Suy thoái kinh tế toàn cầu và phản ứng của ngân hàng trung ương các nước

Gần đây nhất, báo cáo giải trình tại Hội nghị Thương mại và Phát triển Liên Hiệp Quốc ( UNCTAD ) ngày 12/9 đưa ra dự báo, kinh tế quốc tế sẽ chỉ tăng 2,3 % trong năm 2012 và sẽ chững lại nếu không có những giải pháp hữu hiệu .
Kết quả cuộc thăm dò gần đây của Reuters cho thấy, hầu hết những Dự kiến đều nghiêng về năng lực nền kinh tế khu vực đồng euro, vốn đã giảm 0,2 % trong quý II / 2010, sẽ liên tục suy giảm một lượng như thế trong quý III này. Mức giảm này là cao hơn mức giảm 0,1 % được Dự kiến trước đó trong cuộc thăm dò tháng 7 của Reuters .
Tuy nhiên, sự trượt dài tương đối đó vẫn chưa phản ánh hết những suy thoái nghiêm trọng hơn ở Italia và Tây Ban Nha, những nền kinh tế lớn thứ ba và thứ tư trong khu vực đồng euro, và sự sụp đổ trọn vẹn ở Hy Lạp, nơi mà gần như 1/4 dân số hiện đang thất nghiệp .

Gần đây nhất, trong cuộc họp ngày 6/9, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã giảm dự báo tăng trưởng của 17 nước thành viên Eurozone, theo đó nền kinh tế các nước sẽ suy giảm 0,4% trong năm nay và dự kiến tăng trưởng 0,5% trong năm 2013. Trong dự báo đưa ra tháng 6 vừa qua, ECB cho rằng mức suy giảm của Eurozone sẽ chỉ là 0,1% và năm sau tăng trưởng 1%.

Ảnh minh họa

Nền kinh tế lớn thứ 6 của thế giới, Brazil cũng vừa công bố hạ đáng kể mức dự báo tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong năm 2012 từ 3% xuống còn 2%.Nền kinh tế lớn thứ 6 của quốc tế, Brazil cũng vừa công bố hạ đáng kể mức dự báo tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội ( GDP ) trong năm 2012 từ 3 % xuống còn 2 % .

Các công cụ chủ chốt

Thời gian qua, nhiều NHTW đã thực thi một số ít giải pháp, gồm có : hạ thấp lãi suất vay cơ bản, cung ứng thanh khoản bằng đồng bản tệ và USD cho những quỹ để bảo vệ sự không thay đổi của thị trường kinh tế tài chính ; lan rộng ra chương trình mua gia tài của NHTW trên những thị trường kinh tế tài chính của họ nhằm mục đích phục sinh công dụng của những thị trường kinh tế tài chính và công dụng trung gian của những tổ chức triển khai kinh tế tài chính .
Theo thông tin mới nhất mà Fed ( Cục Dự trữ liên bang Mỹ ) vừa công bố, ngày 13/9, cơ quan này quyết định hành động vận dụng những giải pháp mới nhằm mục đích tìm cách kích thích nền kinh tế đang ngưng trệ của nước Mỹ. Đó là đã tung ra gói thả lỏng định lượng tiếp theo ( QE3 ) .
QE là 1 công cụ tiền tệ được những NHTW sử dụng để kích thích nền kinh tế. Đây là 1 công cụ mới, khác với những công cụ thường thì và lúc bấy giờ vẫn gây nhiều tranh cãi .
Thông thường, khi nền kinh tế lâm vào suy thoái hoặc tăng trưởng rất chậm trễ trong 1 thời hạn quá dài, Fed sẽ giảm lãi suất vay thời gian ngắn để hoàn toàn có thể tăng cường cho vay và tiêu tốn. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, Fed đã cắt giảm lãi suất vay xuống mức thấp nhất hoàn toàn có thể nhưng nền kinh tế vẫn chật vật. Lãi suất đã ở mức gần 0 và Fed không hề đi xa hơn được nữa .
Bởi vậy, thay vào đó, NHTW hoàn toàn có thể dùng đến những gói QE. Fed hoàn toàn có thể mua vào những gia tài dài hạn như trái phiếu kho bạc hoặc những sàn chứng khoán có bảo vệ bằng gia tài thế chấp ngân hàng ( MBS ) từ những ngân hàng nhà nước thương mại và những định chế kinh tế tài chính khác. Lượng tiền này được bơm vào nền kinh tế và sẽ khiến lãi suất vay dài hạn giảm xuống trong tương lai. Khi lãi suất vay dài hạn giảm xuống, nhà đầu tư có nhiều lựa chọn hơn trong việc tiêu tiền. Đó là những gì diễn ra theo kim chỉ nan .

Fed đã 2 lần tung ra QE. Lần thứ nhất, vào cuối tháng 11/2008, sau cú sốc khủng hoảng tài chính, Fed bắt đầu mua vào các MBS và trái phiếu kho bạc để có thể thúc đẩy nền kinh tế. 

Thời gian đó, Fed cho rằng lượng tiền bơm vào đã đủ và ngừng hành vi. Tuy nhiên, khi nền kinh tế lại khởi đầu yếu đi, quản trị Fed Ben Bernanke khởi động lại chương trình vào tháng 8/2010, liên tục mua vào 600 tỷ USD gia tài. Gói kích thích này được gọi là QE2 .
Cuối cùng thì, sau nhiều tháng chờ đón cùng với rất nhiều đồn đoán, ngày 13/9, Fed đã tung ra QE3. Đầu tiên, Fed cam kết sẽ giữ lãi suất vay thời gian ngắn ở mức gần 0 tối thiểu là cho đến giữa năm năm ngoái. Thứ hai, Fed sẽ mua vào 40 tỷ USD gia tài mỗi tháng .
Hiệu quả của gói QE3 luôn là đề tài gây tranh cãi từ nhiều tháng nay. Liệu QE3 có thực sự kích thích nền kinh tế và giúp nước Mỹ thoát khỏi thực trạng ngưng trệ như lúc bấy giờ vẫn là 1 câu hỏi chưa có lời giải đáp đúng chuẩn .
Trong khi đó, những NHTW khác đã cùng san sẻ những thử thách và phản ứng theo những cách tương tự như mà Fed từng triển khai ( như những chương trình mua gia tài ) để lan rộng ra bảng cân đối của họ .
Ngân hàng Trung ương châu Âu ( ECB ) ngày 6/9 thông tin quyết định hành động mua số lượng lớn trái phiếu chính phủ của những nước thành viên Khu vực đồng xu tiền chung châu Âu ( Eurozone ) đang ngập trong nợ nần, giúp giảm ngân sách vay mượn của những nước này .
ECB hoàn toàn có thể mua trái phiếu chính phủ với khối lượng lớn và thời hạn đáo hạn từ 1-3 năm với điều kiện kèm theo những nước tương quan phải chịu sự trấn áp khắt khe của Quỹ bình ổn kinh tế tài chính châu Âu ( EFSE ) / Cơ chế không thay đổi kinh tế tài chính châu Âu ( ESM ). Cũng trong ngày 6/9, ECB quyết định hành động giữ nguyên lãi suất vay chủ yếu ở mức 0,75 % .
Trong khi đó, hiện những ngân hàng nhà nước TW châu Á vẫn đang chờ đón tín hiệu từ gói kích thích của Fed nêu trên. Tuy nhiên, giới nghiên cứu và phân tích cho rằng, châu Á vẫn chưa vội kích thích tiền tệ một phần do vẫn còn chờ đón những diễn biến kinh tế châu Âu cũng như theo sát những hành động chủ trương từ Trung Quốc .
Một nguyên do khác khiến những ngân hàng nhà nước TW châu Á trì hoãn kích thích là bởi nhu yếu tiêu thụ trong nước vẫn tương đối mạnh ở 1 số ít nền kinh tế .
Ngân hàng TW Nước Hàn ( BOK ) vừa quyết định hành động giữ nguyên lãi suất vay cơ bản ở 3 % – một hành động gây giật mình cho thị trường kinh tế tài chính. Theo những chuyên viên, BOK hoàn toàn có thể hạ lãi suất vay vào tháng sau khi muốn có thêm thời hạn nhìn nhận về ảnh hưởng tác động của khủng hoảng cục bộ nợ Eurozone cũng như triển vọng xuất khẩu sang châu Âu .

Ngân hàng trung ương Malaysia tuần trước cũng giữ nguyên chính sách tiền tệ tháng thứ 8 liên tiếp với lý do nhu cầu tiêu thụ nội địa vẫn mạnh hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ngoài việc sử dụng chủ trương tiền tệ và những nhiệm vụ kế toán thường thì, những NHTW còn sử dụng thông tin liên lạc như thể một công cụ quan trọng để nâng cao hiệu suất cao của chủ trương. Mỗi khi kết thúc những cuộc họp, Thống đốc NHTW những nước thường đưa ra thông cáo báo chí truyền thông về những chủ trương và nguyên do cho những hành vi chủ trương .
Các NHTW trên toàn thế giới không riêng gì tập trung chuyên sâu đối phó với suy thoái, mà còn cùng phối hợp để giảm thiểu rủi ro đáng tiếc của cuộc khủng hoảng cục bộ trong tương lai bằng cách cải tổ tính hài hòa và hợp lý và không thay đổi của khu vực kinh tế tài chính. Thực tế, suy thoái kinh tế toàn thế giới đã nhấn mạnh vấn đề tầm quan trọng của tiềm năng không thay đổi kinh tế tài chính của những NHTW. Do đặc thù toàn thế giới của những thị trường kinh tế tài chính và những định chế kinh tế tài chính lớn, việc phối hợp và hợp tác giữa những NHTW, cơ quan giám sát ngân hàng nhà nước và nhà quản trị nói chung là rất quan trọng trong việc đạt được tiềm năng này .

Lam Chi