Tâm lý học là gì? Đối tượng, nhiệm vụ, các quan điểm – https://laodongdongnai.vn

Khái niệm: Tâm lí học là một khoa học chuyên nghiên cứu các hiện tượng tâm lý người.

Đối tượng của tâm lý học

Trong tác phẩm “Phép biện chứng của tự nhiên” Ph. Ăngghen đã chỉ rõ thế giới luôn luôn vận động, mỗi một khoa học nghiên cứu một dạng vận động của thế giới. Các khoa học phân tích các dạng vận động của thế giới tự nhiên thuộc nhóm khoa học tự nhiên. Các khoa học phân tích các dạng vận động của xã hội thuộc nhóm các khoa học xã hội. Các khoa học nghiên cứu các dạng vận động chuyển tiếp trung gian từ dạng vận động này sang dạng vận động kia được gọi là các khoa học trung gian, chẳng hạn lí sinh học, hóa sinh học, tâm lí học… Trong đó tâm lí học nghiên cứu dạng vận động chuyển tiếp từ vận động sinh vật sang vận động xã hội, từ thế giới khách quan vào mỗi con người sinh ra hiện tượng tâm lí – với tư cách một hiện tượng tinh thần.

Trong lịch sử vẻ vang rất lâu rồi của trái đất, trong tiếng Latinh : “ Psyche ” là “ linh hồn ”, niềm tin ” và “ logos ” là “ học thuyết ”, là “ khoa học ”, do đó “ tâm lí học ( Psychologie ) là khoa học về tâm hồn. Nói một cách khái quát nhất : Tâm lí gồm có toàn bộ những hiện tượng kỳ lạ ý thức xảy ra trong đầu óc con người, gắn liền và quản lý mọi hành vi, hoạt động giải trí của con người. Các hiện tượng kỳ lạ tâm lí đóng vai trò quan trọng đặc biệt quan trọng trong đời sống con người, trong quan hệ giữa con người với con người và con người với cả xã hội loài người .
Như vậy, đối tượng của tâm lí học là những hiện tượng kỳ lạ tâm lí với tư cách là một hiện tượng kỳ lạ ý thức do quốc tế khách quan tác động ảnh hưởng vào não con người sinh ra, gọi chung là những hoạt động giải trí tâm lí. Tâm lí học nghiên cứu sự hình thành, quản lý và vận hành và tăng trưởng của hoạt động giải trí tâm lí .

Nhiệm vụ của tâm lí học

Nhiệm vụ cơ bản của tâm lí học là nghiên cứu thực chất của hoạt động giải trí tâm lí, những quy luật phát sinh và tăng trưởng tâm lí, chính sách diễn biến và bộc lộ tâm lí, quy luật về mối quan hệ giữa những hiện tượng kỳ lạ tâm lí. đơn cử là nghiên cứu :
+ Những yếu tố khách quan, chủ quan nào đã tạo ra tâm lí người .
+ Cơ chế hình thành, biểu lộ của hoạt động giải trí tâm lí .
+ Tâm lí của con người hoạt động giải trí như thế nào ?
+ Chức năng, vai trò của tâm lí so với hoạt động giải trí của con người .
– Có thể nêu lên những trách nhiệm đơn cử của tâm lí học như sau :+ Nghiên cứu thực chất của hoạt động giải trí tâm lí cả về mặt số lượng và chất lượng .
+ Phát hiện những quy luật hình thành tăng trưởng tâm lí .
+ Tìm ra chính sách của những hiện tượng kỳ lạ tâm lí .
Trên cơ sở những thành tựu nghiên cứu, tâm lí học đưa ra những giải pháp hữu hiệu cho việc hình thành, tăng trưởng tâm lí, sử dụng tâm lí trong tác nhân con người có hiệu suất cao nhất. Để triển khai những trách nhiệm nói trên, tâm lí học phải link, phối hợp ngặt nghèo với nhiều khoa học khác .

Các quan điểm cơ bản trong tâm lí học văn minh

Tâm lí học hành vi

Chủ nghĩa hành vi do nhà tâm lí học Mĩ J. Oatsơn ( 1878 – 1958 ) sáng lập. J. Oatsơn cho rằng tâm lí học không diễn đạt, giảng giải những trạng thái ý thức mà chỉ nghiên cứu hành vi của khung hình ở con người cũng như ở động vật hoang dã. Hành vi được hiểu là tổng số những cử động bên ngoài phát sinh ở khung hình nhằm mục đích đáp lại một kích thích nào đó. Toàn bộ hành vi, phản ứng của con người và động vật hoang dã bộc lộ bằng công thức :

S – R

(Stimulus – Reaction)

Kích thích – Phản ứng

Với Công thức trên, J. Oatsơn đã nêu lên một quan điểm tân tiến trong tâm lí học : coi hành vi là do ngoại cảnh quyết định hành động, hành vi hoàn toàn có thể quan sát được, nghiên cứu được một cách khách quan, từ đó hoàn toàn có thể tinh chỉnh và điều khiển hành vi theo chiêu thức “ thử – sai ”. Nhưng chủ nghĩa hành vi đã ý niệm một cách cơ học, máy móc về hành vi, đánh đồng hành vi của con người với hành vi của con vật, hành vi chỉ còn là những phản ứng máy móc nhằm mục đích đáp lại kích thích, giúp cho khung hình thích nghi với thiên nhiên và môi trường xung quanh. Chủ nghĩa hành vi như nhau phản ứng với nội dung tâm lí bên trong làm mất tính chủ thể, tính xã hội của tâm lí con người, giống hệt tâm lí con người với tâm lí động vật hoang dã, con người chỉ phản ứng trong quốc tế một cách cơ học, máy móc. Đây chính là quan điểm tự nhiên chủ nghĩa, phi lịch sử dân tộc và thực dụng .
Về sau này những đại biểu của chủ nghĩa hành vi mới như : Tonmen, Hulo, Skinơ … có đưa vào công thức S – R những “ biến số trung gian ” bao hàm một số ít yếu tố như : nhu yếu, trạng thái chờ đón, kinh nghiệm tay nghề sống của con người, hoặc hành vi tạo tác “ operant ” nhằm mục đích đáp lại những kích thích có lợi cho khung hình, nhưng về cơ bản chủ nghĩa hành vi mới vẫn mang tính máy móc, thực dụng của chủ nghĩa hành vi cổ xưa Oatsơn .

Tâm lí học Gestall ( còn gọi là tâm lí học cấu trúc )

Dòng phái này sinh ra ở Đức, gắn liền với tên tuổi những nhà tâm lí học : Vécthaimơ ( 1880 – 1943 ), Côlơ ( 1887 – 1967 ), Côpca ( 1886 – 1947 ). Họ đi sâu nghiên cứu những quy luật về tính không thay đổi và tính toàn vẹn của tri giác, quy luật “ bừng sáng ” của tư duy. Trên cơ sở thực nghiệm, những nhà tâm lí học Gestalt chứng minh và khẳng định những quy luật của tri giác, tư duy và tâm lí của con người do những cấu trúc tiền định của não quyết định hành động. Các nhà tâm lí học Gestalt ít quan tâm đến vai trò của vốn kinh nghiệm tay nghề sống, kinh nghiệm tay nghề xã hội lịch sử vẻ vang .

Phân tâm học

Thuyết phân tâm do S. Phrơt ( 1859 – 1939 ), bác sĩ người áo thiết kế xây dựng nên. Luận điểm cơ bản của Phrơt là tách con người thành ba khối : cái ấy ( cái vô thức ), cái tôi và cái siêu tôi. Cái ấy gồm có những bản năng vô thức : siêu thị nhà hàng, tình dục, tự vệ, trong đó bản năng tình dục giữ vai trò TT quyết định hành động hàng loạt đời sống tâm lí và hành vi của con người, cái ấy sống sót theo nguyên tắc thoả mãn và yên cầu : Cái tôi – con người thường ngày, con người có ý thức sống sót theo nguyên tắc hiện thực. Cái tôi có ý thức theo Phrớt là cái tôi giả hiệu, cái tôi hình thức bề ngoài của cái nhân lõi bên trong là “ cái ấy ” Cái siêu tôi – là cái siêu phàm, “ cái tôi lí tưởng ” không khi nào vươn tới được và sống sót theo nguyên tắc kiểm duyệt, chèn ép. Như vậy, phân tâm học đã tôn vinh quá đáng cái bản năng vô thức dẫn đến phủ nhận ý thức, phủ nhận thực chất xã hội, lịch sử dân tộc của tâm lí con người giống hệt tâm lí của con người với tâm lí loài vật Học thuyết Phrớt là cơ sở khởi đầu của chủ nghĩa hiện sinh, biểu lộ quan điểm sinh vật hóa tâm lí con người .
Tóm lại, ba dòng phái tâm lí học nói trên sinh ra ở cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX góp thêm phần tiến công vào dòng phái chủ quan trong tâm lí học, đưa tâm lí học đi theo hướng khách quan. Nhưng do những số lượng giới hạn lịch sử dân tộc, ở họ có những hạn chế nhất định như bộc lộ xu thế cơ học hóa, sinh vật hóa tâm lí con người, bỏ lỡ thực chất xã hội lịch sử vẻ vang và tính chủ thể của đời sống tâm lí con người .

Tâm lí học nhân văn

Dòng phái tâm lí học nhân văn do C. Rôgiơ ( 1902 – 1987 ) và Maxlâu ( 1908 – 1972 ) sáng lập. Các nhà tâm lí học nhân văn quan niệm rằng thực chất con người vốn tốt đẹp, con người có lòng vị tha, có tiềm năng kì diệu .
Maxlâu đã nêu lên 5 mức độ nhu yếu cơ bản của con người xét thứ tự từ thấp đến cao :

• Nhu cầu sinh lí cơ bản,
• Nhu cầu an toàn;
• Nhu cầu về quan hệ xã hội;
• Nhu cầu được kính nể, ngưỡng mộ…
• Nhu cầu phát huy bản ngã, thành đạt.

Rôgiơ cho rằng con người ta cần phải đối xử với nhau một cách tế nhị, cởi mở, biết lắng nghe và chờ đón, cảm thông với nhau. Tâm lí học cần phải giúp cho con người tìm được bản ngã đích thực của mình, để hoàn toàn có thể sống một cách tự do, cởi mở, hồn nhiên và phát minh sáng tạo. Tuy nhiên, tâm lí học nhân văn tôn vinh những điều cảm nghiệm, thể nghiệm chủ quan của bản thân mỗi người, tách con người khỏi những mối quan hệ xã hội, quan tâm tới mặt nhân văn trừu tượng trong con người, vì vậy thiếu vắng con người trong hoạt động giải trí thực tiễn .

Tâm lí học nhận thức

Hai đại biểu nổi tiếng của tâm lí học nhận thức là G. Piagiê ( 1896 – 1980 ) ( Thuỵ Sĩ ) và G. Brunơ ( trước ở Mĩ, sau đó ở Anh ). Tâm lí học nhận thức coi hoạt động giải trí nhận thức là đối tượng nghiên cứu của mình. Đặc điểm tân tiến điển hình nổi bật của dòng phái tâm lí học này là nghiên cứu tâm lí con người, nhận thức của con người trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên, với khung hình và với não bộ. Vì thế, họ đã phát hiện ra nhiều sự kiện khoa học có giá trị trong những yếu tố tri giác, trí nhớ, tư duy, ngôn từ … làm cho những nghành nghiên cứu nói trên đạt tới một trình độ mới. Đồng thời họ cũng đã kiến thiết xây dựng được nhiều giải pháp nghiên cứu đơn cử góp phần cho khoa học tâm lí ở những năm 50 – 60 của thế kỉ XX. Tuy nhiên dòng phái này cũng có những hạn chế, họ coi nhận thức của con người như thể sự nỗ lực của ý chí để đưa đến sự đổi khác vốn kinh nghiệm tay nghề, vốn tri thức của chủ thể, nhằm mục đích thích nghi, cân đối với quốc tế, chưa thấy hết ý nghĩa tích cực, ý nghĩa thực tiễn của hoạt động giải trí nhận thức .
Tất cả những dòng phái tâm lí học nói trên đều có những góp phần nhất định cho sự hình thành và tăng trưởng của khoa học tâm lí. Song do những hạn chế lịch sử vẻ vang, họ thiếu một cơ sở phương pháp luận khoa học biện chứng, vì thế họ vẫn chưa có quan điểm vừa đủ và đúng đắn về con người, về hoạt động giải trí tâm lí của con người … Sự sinh ra của tâm lí học mácxit hay còn gọi là tâm lí học hoạt động giải trí đã góp thêm phần đáng kể vào việc khắc phục hạn chế nói trên và liên tục đưa tâm lí học lên đỉnh điểm của sự tăng trưởng .

Tâm lí học hoạt động giải trí

Dòng phái tâm lí học này do những nhà tâm lí học Xô viết sáng lập như L.X. Vưgốtxki ( 1896 – 1934 ), X.L. Rubinstêin ( 1902 – 1960 ) ,
A.N. Lêônchiép ( 1903 – 1979 ), A.R. Luria ( 1902 – 1977 ) … Đây là dòng phái tâm lí học lấy triết học Mác – Lênin làm cơ sở lí luận và phương pháp luận, kiến thiết xây dựng nền tâm lí học lịch sử dân tộc người : coi tâm lí học là sự phản ánh quốc tế khách quan vào não, trải qua hoạt động giải trí .

Tâm lí người mang tính chủ thể, có bản chất xã hội, tâm lí người được hình thành, phát triển và thể hiện trong hoạt động và trong các mối quan hệ giao lưu của con người trong xã hội. Chính vì thế tâm lí học mácxit được gọi là “tâm lí học hoạt động”.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nghiên Cứu