sinh 9 sinh vat va moi truong hoan chinh 293202020

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (662.06 KB, 8 trang )

( 1 )

Mục tiêu

Kiến thức:

– Nêu được các khái niệm: môi trường, nhân tố sinh thái, giới hạn sinh thái.

– Nêu được ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái vô sinh (nhiệt độ, ánh sáng, độ
ẩm) đến sinh vật.

– Nêu được một số nhóm sinh vật dựa vào giới hạn sinh thái của một số nhân tố sinh
thái (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm). Nêu được một số ví dụ về sự thích nghi của sinh
vật với mơi trường.

– Kể được một số mối quan hệ cùng loài và khác loài.

Kỹ năng:

– Nhận biết một số nhân tố sinh thái trong môi trường.

Thái độ:

( 2 )

Trang 2

Hoạt động 1: Tìm hiểu mơi trường sống

rong tự nhiên, sinh vật sống ở rất nhiều mơi trường và có rất nhiều yếu tố của môi
trường tác động đến đời sống của sinh vật. Em hãy đọc thông tin trong SGK Sinh
học 9 từ trang 118 đến trang 121.

Môi trường sống của sinh vật

Em hãy quan sát Hình 41.1 và sử dụng các từ đã cho để trả lời câu hỏi sau:

tất cả nơi sinh sống môi trường nước
môi trường trong đất mơi trường trên mặt đất – khơng khí
môi trường sinh vật bao quanh, bốn

Môi trường là ……… của sinh vật, bao gồm ……… những gì
……… chúng. Có ……… loại môi trường chủ yếu, đó là:
………, ………, ………, ………

Quan sát trong tự nhiên, hãy điền tiếp nội dung phù hợp vào các ô trong trong bảng:

STT Tên sinh vật Môi trường sống

1 Cây hoa hồng Mặt đất – khơng khí

2 Cá chép Nước

3 Sán lá gan

4 Giun đất

5 Mực

6 Hươu sao

Nhân tố sinh thái

Quan sát hình bên dưới em hãy liệt kê các yếu tố của môi trường tác động lên đời

sống của hươu sao:

( 3 )

Các yếu tố môi trường tác động lên hươu sao được gọi là các nhân tố sinh thái.
Em hãy sử dụng các từ sau để điền vào chỗ chấm cho phù hợp:

yếu tố của môi trường vô sinh hữu sinh con người sinh vật khác
– Nhân tố sinh thái là những ………. tác động tới sinh vật.
– Nhân tố sinh thái chia thành 2 nhóm:

o Nhân tố sinh thái ……….
o Nhân tố sinh thái ……….
– Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh phân biệt thành

( 4 )

Trang 4

Hoạt động 2: Các nhân tố vô sinh ảnh hưởng lên đời sống sinh vật.

ó rất nhiều yếu tố vô sinh ảnh hưởng lên đời sống của sinh vật, trong đó nhân tố ánh
sáng, nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng đến đời sống của sinh vật, em hãy đọc thông tin
trong SGK Sinh học 9 từ trang 122 đến trang 130.

Ảnh hưởng của ánh sáng

hiều loài sinh vật sống chủ yếu nơi quang đãng có nhiều ánh nắng, nhưng ngược
lại có lồi chỉ sống trong bóng râm. Khi chuyển những sinh vật đang sống trong
bóng râm ra nơi có cường độ chiếu sáng cao hơn (hoặc ngược lại) thì khả năng sống của chúng
bị giảm, nhiều khi không thể sống được. Vậy nhân tố sinh thái có ảnh hưởng như thế nào đến
sinh vật?

Quan sát hình sau và sử dụng các từ gợi ý thích hợp để điền vào bảng:

Đặc điểm của cây Khi sống nơi quang đãng Khi sống trong bóng râm,

dưới tán cây khác
Đặc điểm

hình thái

Lá
Thân
Đặc điểm

sinh lí

Quang hợp
Thốt hơi nước

Từ gợi ý:

– Phiến lá nhỏ hẹp, màu xanh nhạt, tán rộng;
– Yếu;

– Phiến lá lớn, màu xanh thẫm, tán vừa;
– Mạnh;

– Thân bị hạn chế, ít cành;
– Chậm;

– Thân thấp, nhiều cành;
– Nhanh;

C

( 5 )

Ảnh hưởng của nhiệt độ

hiều lồi sinh vật chỉ có thể sống nơi ấm áp (vùng nhiệt đới), nhưng ngược lại có chỉ
sống nơi giá lạnh (vùng đới lạnh). Khi chuyển những sinh vật đó từ nơi ấm sang nơi
lạnh (hoặc ngược lại) thì khả năng sống của chúng bị giảm, nhiều khi không thể sống được.

Điền vào chỗ trống bên dưới với các từ cho sẵn sau:

hình thái – hoạt động sinh lí – khơ hạn – thốt hơi nước
0oC – 50oC – không phụ thuộc – phụ thuộc

động vật không xương sống – bò sát – thú – con người

N

– Ánh sáng làm thay đổi những đặc điểm ………, ……… của thực vật.
– Thực vật được chia thành 2 nhóm thích nghi với điều kiện chiếu sáng khác nhau:
+ Nhóm cây ……… gồm những cây sống nơi quang đãng

VD: cây lúa, hoa hướng dương.

+ Nhóm cây ……… gồm những cây sống nơi ánh sáng yếu
VD: cây trầu bà, cây lá lốt.

– Ánh sáng tạo điều kiện cho động vật nhận biết …………. và ……… di
chuyển trong không gian.

– Ánh sáng ảnh hưởng tới hoạt động, khả năng ……… và ………
của động vật.

– Động vật được chia thành 2 nhóm thích nghi với điều kiện chiếu sáng khác nhau:
+ Nhóm động vật ……… gồm những động vật hoạt động vào ban ngày.
VD: Trâu, dê, gà

+ Nhóm động vật ……….. gồm những động vật hạt động vào ban đêm, trong
hang, đất, vùng đáy biển.

VD: Cú mèo, dơi, đom đóm

– Nhiệt độ ảnh hưởng đến ………., ……… của sinh vật.

– VD: Cây sống vùng …………: bề mặt lá có tầng cutin dày → hạn chế ………
– Đa số các loài sống ở nhiệt độ từ …… đến …… Tuy nhiên, có một số sinh vật có thể
sống ở nhiệt độ rất cao hoặc rất thấp.

– Sinh vật được chia làm 2 nhóm:

+ Sinh vật biến nhiệt: nhiệt độ cơ thể ………. vào nhiệt độ của môi trường.
VD: Ếch nhái, ………., ……….

+ Sinh vật hằng nhiệt: nhiệt độ cơ thể ………. vào nhiệt độ của môi trường.
VD: Chim, ………, ……….

+ Nhóm động vật ……… gồm những động vật hạt động vào ban đêm, trong
hang, đất, vùng đáy biển.

( 6 )

Trang 6

Ảnh hưởng của độ ẩm

ộ ẩm khơng khí và đất ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng và phát triển của sinh vật.
Có sinh vật thường xuyên sống trong nước hoặc trong môi trường ẩm ướt như ven
các bờ sông suối, dưới tán rừng rậm, trong các hang động… Ngược lại, cũng có những sinh
vật sống nơi có khí hậu như ở hoang mạc, vùng núi đá.

Điền vào chỗ trống bên dưới với các từ cho sẵn sau:
ưa ẩm – chịu hạn – ưa ẩmưa khơ

Hãy lấy ví dụ về 8 lồi sinh vật và điền tiếp vào bảng dưới đây:

Tên sinh

vật Nơi sống

Ảnh hưởng của một số nhân tố sih thái vô sinh lên đời
sống sinh vật

Ánh sáng Độ ẩm Nhiệt độ

Ưa
sáng
Ưa
bóng
Ưa
tối
Ưa
ẩm
Ưa
khô
Chịu

hạn
Biến
nhiệt
Hằng
nhiệt

hạnBiếnnhiệtHằngnhiệt

Trầu bà Dưới tán cây khác x x x

Lạc đà Sa mạc x x x

Đ

Sinh vật thích nghi với mơi trường có độ ẩm khác nhau.
– Thực vật chia thành 2 nhóm:

+ Thực vật ………. VD: cây lúa, cây rau má

+ Thực vật ………. VD: cây xương rồng, cây phi lao
– Động vật được chia thành 2 nhóm:

+ Động vật ……… VD: ếch nhái.

+ Động vật ………. VD: bò sát. VD: Ếch nhái, ………., ……….
+ Sinh vật hằng nhiệt: nhiệt độ cơ thể ………. vào nhiệt độ của môi trường.
VD: Chim, ………, ……….

VD: Trâu, dê, gà

+ Nhóm động vật ………. gồm những động vật hạt động vào ban đêm, trong
hang, đất, vùng đáy biển.

( 7 )

Hoạt động 3: Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật

ên cạnh các nhân tố vô sinh thì nhân tố hữu sinh cũng tác động đến sự phát triển của
sinh vật, hãy cùng nhau tìm hiểu sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật, em hãy
đọc thông tin trong SGK Sinh học 9 từ trang 131 đến trang 134.

Em hãy trả lời các câu hỏi sau:

1. Khi có gió bão, thực vật sống thành nhóm có lợi gì so với thực vật sống riêng rẽ?
…
…
…
2. Trong tự nhiên, động vật sống thành bầy đàn có lợi ích gì?

…
…
…

B

Mối quan hệ cùng loài

Hỗ trợ

Các sinh vật cùng lồi sống gần nhau, liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể.
Khi điều kiện sống ……… các cá thể …………. nhau khai thác được tối ưu
nguồn sống của môi trường.

VD: các cá thể trong đàn kiến hỗ trợ nhau tìm kiếm thức ăn.
Cạnh tranh

( 8 )

Trang 8
Em hãy cho biết trong các ví dụ sau đây, quan hệ nào là hỗ trợ và quan hệ nào là

đối địch

STT Ví dụ Hỗ trợ Đối địch

1

Ở địa y, các sợi nấm hút nước và muối khống từ mơi
trường cung cấp cho tảo, tảo hấp thu nước, muối khoáng
và năng lượng ánh sáng mặt trời tổng hợp nên các chất
hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ
do tảo tổng hợp.

2 Trên một cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển, năng suất
lúa giảm.

3 Hươu, nai và hổ cùng sống trên một cánh rừng. Số
lượng hươu, nai bị khống chế bởi số lượng hổ.

4 Rận và bét sống bám trên da trâu, bò. Chúng sống được
nhờ hút máu trâu, bò.

5 Địa y sống bám trên cành cây.

6 Cá ép bám trên rùa biển, nhờ đó cá được đưa đi xa.
7 Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng.

8 Giun đũa sống trong ruột người.

9 Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ Đậu
10 Cây nắp ấm bắt cơn trùng.

Mối quan hệ khác lồi

Quan hệ Đặc điểm

Hỗ
trợ

Cộng sinh Sự hợp tác ………. giữa các loài sinh vật.

Hội sinh Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó một
bên…………. còn bên kia ………

Đối
địch

Cạnh tranh

Các sinh vật khác loài tranh giành nhau thức ăn, nơi ở và
các điều kiện sống khác nhau của môi trường. các loài
……… sự phát triển của nhau.

Kí sinh, nửa kí
sinh

Sinh vật ………trên cơ thể của sinh vật khác, lấy

các chất dinh dưỡng, máu,v.v..từ sinh vật đó.

các chất dinh dưỡng, máu, v.v.. từ sinh vật đó .

Sinh vật này ăn
sinh vật khác

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Đời Sống