây là bức tranh biếm họa Tổng thống Bush “rơi tự do” cùng khủng hoảng tín dụng, với lời bình: “Hoàn cảnh rất khó khăn nhưng tôi vẫn đứng cao nhất”. Ảnh: spiderednews.com

Xen giữa những sự kiện trên, 9 tháng đầu năm cũng chứng kiến các cơn sốt dầu, lương thực, và lạm phát làm khuynh đảo nền kinh tế toàn cầu. Đặc biệt là giá dầu, từ mức 90 đôla một thùng vào đầu năm đã leo lên trên 100 đôla vào 20/2 và lập kỷ lục trên 147 đôla một thùng vào 11/7.

Dầu leo thang kéo giá sản phẩm & hàng hóa cơ bản và lương thực lên theo. Trong đó, vàng lập kỷ lục trên 1.000 đôla một ounce vào 17/3. Còn giá lương thực đắt đỏ lại tạo ra căng thẳng mệt mỏi thực sự tại nhiều nơi, thậm chí còn cả những vương quốc xuất khẩu lương thực. Nạn lạm phát kinh tế từ đó cũng xảy ra tràn ngập tại nhiều vương quốc .
Tuy nhiên, sau khi đạt đỉnh vào tháng 7, giá dầu giật mình lao dốc không phanh. Nguyên nhân cho hiện tượng kỳ lạ trên là nhu yếu sử dụng dầu tại nhiều vương quốc, đặc biệt quan trọng Trung Quốc và Ấn Độ, sụt giảm mạnh do khó khăn vất vả kinh tế. Hiện giá loại nguyên vật liệu này chỉ còn khoảng chừng 40 đôla một thùng, mất hơn 100 đôla, tương ứng gần 70 %, so với giá trị bắt đầu, mặc kệ những nỗ lực cắt giảm sản lượng của OPEC.

Quay trở lại với diễn biến của khủng hoảng tài chính, tình trạng thị trường tài chính đóng băng ngày càng tồi tệ đã khiến Ngân hàng Trung ương Mỹ, Anh, Nhật, EU và nhiều quốc gia khác phải cắt giảm lãi suất hàng loạt để khơi thông dòng vốn. Mỹ kể từ đầu năm đến nay đã 8 lần cắt giảm lãi suất, từ đó lãi suất cơ bản từ 5% đã xuống chỉ còn 0,25%. 

Không dừng lại ở những kiểm soát và điều chỉnh tài khóa, những vương quốc trên cũng tích cực bơm tiền nhằm mục đích tương hỗ thanh khoản cho những tập đoàn lớn kinh tế tài chính, cũng như kích thích hoạt động giải trí tiêu dùng và cho vay. Trong đó, FED quyết định hành động dùng 700 tỷ đôla để mua lại nợ xấu của những Ngân hàng. Trước khi được trải qua vào ngày 1/10, kế hoạch tương hỗ lớn chưa từng có trong lịch sử dân tộc đã vấp phải không it phản đối tại Quốc hội Mỹ. Đặc biệt tại vòng bỏ phiếu vào ngày 29/9, Hạ viện giật mình không trải qua kế hoạch trên tạo ra một cú sốc thực sự với phố Wall, khiến chỉ số Dow Jones trải qua ngày giảm điểm tồi tệ nhất trong lịch sử vẻ vang .
Không lâu sau khi kế hoạch trên được trải qua, vào ngày 13-14 / 10, những vương quốc châu Âu đã công bố gói giải pháp tương hỗ kinh tế khổng lồ có trị giá lên tới 2.300 tỷ đôla .

Nước Mỹ và cộng đồng quốc tế đặt nhiều hy vọng vào thay đổi từ những chính sách mới của Obama. Ảnh: vietchange.com Xem thêm: GDP Yên Bái tăng 6,81% trong 6 tháng đầu 2019

Bước vào quý IV, cuộc khủng hoảng kinh tế được đẩy lên một nấc thang mới khi nền tài chính và kinh tế của nhiều quốc gia bị đe dọa nghiêm trọng.

Iceland là nước tiên phong có rủi ro tiềm ẩn phá sản trên quy mô vương quốc. Cơn bão khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính do cho vay bất động sản dưới chuẩn tràn ngập đã nhấn chìm mạng lưới hệ thống ngân hàng nhà nước của vương quốc từng có thu nhập đầu người cao nhất quốc tế. nhà nước Iceland đã phải ngừng hoạt động kinh doanh thị trường chứng khoán, và quốc hữu hóa những ngân hàng nhà nước số 1. Từ đó, đồng nội tệ krona của nước này mất giá trầm trọng và gần như bị xóa khỏi .
Tại châu Á, kinh tế Nước Hàn cũng báo động đỏ khi đồng won mất giá hơn 40 % kể từ đầu năm và hiện ở mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính năm 1997. nhà nước Nước Hàn đã phải thực thi một số ít giải pháp khẩn cấp như cắt giảm lãi suất vay và bơm tiền vào mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính .
Trước tình hình trên, Quỹ Tiền tệ Quốc tế ( IMF ) đã phải can thiệp bằng cách bơm tiền vào Iceland, Hungary, và Ukraine để ngăn ngừa những kết cục tồi tệ hơn hoàn toàn có thể xảy ra .
Nhiều nền kinh tế lớn, mở màn từ Nhật, và EU công bố rơi vào suy thoái và khủng hoảng. Mỹ, lần tiên phong sau 8 năm, chính thức thừa nhận đã lâm vào thực trạng trên từ tháng 12/2007. Điều tương tự như cũng xảy ra với Nga, cường quốc kinh tế lớn thứ 4 quốc tế. Giá dầu sụt giảm mạnh cùng với đó là nhu yếu thiết kế xây dựng đi xuống ảnh hưởng tác động nghiêm trọng tới hai loại sản phẩm xuất khẩu kế hoạch của Nga là dầu mỏ và sắt kẽm kim loại, góp thêm phần khiến vương quốc này rơi vào suy thoái và khủng hoảng .
Tình trạng ngừng hoạt động của mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính liên tục dẫn đến sự giảm sút trong những hoạt động giải trí sản xuất của doanh nghiệp cũng như tiêu tốn của người dân. Hệ quả của thực trạng trên là nhiều doanh nghiệp phá sản và đẩy tỷ suất thất nghiệp tại nhiều quốc gia tăng cao, tiêu tốn và chỉ số lòng tin của người tiêu dùng rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm .
Trong ba tháng, tính tới cuối tháng 9, đã có hơn 30.000 doanh nghiệp Mỹ phá sản. Theo đó, tỷ suất thất nghiệp tại vương quốc này tính tới 6/12 đã lên tới 6,7 %, mức cao nhất trong vòng 15 năm qua. Ngoài ra, một số ít kỷ lục buồn sống sót hàng chục năm về số người mới thất nghiệp theo tuần và tháng cũng đã bị phá trong quý IV .

Chưa dừng lại ở đó, mọi chuyện còn có thể tồi tệ hơn nữa nếu ba nhà sản xuất xe hơi hàng đầu là Ford, General Motors (GM), và Chrysler phá sản. Kể từ đầu năm đến nay, ngành công nghiệp xe hơi của Mỹ đã bị khủng hoảng tài chính “quật” cho tơi tả. Với việc doanh số bán xe trong tháng 10 của Mỹ tụt xuống mức thấp nhất trong vòng 25 năm qua, và dự đoán sẽ tồi hơn do khủng hoảng tài chính, ba đại gia trên đang phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, mà trước mắt là cạn kiệt tiền mặt.

Việc nước Mỹ lâm vào suy thoái đang tạo ra nhiều khó khăn cho người dân. Ảnh: motorhomefun.co.uk.

Chrysler từ ngày 18/12 đã ngừng trọn vẹn hoạt động giải trí sản xuất tại khu vực Bắc Mỹ. nhà nước Mỹ đang xem xét kế hoạch cho GM và Chrysler, hai tập đoàn lớn nguy ngập nhất, ” vay nóng ” 14 tỷ đôla, được trích từ nguồn tương hỗ 700 tỷ đôla dành cho việc mua nợ xấu nhà băng .
Tuy nhiên, khoản tiền trên có lẽ rằng chỉ như một liều thuốc trong thời điểm tạm thời, đủ để hai hãng ” sống sót ” đến hết quý I / 2009. Các kế hoạch dài hơi hơn nhằm mục đích xử lý khó khăn vất vả của ngành công nghiệp xe hơi khi đó sẽ được chuyển giao cho nhà nước mới của Tổng thống Barack Obama .
Theo ước tính của những nhà kinh tế, nếu những công ty được coi là biểu tưởng của nền công nghiệp xe hơi Mỹ phá sản, sẽ có thêm khoảng chừng 2,5 triệu lao động mất việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ từ đó cũng sẽ leo thang với vận tốc chóng mặt .

Lãnh đạo kinh tế Mỹ và châu Âu chưa hết khốn đốn vì khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế, Mỹ và EU lại một lần nữa rung chuyển khi vào giữa tháng 12 vụ lừa đảo lớn chưa từng có do Benard Madoff thực hiện bị phanh phui.

Lợi dụng ảnh hưởng tác động và uy tín của Madoff tại phố Wall, quỹ góp vốn đầu tư của Madoff, hoạt động giải trí theo quy mô Ponzi, đã lôi cuốn được hơn 50 tỷ đôla từ những nhà đầu tư, trong đó có nhiều ngân hàng nhà nước lớn tại châu Âu. Nhiều người mua của Madoff đang đương đầu với rủi ro tiềm ẩn mất trắng tiền góp vốn đầu tư. Vụ scandal trên hiện vẫn chưa có hồi kết với những câu hỏi lớn xoay quanh vai trò của mạng lưới hệ thống giám sát tài chính Mỹ cũng như sự dính líu của quan chức tại Washington tới Madoff .

Trong một năm mà bức tranh kinh tế thế giới bị che phủ bởi những mảng tối do khủng hoảng và suy thoái kinh tế toàn cầu, sự kiện ông Barack Obama trở thành tổng thống da màu đầu tiên của nước Mỹ trở thành một điểm sáng hiếm hoi.

Theo Dự kiến của những chuyên viên, kinh tế Mỹ nói riêng và quốc tế sẽ liên tục đi xuống cho tới giữa năm 2009. Cường quốc số một quốc tế và nhiều nền kinh tế lớn khác có khuynh hướng dần chuyển từ lạm phát kinh tế sang giảm phát, trạng thái báo hiệu sự suy giảm lê dài của nền kinh tế, bộc lộ ở sự đi xuống của thị trường tín dụng thanh toán, nhà đất, lao động và hoạt động giải trí tiêu dùng .
Để triển khai những cam kết như tạo thêm 2,5 triệu việc làm, tăng nhanh góp vốn đầu tư cho giáo dục, hay cải tổ những yếu tố tương quan tới bảo hiểm y tế và phúc lợi xã hội, Obama sẽ còn nhiều việc phải làm. Dù thế nào đi nữa, người dân Mỹ cũng như hội đồng quốc tế đều kỳ vọng rằng những chủ trương của Obama sẽ giúp nước Mỹ sớm vượt qua khủng hoảng cục bộ .

Nhóm phóng viên

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Người Lao Động