Soạn bài Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt trang 15 SGK Ngữ văn 6 tập 1>

Lời giải chi tiết

a ) Em làm thế nào khi cần biểu đạt một điều gì đó cho người khác biết ?
Khi cần biểu đạt một điều gì đó ( một tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng, … ) cho người khác biết thì ta dùng ngôn từ nói hoặc viết ( hoàn toàn có thể một câu hoặc nhiều câu ) .

b) Chỉ dùng một câu có thể biểu đạt một cách trọn vẹn, đầy đủ, rõ ràng tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng của mình cho người khác biết được không?

Một câu thường mang một nội dung nào đó tương đối toàn vẹn. Nhưng để biểu đạt những nội dung thực sự khá đầy đủ, toàn vẹn một cách rõ ràng thì một câu nhiều khi không đủ .
c ) Làm cách nào để hoàn toàn có thể biểu đạt rất đầy đủ, toàn vẹn, rõ ràng tư tưởng, tình cảm, nguyện vọng của mình ?
Phải dùng văn bản để biểu đạt thì mới bảo vệ cho người khác hiểu được vừa đủ, toàn vẹn, rõ ràng tư tưởng, tình cảm của mình .
d ) Đọc kĩ câu ca dao sau :
Ai ơi giữ chí cho bền
Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai
Hãy tâm lý để vấn đáp :
– Câu ca dao này được sáng tác nhằm mục đích mục tiêu gì ?
– Nó nói lên điều gì ( chủ đề ) ?
– Câu 6 và câu 8 trong câu ca dao này quan hệ với nhau như thế nào ? Chúng link về luật thơ và về ý với nhau thế nào ?
– Câu ca dao này đã biểu đạt được toàn vẹn một ý chưa ?
– Có thể xem câu ca dao này là một văn bản không ?
Gợi ý : Câu ca dao này được sáng tác nhằm mục đích khuyên nhủ con người, với chủ đề giữ chí cho bền. Về luật thơ, vần ( bền – nền ) là yếu tố link hai câu 6 và 8. Về ý nghĩa, câu 8 nói rõ giữ chí cho bền là thế nào : là vững vàng, không xê dịch khi người khác đổi khác chí hướng. Quan hệ link ý ở đây là lý giải, câu sau làm rõ ý cho câu trước. Câu ca dao này là một văn bản .
đ ) Vì sao hoàn toàn có thể xem lời phát biểu của thầy ( cô ) hiệu trưởng trong lễ khai giảng năm học cũng là một văn bản ?
Lời thầy ( cô ) hiệu trưởng phát biểu trong lễ khai giảng năm học là một văn bản ( nói ) vì :
– Nó gồm một chuỗi lời
– Có chủ đề : Thường là nêu thành tích, hạn chế trong năm học vừa mới qua, đề ra và lôi kéo thực thi tốt trách nhiệm của năm học mới .
– Các bộ phận của bài phát biểu link ngặt nghèo với nhau theo chủ đề và cách diễn đạt .
e ) Em viết một bức thư cho bè bạn, có phải là em tạo lập một văn bản không ?
– Bức thư cũng là một dạng văn bản viết. Nó có chủ đề và thường là thông tin tình hình của người viết, hỏi han tình hình của người nhận ;
– Vì vậy, viết thư cũng có nghĩa là tạo lập một văn bản .
g ) Bài thơ, truyện kể ( hoàn toàn có thể là kể bằng miệng hoặc bằng chữ viết ), câu đối có phải là văn bản không ?
Bài thơ, truyện kể – truyền miệng hay bằng chữ viết, câu đối đều là văn bản .
h ) Đơn xin ( hay ý kiến đề nghị, … ), thiếp mời có phải là văn bản không ?
Đơn xin ( hay ý kiến đề nghị, … ), thiếp mời cũng là những dạng văn bản .
Như vậy, thế nào là văn bản ?
Văn bản là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có link, mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt tương thích để thực thi mục tiêu giao tiếp .

2. Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản

a ) Với những mục tiêu giao tiếp đơn cử khác nhau, người ta sẽ phải sử dụng những kiểu văn bản với những phương thức biểu đạt khác nhau sao cho tương thích. Dưới đây là sáu kiểu văn bản tương ứng với sáu phương thức biểu đạt, em hãy lựa chọn mục tiêu giao tiếp cho sẵn để điền vào bảng sao cho tương thích .
– Các mục tiêu giao tiếp :
+ Trình bày diễn biến vấn đề ;
+ Tái hiện trạng thái sự vật, con người ;
+ Nêu quan điểm nhìn nhận, bàn luận ;
+ Bày tỏ tình cảm, cảm hứng ;
+ Giới thiệu đặc thù, đặc thù, chiêu thức ;
+ Trình bày ý muốn, quyết định hành động nào đó, bộc lộ quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm giữa người và người .

b ) Với những trường hợp giao tiếp sau, hãy lựa chọn kiểu văn bản với phương thức biểu đạt tương ứng :
– Hai đội bóng đá muốn xin phép sử dụng sân vận động của thành phố ;
– Tường thuật diễn biến trận đấu bóng đá ;
– Tả lại những pha bóng đẹp trong trận đấu ;
– Giới thiệu quy trình xây dựng và thành tích tranh tài của hai đội ;
– Bày tỏ lòng yêu dấu môn bóng đá ;
– Bác bỏ quan điểm cho rằng bóng đá là môn thể thao tốn kém, làm ảnh hưởng tác động không tốt tới việc học tập và công tác làm việc của nhiều người .
Gợi ý vấn đáp : Sắp xếp những trường hợp giao tiếp đã cho vào bảng trên, ta có thứ tự lần lượt là : ( 6 ), ( 1 ), ( 2 ), ( 5 ), ( 3 ), ( 4 ) .

II. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG

1. Các văn bản dưới đây sử dụng phương thức biểu đạt nào:

a ) Một hôm, mẹ Cám đưa cho Tấm và Cám mỗi đứa một cái giỏ, sai đi bắt tôm, bắt tép và hứa, đứa nào bắt được đầy giỏ sẽ thưởng cho một cái yếm đỏ. Tấm vốn siêng năng, lại sợ dì mắng nên mải miết suốt buổi bắt đầy một giỏ cả tôm lẫn tép. Còn Cám quen được nuông chiều, chỉ ham chơi nên mãi đến chiều chẳng bắt được gì. Thấy Tấm bắt được đầy giỏ, Cám bảo chị :
Chị Tấm ơi, chị Tấm !
Đầu chị lấm
Chị hụp cho sâu
Kẻo về dì mắng
Tấm tưởng thật, hụp xuống thì Cám trút hết giỏ tôm tép của Tấm vào giỏ mình, rồi chạy về nhà trước .
( Tấm Cám )
b ) Trăng đang lên. Mặt sông lấp loáng ánh vàng. Núi Trùm Cát đứng sừng sững bên bờ sông thành một khối tím thẫm uy nghi, trầm mặc. Dưới ánh trăng, dòng sông sáng rực lên, những con sóng nhỏ lăn tăn gợn đều mơn man vỗ nhẹ vào hai bên bờ cát .
( Khuất Quang Thuỵ, Trong cơn gió lốc )
c ) Muốn kiến thiết xây dựng một quốc gia giàu mạnh thì phải có nhiều người tài năng. Muốn có nhiều người có tài năng thì học viên phải ra sức học tập văn hoá và rèn luyện thân thể, chính do chỉ có học tập và rèn luyện thì những em mới hoàn toàn có thể trở thành những người có tài năng trong tương lai .
( Trích Tài liệu hướng dẫn đội viên )
d ) Trúc xinh trúc mọc đầu đình
Em xinh em đứng một mình cũng xinh .
( Ca dao )
đ ) Nếu ta đẩy quả địa cầu quay quanh trục theo hướng từ tay trái sang tay phải mà tất cả chúng ta gọi là hướng từ tây sang đông thì hầu hết những điểm trên mặt phẳng quả địa cầu đều hoạt động, đều đổi khác vị trí và vẽ thành những đường tròn .
( Theo Địa lí 6 )
Gợi ý : Mục đích giao tiếp của những văn bản :
a ) Kể lại chuyện Tấm bị Cám lừa lấy hết tôm tép .
b ) Miêu tả lại cảnh đêm trăng .
c ) Kêu gọi, thuyết phục học viên nỗ lực học tập và rèn luyện ;
d ) Bày tỏ tâm tình ;
đ ) Giới thiệu về sự quay của Trái Đất

Căn cứ theo những mục đích giao tiếp trên, ta có thể xác định được kiểu văn bản tương ứng.

2. Truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên thuộc kiểu văn bản nào? Vì sao em biết như vậy?

Truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên kể lại sự tích về nguồn gốc của những dân tộc bản địa sống trên quốc gia ta. Vì thế, nó thuộc kiểu văn bản tự sự .

Loigiaihay.com

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thủ Tục