Đắm say cây đàn guitar cổ điển

TP – Ở TP. Hà Nội từ hơn 60 năm trước cây đàn guitar đã góp thêm phần nâng cao đời sống ý thức của dân cư. Đến thời điểm ngày hôm nay trào lưu truyền dạy dòng cổ điển vẫn được những nghệ sĩ liên tục bồi đắp, lan tỏa tình yêu, khơi nguồn phát minh sáng tạo trong nhiều những tầng lớp người dân Thủ đô .

Những người gây dựng

Tham dự vào một số ít lớp học guitar ( hiện thường được ghi theo tiếng Anh, xưa ghi bằng tiếng Pháp “ guitare ” ) và nghe những lão nghệ sĩ của nhóm “ Thất cầm ” ( bảy nghệ sĩ guitar ) mới thấy hết tình yêu của họ với loại nhạc cụ này. Nghệ sĩ Vũ Bảo Lâm, thành viên nhóm “ Thất cầm ” cũng là học trò của nghệ sĩ Tạ Tấn, cho biết, Tạ Tấn là người tiên phong mở lớp dạy guitar tại Thành Phố Hà Nội. Tạ Tấn quê gốc Hoài Đức ( Hà Tây cũ, nay thuộc Thành Phố Hà Nội ), từ năm 15 tuổi đã vào Hồ Chí Minh học đàn, sau đó về làng Ngọc Khánh ( Q. Q. Đống Đa ) dạy đàn đồng thời cùng em trai mở lớp ở 60 Hàng Bồ. “ Nhóm chúng tôi bảy người thì bốn người học Tạ Tấn. Ông là một trong những người góp thêm phần xây dựng Trường Âm nhạc Việt Nam ( nay là Học viện Âm nhạc vương quốc Việt Nam ). Suốt cuộc sống giảng dạy ông đã góp thêm phần hình thành một thế hệ guitar sau này nổi tiếng như Nguyễn Văn Dị, Lê Hùng Phong, Trần Văn Thân, Đặng Ngọc Long, Ngô Ðăng Quang … ”, nghệ sĩ Vũ Bảo Lâm san sẻ.

Cơ duyên nào đã hình thành nhóm “Thất cầm”? Nghệ sĩ Vũ Bảo Lâm kể lại, từ năm 1954 ông và Đỗ Trường Giang đã gắn bó với nhau và thường cùng đi học. Ngoài học Tạ Tấn, các ông còn tìm đến học Nguyễn Thiện Tơ, Nguyễn Xuân Khoát… Chẳng bao lâu hai ông đã gặp nghệ sĩ Hải Thoại từ Nam Định ra Hà Nội. Ý định thành lập một nhóm cùng chơi dòng guitar cổ điển (classic) nhen nhóm từ đây. Vũ Bảo Lâm tự hào: “Chúng tôi thường có những buổi chơi đàn ở công viên, rồi các ông Nguyễn Tỵ, Quang Tôn ở gần đó nghe tiếng, cùng bắt quen và chúng tôi thân với nhau. Ông Quang Tôn lúc đó có cuốn những tác phẩm của nhạc sĩ J. S. Bach (Đức) và học cơ bản nên kỹ thuật khá điêu luyện. Thời gian đó, nhóm lại gặp Đặng Quang Khôi ở miền Nam ra học Trường học sinh miền Nam. Quang Khôi có lối chơi lạ hơn tất cả, với tốc độ nhanh, ấn tượng. Rồi như cái duyên trời, nhóm lại gặp Phạm Văn Phúc – con của một nhà tư sản có tiếng ở Hà Nội – có một lối chơi khá tài tử. Nghe theo tiếng gọi của tình bạn và niềm đam mê, Phạm Văn Phúc đã vui vẻ nhập nhóm”.

Cuối năm 1955, nhóm bảy nghệ sĩ đã quyết định hành động lấy “ Thất cầm ” là tên chung của nhóm, với mong ước tạo sân chơi chung cho những người chuyên dòng guitar cổ điển. Dù mỗi người có đời sống khác nhau, tuy nhiên họ luôn đoàn kết và chơi cùng nhau ở những công trường thi công tại Thủ đô trước hàng nghìn công nhân, hoặc màn biểu diễn bên hồ Hoàn Kiếm. Người yêu âm nhạc, đặc biệt quan trọng là những cô gái cứ vây quanh những chàng trai trẻ tuổi, hào hoa để nghe đàn và xin chữ ký. Nhiều cô gái thích những nghệ sĩ cũng thích luôn đàn và học đàn. Có mái ấm gia đình hai chị em gái rủ nhau học chung thầy. Nghệ sĩ Phạm Văn Phúc nhớ lại : “ Có một niềm vui nữa, là năm 1956 Trường Âm nhạc Việt Nam được xây dựng, đó cũng là ngày khai sinh bộ môn guitar cổ điển Việt Nam do nhạc sĩ Phạm Ngữ làm chủ nhiệm. Chương trình giảng dạy đã mang tính mạng lưới hệ thống, trở thành dấu mốc vô cùng quan trọng, vì cây guitar đã được đưa lên vị thế mới, từ nghiệp dư trở thành chuyên nghiệp, cũng từ đây đã tạo ra nhiều phong thái chơi độc lạ ”. Từ năm 1962 đến năm 1972 là những ngày tháng của tuổi trẻ sôi sục của nhóm “ Thất cầm ” và nhiều nghệ sĩ khác, bởi họ không chỉ trình diễn, mà tiếp nối thế hệ trước, những nghệ sĩ đã tích cực truyền dạy guitar. Nhìn vào những lớp học phân bổ ở hầu khắp những Q., huyện của Thủ đô ngày đó sẽ thấy trào lưu học sôi động ra làm sao. Nghệ sĩ Quang Tôn mở lớp dạy tại nhà tại 70 Cầu Gỗ ; Vũ Bảo Lâm dạy ở 22 phố Hai Bà Trưng và làm gia sư cho nhiều mái ấm gia đình yêu nhạc ; Nguyễn Tỵ vừa dạy võ thuật, vừa dạy guitar cho nhiều lớp trong khu vực quận Hai Bà Trưng và Q. Hoàng Mai thời nay. Nhiều nghệ sĩ không là thành viên nhóm “ Thất cầm ” cũng tích cực mở lớp, như nghệ sĩ khiếm thị Văn Vượng sau khi học Văn Cao, Tạ Tấn đã mở lớp dạy ở 44 Hàng Bồ và B9 phố Tô Hiệu ( phường Nghĩa Tân ) ; nghệ sĩ Trần Nhất dạy ở 132 Đường Láng, hay Trịnh Đình Thi dạy ở số 212 Khâm Thiên … Đắm say cây đàn guitar cổ điển ảnh 1

Nghệ sĩ Phạm Văn Phúc

Đến năm 1985 nghệ sĩ Bảo Lâm xin vào Hội Văn học – Nghệ thuật TP.HN, có trụ sở tại 19 Hàng Buồm, để có thời cơ sáng lập CLB Guitar cổ điển TP.HN và hoạt động giải trí ngay tại Hội. Một thời hạn sau, CLB do Vũ Bảo Lâm làm Chủ nhiệm được chuyển đến hoạt động giải trí tại Cung Văn hóa Hữu nghị. Khi Bảo Lâm được cử đi làm chuyên viên quốc tế, việc làm giao lại cho Phạm Văn Phúc. Các nghệ sĩ liên tục truyền dạy cho học trò và gửi gắm CLB cho những người trẻ như nghệ sĩ Như Dũng, Đặng Tuất và giờ là nghệ sĩ trẻ Nguyễn Phương Hà tiếp quản, lan rộng ra trào lưu, mỗi năm dạy cho cả chục lớp với hàng trăm người học.

Anh Hoàng Chí Dũng, hiện là giảng viên dạy guitar cổ điển ở trường Cao đẳng Nghệ thuật TP. Hà Nội, cho biết, hoàn toàn có thể nói ở quy trình tiến độ nhiều nhạc cụ khác còn hiếm, thì cây guitar với lợi thế là hoàn toàn có thể chơi được ở bất kể đâu, đã có sức lan tỏa thoáng rộng, được chơi nhiều hơn vào những dịp mùa xuân, liên hoan. Và những chàng trai biết chơi guitar đã trở thành tiêu chuẩn để những cô gái lựa chọn làm tình nhân. Đắm say cây đàn guitar cổ điển ảnh 2

Nghệ sĩ Vũ Bảo Lâm

Tình yêu mới nhân lên

“ Thất cầm ” đã có công khơi nguồn cảm hứng, tình yêu, làm ra những kĩ năng guitar cổ điển giàu phát minh sáng tạo như Đặng Tuất, Hoàng Chí Dũng, Nguyễn Văn Dũng, Phạm Tuấn Khang, Cao Sỹ Anh Tùng, Trần Việt Thắng … và ảnh hưởng tác động tích cực đến ý thức học đàn của thế hệ trẻ ngày hôm nay. Tại TP.HN đã có hàng chục CLB học guitar, từ những trường ĐH, cao đẳng đến những nhóm công nhân trong doanh nghiệp, công trường thi công kiến thiết xây dựng … Nhiều bạn trẻ thế hệ 8X, 9X có kiến thức và kỹ năng cũng đã đi làm gia sư cho những em học viên. Anh Trần Việt Thắng đang dạy cho những em nhỏ ở KĐT Times City, tự hào : “ Thế hệ những bác hiện còn bốn người đang sống và dạy ở TP. Hà Nội, là Phạm Văn Phúc, Vũ Bảo Lâm, Nguyễn Tỵ, Quang Tôn vẫn miệt mài dạy đàn, dù tuổi đã cao. Là học trò của những bác, tôi cũng muốn góp phần sức mình vào trào lưu chung. Quả thật, học được guitar cổ điển, làm chủ cây đàn, mỗi người hoàn toàn có thể nhân lên được những giai điệu cực kỳ tuyệt vời của đời sống này. Khi những em nhỏ chơi được nhạc, niềm tin cũng sẽ mừng cuống, ngoan ngoãn, hướng thiện hơn ”. Guitar có hai loại dây sắt và dây ni-lông tạo nên hai chất âm khác nhau. Do khát vọng chơi một chất nhạc đến đỉnh điểm, cây guitar được nâng cấp cải tiến, bổ trợ để tương thích với từng dòng nhạc. Kỹ thuật chơi và thẩm mỹ và nghệ thuật cũng có nhiều tăng trưởng linh động giúp cho từng phong thái âm nhạc ngày càng nên triển khai xong và có đặc trưng riêng. Xét theo dòng nhạc, guitar được phân loại thành những dòng chính thống : guitar cổ điển ( classic ), guitar nhạc nhẹ, bass và đệm. Chiếc guitar cổ điển thường là đàn gỗ, có sáu dây, đôi lúc được phong cách thiết kế thành 12 dây. Trong nhạc nhẹ, có nhiều thể loại nhiều mẫu mã hơn nên người ta cũng đồng thời chia guitar thành những dòng như guitar flamenco, jazz hay rock.

Tiến sĩ guitar Nguyễn Văn Phúc, người có nhiều năm học guitar tại Nga, nhờ tinh thần và nghị lực của các lão nghệ sĩ, TS Phúc thấy mình được truyền lửa. Hiện nay ngoài việc giảng dạy ở Học viện Âm nhạc quốc gia, TS Nguyễn Văn Phúc còn tổ chức các lớp dạy thường xuyên ở ba cơ sở và sẽ còn mở rộng hơn nữa. Anh đang có hai học trò còn rất trẻ và xuất sắc, giành nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế là Nguyễn Hoàng Minh và Nguyễn Thanh Thảo.

Các lão nghệ sĩ vẫn đi, giao lưu, màn biểu diễn và truyền cảm hứng phát minh sáng tạo, nghề nghiệp cho thế hệ trẻ. “ Ở mỗi khung cảnh, mỗi mùa, tiếng guitar đều có cái hay riêng. Nhưng trong mùa xuân ấm, được chơi đàn, giao lưu cùng người theo dõi và những nghệ sĩ trẻ cũng là cách đón xuân vui tươi và rất gợi hứng phát minh sáng tạo ”.