Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu ‘đắt đỏ’ năm 2008

10.000 tỷ USD bị cuốn trôi, 30 triệu người mất việc, 50 triệu người quay lại chuẩn dưới nghèo là cái giá phải trả cho cuộc khủng hoảng  2008.

Tuy nhiên cả ba đã trắng tay. Và họ chỉ là ba trong số hơn 20.000 nhân viên cấp dưới Lehman Brothers trên toàn quốc tế mất việc khi ngân hàng nhà nước này phá sản sau khi nhà nước Mỹ phủ nhận việc bơm vốn cứu trợ .

Lisa Roitaman rời HSBC năm 2007 để đầu quân cho Lehman Brothers làm giám đốc một chi nhánh. Jayson Berkshire có 10 năm làm trợ lý giám đốc điều hành và dành hơn 50 giờ mỗi tuần cho công việc. Renee Spero được Lehman Brothers nhận vào ngân hàng từ năm 2004 và bỏ toàn bộ 200.000 USD tiền hoa hồng nhận được để mua cổ phiếu ngân hàng.

15/9/2008, Lisa Roitman, Renee Spero và Jayson Berkshire – những ” banker ” số 1 của nước Mỹ đã chào ngày mới bằng một sự kiện độc lạ : Công ty của họ – Lehman Brothers công bố phá sản .Đây không phải tín hiệu tiên phong báo trước cuộc khủng hoảng kinh tế được nhìn nhận là ” tồi tệ nhất nhất trong lịch sử vẻ vang “, nhưng là cột mốc cho sự sụp đổ của ngành công nghiệp kinh tế tài chính của Mỹ – nguyên do chính đẩy kinh tế quốc tế vào một quy trình tiến độ đen tối .Lehman Brothers – ngân hàng đầu tư xây dựng năm 1844 – là một trong năm định chế kinh tế tài chính cho vay lớn nhất nước Mỹ khi đó .

Buổi sáng lịch sử dân tộc của cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính 10 năm trước

Tuy nhiên, Lehman Brothers cũng chỉ là một trong những quân cờ Domino bị sụp đổ trong một phản ứng dây chuyền đầu năm 2008.

Trước khi ngân hàng nhà nước 160 năm tuổi này công bố phá sản, ngày 16/3/2008, Bear Stearns – một trong năm ngân hàng đầu tư lớn nhất phố Wall – cũng phải cầu cứu và được JPMorgan Chase mua lại với khoản tương hỗ 30 tỷ USD từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ( Fed ) .

Chính phủ Mỹ thông qua khoản cứu trợ 200 tỷ USD cùng thời gian đó để cứu Freddie Mac và Fannie Mae – hai nhà cho vay thế chấp lớn nhất nước Mỹ, không bị phá sản và cứu AIG – một trong ba công ty bảo hiểm lớn nhất bằng việc tung ra 85 tỷ USD để mua 80% cổ phần. 

Những gói cứu trợ hàng trăm tỷ USD được đưa ra sau đó như một nỗ lực để giảm bớt ảnh hưởng tác động của đợt khủng hoảng cục bộ. Tất cả những diễn biến này xuất phát từ một công cụ kinh tế tài chính phái sinh với tên gọi CDO ( Collateralized Debt Obligation ) – Nợ thế chấp ngân hàng, được tăng trưởng. Từ công cụ này, ” khủng hoảng bong bóng ” bất động sản và những khoản vay dưới chuẩn đã bùng nổ, không hề trấn áp chỉ trong bốn năm, từ 2002 – 2006 .

‘Bong bóng’

Trước đây, khi một người cần khoản tiền để mua nhà, quan hệ tài chính sẽ được hình thành giữa người đi vay và người cho vay – chỉ duy nhất hai chủ thể này. Tuy nhiên với sự xuất hiện của CDO, sẽ có thêm những cái tên khác xuất hiện. 

Những khoản nợ vay thế chấp ngân hàng sẽ được bên cho vay bán lại cho những ngân hàng đầu tư. Các ngân hàng nhà nước này đưa những khoản nợ gộp lại thành những CDO và bán ra thị trường. Người mua CDO sẽ là người sau cuối hưởng khoản thanh toán giao dịch từ người vay thế chấp ngân hàng khởi đầu. Các công ty bảo hiểm tham gia với vai trò bảo vệ rủi ro đáng tiếc, sau khi những CDO này được những tổ chức triển khai nhìn nhận tin tưởng xếp hạng .Nói cách khác, toàn bộ thành phần trong ngành công nghiệp kinh tế tài chính đều hoàn toàn có thể tham gia vào ” chuỗi thức ăn sàn chứng khoán ” được định giá hàng nghìn tỷ USD này. Tuy nhiên, đó cũng là lúc những lỗ hổng Open .Khi những ngân hàng nhà nước cho vay thế chấp ngân hàng bất động sản không còn chăm sóc tới năng lực chi trả của người mua, những khoản vay trở nên rủi ro đáng tiếc với tiêu chuẩn dễ dãi hơn. Các ngân hàng đầu tư, thay vì dành doanh thu để dự trữ rủi ro đáng tiếc, lại chi ra hàng tỷ USD để thưởng cho ban chỉ huy, những thành viên tham gia vì khoản doanh thu thời gian ngắn đột biến. Các công ty xếp hạng tin tưởng cho những CDO đánh đồng những khoản vay thế chấp ngân hàng khác nhau, phần lớn xếp ở mức AAA – ngang mức độ tin tưởng của trái phiếu chính phủ nước nhà Mỹ. Còn những công ty bảo hiểm tin yêu những công cụ kinh tế tài chính mới ” không hề bị vỡ nợ ” .Khi không còn ai chăm sóc đến chất lượng khoản vay, dư nợ cho vay thế chấp ngân hàng bất động sản của Mỹ đã tăng với vận tốc chóng mặt. Từ 160 tỷ USD của năm 2001, dư nợ thế chấp ngân hàng tăng lên 540 tỷ vào năm 2004 và bùng nổ lên 1.300 tỷ USD vào năm 2007. Ước tính đến cuối quý III / 2008, hơn 50% giá trị thị trường nhà đất Mỹ là tiền đi vay, với 1/3 những khoản này là nợ khó đòi .” Họ biết điều gì đang xảy ra “, Robert Gnaizda, đồng sáng lập và là giám đốc điều hành Viện Greenlining ( California ) nói .Tháng 12/2010, chiếc biển Lehman Brothers được mua với giá 42.050 bảng trong một phiên đấu giá các tài sản tại Christie’s – đây cũng là những gì còn lại của ngân hàng thành lập năm 1844 sau cuộc khủng hoảng năm 2008.Năm 2005, Raghuram Rajan, khi đó là Kinh tế trưởng của Quỹ Tiền tệ quốc tế ( IMF ) đã có một bài luận tại Hội nghị thường niên ngành ngân hàng nhà nước của Mỹ với tựa đề ” Có phải sự tăng trưởng của ngành kinh tế tài chính khiến quốc tế rủi ro đáng tiếc hơn “. Bài luận nghiên cứu và phân tích về những lỗ hổng của CDO và phương pháp hoạt động giải trí của ngành công nghiệp kinh tế tài chính. Và câu vấn đáp cho câu hỏi tiên phong là Có .Một năm sau đó, những bánh răng tiên phong trong cỗ máy khởi đầu trục trặc. Tỷ lệ cho vay trên giá trị căn nhà lên tới 99 % khiến người mua nhà chuẩn bị sẵn sàng bỏ lại gia tài khi không còn năng lực giao dịch thanh toán. Số lượng bất động sản nhà ở bị tịch thu để siết nợ tăng lên số lượng hàng triệu, thị trường ngừng hoạt động, giá trị những căn nhà bốc hơi từng ngày .Khi những người ở đầu cuối của ” chuỗi thức ăn sàn chứng khoán ” không còn nhận được cống phẩm từ những CDO, sự sụp đổ dây chuyền sản xuất đã diễn ra. Các công ty bảo hiểm không đủ năng lực chi trả những CDO bị mất năng lực thanh toán giao dịch, ngân hàng đầu tư bị nghi đã bán những mẫu sản phẩm kinh tế tài chính ” ở mức rác ” cho người mua mà không cảnh báo nhắc nhở trước những rủi ro đáng tiếc, những công ty xếp hạng tin tưởng được cho đã thông đồng để đưa xếp hạng tin tưởng quá cao so với trong thực tiễn .

Công bố lợi nhuận và doanh thu kỷ lục vào cuối quý I/2017 nhưng đến quý I/2018, Lehman Brothers lỗ tổng cộng 2,8 tỷ USD. Ngay trước thời điểm phá sản, khoản lỗ tăng lên gần 4 tỷ USD. Sau khi thương lượng bất thành với Barclays và Bank of America về phương án giải cứu, ngân hàng này chỉ còn 1 tỷ USD tiền mặt và 15/9/2008 tuyên bố phá sản. Cổ phiếu Lehman Brothers gần như không còn giá trị.

Sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư truyền kiếp của Mỹ khởi đầu cho đợt bán tháo lớn nhất trong lịch sử dân tộc. Tại sàn thanh toán giao dịch sàn chứng khoán London, khởi đầu phiên thanh toán giao dịch ngày 15/9, chỉ số FTSE giảm 56,5 điểm cơ bản. Ngày 16/9, đầu tư và chứng khoán tại Hong Kong Open với mức sụt giảm 5,4 %, thị trường Thượng Hải cũng giảm 4,5 % .Sự đình trệ của dòng chảy vốn, ” khủng hoảng bong bóng ” bất động sản vỡ khiến kinh tế quốc tế bị tổn thương nghiêm trọng. Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ lên mức 10 %, cao nhất kể từ Đại suy thoái và khủng hoảng. Ước tính có khoảng chừng 30 triệu người đã mất việc do ảnh hưởng tác động từ cuộc khủng hoảng cục bộ, 50 triệu người quay lại ngưỡng dưới nghèo với ước tính thiệt hại khoảng chừng 10.000 tỷ USD .” Nếu bạn nhìn vào cái giá phải trả thì đây thực sự là cuộc khủng hoảng cục bộ cực kỳ, cực kỳ đắt tiền “, Nouriel Roubini, Chuyên gia kinh tế, thành viên Hội đồng cố vấn kinh tế ( 1998 – 2000 ) .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường