Thị trường của mắt: bài giảng nhãn khoa

2012-11-08 11:38 PM

Trên thị trường tương ứng với gai thị là ám điểm sinh lý, ám điểm này nằm về phía thái dương so với điểm cố định và thắt chặt, nó là một vùng khuyết hình bầu dục đứng .

Định nghĩa

Thị trường là khoảng chừng khoảng trống mà mắt tất cả chúng ta bao quát được khi nhìn cố định và thắt chặt vào một điểm .

Kiểm tra thị trường nhằm mục đích đánh giá chức năng của các tế bào gậy trên võng mạc và đường dẫn truyền thần kinh thị giác từ mắt đến vỏ não.

Giới hạn thị trường bình thường

Thị trường một mắt

Võng mạc chứa những tế bào cảm thụ được lát mặt trong nhãn cầu, có cảm thụ so với ánh sáng đến tận vùng ora-serrata. Trên thực tiễn nhãn cầu nằm trong hốc mắt, bị cản bởi trán, gò má, mũi, nên thị trường không phải là những đường tròn đồng tâm mà có hình dạng dẹt hơi nằm ngang ( Hình 1 ) .
Giới hạn ngoại vi của thị trường thông thường ở phía thái dương là từ 90 ° đến 95 °, phía dưới là 70 °, phía mũi là 60 ° và phía trên là từ 50 ° đến 60 ° .

Thị trường hai mắt

Thị trường 2 mắt là khoảng chừng khoảng trống mà hai mắt khi cùng mở quan sát. Ở giữa có một vùng thị trường chung cho hai mắt những vật nằm trong vùng này đều được hai mắt cùng nhìn thấy .
Trên lâm sàng người ta thường nghiên cứu và điều tra thị trường riêng của mỗi mắt .

Ám điểm sinh lý (điểm mù Mariotte)

Trên thị trường tương ứng với gai thị là ám điểm sinh lý. Ám điểm này nằm về phía thái dương so với điểm cố định và thắt chặt, nó là một vùng khuyết hình bầu dục đứng ( rộng 6 ° và cao7 ° ), ở vào thời gian 13 ° – 18 ° về phía thái dương, hai phần ba điểm mù nằm ở dưới kinh tuyến ngang. Ám điểm tương ứng với đĩa thị, là nơi tập trung chuyên sâu những sợi thần kinh thị giác mà không chứa những tế bào cảm thụ nên không nhận thức được ánh sáng. Trên thị trường đây là ám điểm tuyệt đối. Bình thường mỗi người không tự nhận thấy ám điểm sinh lý của mình được nên đó là ám điểm âm tính .

Đường đồng cảm

Cảm thụ võng mạc giảm dần từ hoàng điểm ra ngoại vi. Với những vật tiêu có size và cường độ sáng nhất định người ta nhìn nhận được những vùng võng mạc có cảm thụ giống nhau và được màn biểu diễn trên thị trường là những đường đồng cảm. Do sự đổi khác kích cỡ và độ chiếu sáng của vật tiêu, ta hoàn toàn có thể vẽ được rất nhiều đường đồng cảm, nhưng trên thực tiễn ta chỉ cần điều tra và nghiên cứu điểm mù sinh lý và ba đường đồng cảm :
Đường đồng cảm ngoại vi tương ứng với 90 ° .
Đường đồng cảm trung gian tương ứng với 50 ° .
Đường đồng cảm TT tương ứng với 30 ° .

Hình: Thị trường mắt phải với các đường đồng cảm

Thị trường với các test màu

Thị trường khi dùng với những test màu thường hẹp hơn với test trắng. Ở ngoại vi thị trường, mắt không phân biệt được sắc tố, toàn bộ đều là màu xám. Từ vùng ngoại biên vào màu xanh lơ được nhận thấy tiên phong, sau đó là màu vàng, màu đỏ, và sau cuối là màu ve. Thị trường với test màu được cho phép nghiên cứu và điều tra đúng chuẩn hơn cảm xúc võng mạc. Trên trong thực tiễn lâm sàng người ta dùng test màu để nghiên cứu và điều tra tổn hại rất sớm ở vùng TT. Có những trường hợp test trắng chưa có ám điểm TT, nhưng với test màu hoàn toàn có thể phát hiện được ám điểm .

Đo thị trường

Phương pháp ước lượng trên lâm sàng

Khi khám tất cả chúng ta sơ bộ so sánh thị trường của bệnh nhân và thị trường của thày thuốc. Bệnh nhân và thầy thuốc ngồi đối lập và cách nhau 1 m, bệnh nhân mở mắt cần đo thị trường ( ví dụ mắt phải ) và bịt mắt bên kia lại ( mắt trái ), thầy thuốc bịt bên mắt ngược lại ( mắt phải ), thầy thuốc và bệnh nhân nhìn thẳng và mắt nhau. Thầy thuốc di động ngón tay của mình ở khoảng chừng giữa hai người theo những kinh tuyến khác nhau từ ngoài vào, đồng thời hỏi bệnh nhân có thấy ngón tay cử động không, sau đó so sánh thị trường của bệnh nhân và thầy thuốc. Phương pháp này tuy không đúng mực nhưng có những ưu điểm sau :
Nhanh, dễ triển khai được ở mọi nơi .
Phát hiện nhanh được những trường hợp mất nhiều thị trường như bán manh .
Có thể vận dụng với những bệnh nhân không tự ngồi được và những bệnh nhân có thị lực quá kém, những bệnh nhân quá căng thẳng mệt mỏi, kém hiểu biết .
Trong những trường hợp bệnh nhân chỉ phân biệt được sáng tối ta cần tìm hướng ánh sáng những phía để sơ bộ nhìn nhận thị trường .

Phương pháp đo thị trường bằng thị trường kế

Các loại thị trường kế :
Chu vi kế : Landolt, Maggior .
Thị trường kế hình vòm : Goldman, Humphrey ( thị trường kế tự động )
Thị trường kế TT : Bảng thị vực, bảng Amsler, máy đo thị trường TT .
Cấu tạo chung của máy đo thị trường :
Thị trường kế gồm có một cung tròn hoặc 50% hình cầu có nửa đường kính 33 cm .
Một giá đỡ cằm bệnh nhân sao cho mắt được khám nằm đúng TT của cung tròn hoặc nửa hình cầu .
Một điểm được ghi lại ở giữa hình cung hoặc đỉnh của bán cầu, điểm này dùng làm tiêu để cố định và thắt chặt mắt của bệnh nhân .

Các vật tiêu với kích thước và cường độ sáng khác nhau.

Cách đo thị trường :
Bệnh nhân ngồi tự do trước thị trường kế, cằm đặt vào giá đỡ mắt nhìn vào điểm cố định và thắt chặt trong suốt thời hạn làm thị trường, không liếc mắt hoặc quay đầu theo điểm sáng. Mắt còn lại được trùm kín. Thầy thuốc vận động và di chuyển tiêu sáng ở mặt trong của thị trường kế từ phía ngoài vào trong theo những kinh tuyến khác nhau. Mỗi khi vật tiêu Open bệnh nhân phải vấn đáp ” có ” và khi biến mất vấn đáp ” không ” khi đó thầy thuốc ghi lại trên giấy theo con chỉ số ghi ở phía ngoài. Lần lượt khám những kinh tuyến ngang và đứng. Sau khi đo xong những kinh tuyến, nối những điểm lưu lại lại ta sẽ có ranh giới thị trường cần đo .
Đối với thị trường kế tự động thầy thuốc phải đặt chương trình cần đo cho máy, sau đó máy sẽ tự động hóa đổi khác tiêu sáng theo chương trình thiết lập. Mỗi khi bệnh nhân nhìn thấy tiêu sáng sẽ bấm nút, nút này được nối trực tiếp với máy, máy tính sẽ tự động hóa ghi lại tác dụng của từng điểm đo. Kết quả ở đầu cuối sẽ thu được sau khi hoàn thành xong chương trình thiết lập và được in ra giấy .
Điều kiện đo thị trường :
Đo thị trường là một khám nghiệm chủ quan trọn vẹn dựa vào câu vấn đáp của bệnh nhân thế cho nên bệnh nhân phải có một trình độ hiểu biết nhất định .
Đo thị trường yên cầu bệnh nhân phải tập trung chuyên sâu cao nên tránh lê dài thời hạn .
Nếu bệnh nhân quá căng thẳng mệt mỏi, không hợp tác nên để bệnh nhân nghỉ ngơi và đo vào thời gian khác để tránh sai lầm hiệu quả .
Thị lực của bệnh nhân tối thiểu phải nhìn thấy tiêu di động trên thị trường kế .

Các tổn hại thị trường thường gặp

Thu hẹp thị trường

Thị trường được gọi là thu hẹp khi ranh giới ngoại vi của thị trường bị thu hẹp lại hơn thông thường nhưng vẫn giữ nguyên hình dạng của chúng. Là bộc lộ của sự suy giảm độ cảm thụ trong hàng loạt thị trường với những đường đồng cảm xích lại gần TT. Tổn thương này ít khi bệnh nhân nhận thấy được vì nó tiến triển chậm và tăng dần .
Thu hẹp không đều gặp trong bệnh teo thị thần kinh .
Thu hẹp đều đồng tâm gặp trong những trường hợp quá căng thẳng mệt mỏi, suy nhược thần kinh ; vờ vịt, đục thể thuỷ tinh .
Thu hẹp đều đồng tâm sát điểm cố định và thắt chặt gặp trong bệnh thoái hoá sắc tố võng mạc .
Thu hẹp về phía mũi gặp trong bệnh Glôcôm .
Khuyết thị trường từng vùng : gặp trong những bệnh lý của võng mạc như bong võng mạc, tắc nhánh động mạch TT võng mạc …

Bán manh

Bán manh là mất 50% hoặc một phần tư thị trường của cả hai mắt
Bán manh hai mắt ở hai bên thái dương :
Loại này gây tổn hại thị trường thái dương do tổn thương tại giao thoa thị giác. Thường gặp trong những khối u vùng hố yên như : u tuyến yên, viêm màng não do lao
Bán manh hai mắt ở hai bên phía mũi :
Loại này hiếm gặp hơn do chèn ép từ ngoài vào trong ở hai bên giao thoa thị giác
Bán manh hai bên phải hoặc trái ( bán manh đồng danh hai mắt ) :
Là tổn thương hai nửa phải hoặc trái của cả 2 thị trường. Do tổn thương ở sau giao thoa thị giác : dải thị giác, thể gối ngoài, tia thị giác. Bán manh hai bên phải gặp trong tổn thương dải thị giác bên trái và ngược lại .
Ngoài ra còn có bán manh một phần tư, nhất là khi có tổn thương ở tia thị giác : bán manh phần tư trên ở hai mắt do tổn thương thuỳ thái dương hoặc tổn thương động mạch não sau. Bán manh phần tư dưới ở hai mắt do tổn thương thuỳ đỉnh hoặc động mạch Sylvius .

Ám điểm

Ám điểm là mất hoặc giảm thị lực ngay bên trong thị trường mà không gây biến hóa thị trường chu biên .
Ám điểm tuyệt đối nếu mất trọn vẹn thị lực tại vùng ám điểm .
Ám điểm tương đối nếu thị lực giảm một phần .

Ám điểm dương tính nếu bệnh nhân tự nhận thấy được.

Ám điểm âm tính nếu bệnh nhân không tự nhận thấy được mà chỉ phát hiện được khi làm thị trường .
Ám điểm TT ở vùng TT gồm có cả điểm định thị, gặp trong tổn thương vùng hoàng điểm .
Ám điểm cạnh tâm là ám điểm bên cạnh điểm định thị, gặp trong những tổn hại thị thần kinh .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường