Quan hệ thẩm mỹ là gì? Nguồn gốc, bản chất, tính chất – https://laodongdongnai.vn

Khái niệm quan hệ thẩm mỹ là gì ?

– Thẩm mỹ trong tiếng Việt, có nghĩa là sự nhìn nhận về phương diện hẹp ( thẩm là nhìn nhận, đánh giá và thẩm định ; mỹ là đẹp ), tuy nhiên thường được hiểu một cách nôm na là “ thuận mắt ”, “ thuận tai ” … còn trong mỹ học Mác – Lênin, cái thẩm mỹ được coi là một “ siêu ” phạm trù vì chính nó đã mang lại tên gọi cho khoa học mỹ học và lao lý đối tượng người tiêu dùng điều tra và nghiên cứu của mỹ học. Đối tượng ấy được bộc lộ ra ở những phương diện : cái thẩm mỹ khách quan trong tự nhiên, trong đời sống xã hội, trong sáng tạo thẩm mỹ và nghệ thuật : cái thẩm mỹ chủ quan hay ý thức thẩm mỹ gắn liền với chủ thể chiêm ngưỡng và thưởng thức, nhìn nhận, phát minh sáng tạo thẩm mỹ .

– Trong xã hội sống sót chằng chịt những mối quan hệ xã hội, đó là những quan hệ giữa người và người, những quan hệ xã hội. Đan xen vào những quan hệ xã hội ấy có một quan hệ đặc biệt quan trọng : quan hệ thẩm mỹ. Đây là quan hệ của con người so với hiện thực, là sự liên hệ ý thức của chủ thể với khách thể trên cơ sở sự hứng thú không vụ lợi trực tiếp, được gợi lên bởi khóai cảm niềm tin ở chủ thể khi tiếp xúc với khách thể .
– Trong mỹ học nói quan hệ tức là nói sự tương tác giữa những phương diện của nó. Trong quan hệ thẩm mỹ, phương diện thứ nhất là chủ thể thẩm mỹ. Con người xã hội, những hội đồng người trong hoạt động giải trí chiêm ngưỡng và thưởng thức, nhìn nhận, phát minh sáng tạo giá trị thẩm mỹ. Các sự vật, hiện tượng kỳ lạ có giá trị thẩm mỹ trong quan hệ so với chủ thể được xem là khách thể thẩm mỹ .
– Khi xem xét chủ thể thẩm mỹ và khách thể thẩm mỹ, một khái niệm luôn được sử dụng là khái niệm giá trị thẩm mỹ : đó là loại giá trị đặc biệt quan trọng. Nó là một loại ý nghĩa của những hiện tượng kỳ lạ vật chất cũng như niềm tin thoả mãn nhu yếu, Giao hàng quyền lợi của con người. Ở đây, những hiện tượng kỳ lạ được nhìn nhận dưới góc nhìn có ý nghĩa thiết thực hay không, có ý nghĩa tích cực hay xấu đi so với đời sống xã hội. Ngoài những nét chung với những loại giá trị khác, giá trị thẩm mỹ có những đặc tính nổi trội hơn : tính trực tiếp cảm tính của sự tiếp xúc giữa chủ thể và khách thể, tính hứng khởi ý thức không vụ lợi trực tiếp của chủ thể trước sự nhìn nhận hình thức có tính nội dung, cấu trúc, quy mô tổ chức triển khai … của những thực thể hiện hữu .
– Trong quan hệ thẩm mỹ có một thao tác xuyên suốt, thường trực của chủ thể thẩm mỹ so với khách thể thẩm mỹ đó là nhìn nhận thẩm mỹ. Đánh giá thẩm mỹ là năng lực xác lập giá trị thẩm mỹ của một khách thể nào đó, là hiệu quả nhận thức của tri giác thẩm mỹ, thường được định lại trong phán đoán dạng : “ Cái này đẹp ! ” hay “ Thật là hùng vĩ ” .– Đánh giá thẩm mỹ có tính tất yếu khi có sự tiếp xúc của chủ thể với khách thể thẩm mỹ ; nó cho tác dụng ngay lập tức trong hoặc sau quy trình tiếp xúc. Sự nhìn nhận thẩm mỹ giúp chủ thể thẩm mỹ xếp khách thể thẩm mỹ vào một loại hiện tượng kỳ lạ thẩm mỹ nào đó ( đẹp hay không đẹp, bi hay hài, hùng vĩ hay thấp hèn ) .
– Khi nhìn nhận thẩm mỹ, chủ thể nhìn nhận đồng thời cả nội dung và hình thức của đối tượng người tiêu dùng. Ở tiến trình tiếp xúc tiên phong của chủ thể với đối tượng người dùng thì nhìn nhận hình thức là hầu hết. Càng tiếp xúc với đối tượng người dùng lâu hơn, chủ thể càng chú trọng nhìn nhận nội dung hơn nhiều .
– Kết quả của nhìn nhận thẩm mỹ khi nào cũng biểu lộ sự thống nhất giữa yếu tố khách quan và mối quan hệ niềm tin – tình cảm của chủ thể trước đối tượng người tiêu dùng, bộc lộ dưới dạng những xúc cảm, những rung động, thể hiện cả nhu yếu thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ, lý tưởng thẩm mỹ …

Nguồn gốc, thực chất của quan hệ thẩm mỹ

– Trong lịch sử vẻ vang, mỹ học có nhiều quan điểm khác nhau về nguồn gốc, thực chất của quan hệ thẩm mỹ .
– Chủ nghĩa duy tâm khách quan cho rằng, quan hệ thẩm mỹ bắt nguồn từ quốc tế niềm tin, siêu nhiên. Platôn khẳng định chắc chắn cái Chân – Thiện – Mỹ nằm ở “ quốc tế ý niệm ”, chúng chỉ sống sót như những khái niệm, không có nội dung thực tiễn. Còn với cái đẹp cảm tính được ông xem như là cái thấp kém, không đáng để nhận thức. Platôn coi quan hệ thẩm mỹ là quan hệ của những con người trí tuệ với quốc tế siêu nhiên .Hêghen cũng lý giải nguồn gốc của cái thẩm mỹ và nghệ thuật và thẩm mỹ là “ ý niệm tuyệt đối ”. Với cách lý giải như vậy, Hêghen đã xem quan hệ thẩm mỹ có đặc thù phi hiện thực. Ông tuyệt đối hóa cái đẹp trong thẩm mỹ và nghệ thuật, cho nó bắt nguồn từ ý niệm tuyệt đối. Còn cái đẹp trong tự nhiên và xã hội là tản mạn, thấp kém, không có ý thức .

– Chủ nghĩa duy tâm chủ quan xuất phát từ thị hiếu thẩm mỹ chủ quan của con người và gạt bỏ các hiện tượng thẩm mỹ khách quan. Chẳng hạn, như Kant, Hium, Bécxông đã tuyệt đối hóa vai trò của chủ thể thẩm mỹ, họ coi nguồn gốc của tình cảm thẩm mỹ là con người tự tìm thấy khóai cảm trong bản thân mình, nguồn gốc của quan hệ thẩm mỹ thuần tuý là những phán đoán thẩm mỹ chủ quan của chủ thể thẩm mỹ …

– Chủ nghĩa duy vật trước Mác với những đại biểu như Đêmôcrít, Điđrô, Trécnưxépxki … đã coi nguồn gốc, thực chất của quan hệ thẩm mỹ là ở trong tự nhiên và trong xã hội. Đó là những thuộc tính tự nhiên của sự vật như phù hợp, hài hoà, tỷ suất, cơ sở của cái đẹp. Quan hệ giữa cái đẹp và cái có ích, giữa cái đẹp và cái thiện … là nguồn gốc tình cảm thẩm mỹ của con người trong quan hệ thẩm mỹ .
Các nhà duy vật trước Mác đã tuyệt đối hóa thuộc tính tự nhiên ít chú ý quan tâm đến phương diện xã hội và xem nhẹ tách rời với sự nhìn nhận chủ quan của chủ thể thẩm mỹ .
Mỹ học Mác – Lênin tiếp thu trên ý thức phê phán những tư tưởng mỹ học trong lịch sử dân tộc. Đứng trên quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử vẻ vang, đã chứng minh và khẳng định nguồn gốc, thực chất của quan hệ thẩm mỹ : Quan hệ thẩm mỹ là hiệu quả của quy trình hoạt động giải trí sản xuất vật chất và đấu tranh xã hội, nó chính là quy trình phát hiện, cảm thụ những thuộc tính thẩm mỹ của quốc tế và phát minh sáng tạo ra những giá trị thẩm mỹ trong đời sống văn hóa truyền thống nghệ thuật và thẩm mỹ của con người .
Mỹ học Mác – Lênin một mặt chứng minh và khẳng định cơ sở khách quan của quan hệ thẩm mỹ là những hiện tượng kỳ lạ thẩm mỹ phát sinh và sống sót trong đời sống hiện thực, mặt khác nhấn mạnh vấn đề tính dữ thế chủ động, tích cực của chủ thể thẩm mỹ trong mối quan hệ với khách thể thẩm mỹ .
Mỹ học Mác – Lênin còn thừa nhận quan hệ thẩm mỹ mang thực chất xã hội, ở đó những yếu tố giai cấp, dân tộc bản địa, thời đại được phản ánh tương đối đậm nét .

Tính chất cơ bản của quan hệ thẩm mỹ

Tính chất thứ nhất của quan hệ thẩm mỹ là đặc thù xã hội, nó được biểu lộ bởi một số ít đặc tính :

• Sự ra đời của quan hệ thẩm mỹ gắn liền với sự hình thành xã hội loài người. Trình độ phát triển của quan hệ thẩm mỹ thể hiện trình độ phát triển cuả xã hội.
• Quan hệ thẩm mỹ bao giờ cũng do con người trực tiếp tiến hành, do vậy nó mang rõ nét dấu ấn cá nhân, dấu ấn những phẩm chất xã hội của con người thực hiện nó.
• Quan hệ thẩm mỹ bao giờ cũng mang tính lịch sử, tính giai cấp.

Quan hệ thẩm mỹ tác động ảnh hưởng tích cực đến những quan hệ xã hội khác và bản thân nó lại bị những quan hệ xã hội khác chi phối .
Tính chất thứ hai là tính trực tiếp – cảm tính, tức là đối tượng người dùng được nhìn nhận phải là những sự vật, hiện tượng kỳ lạ toàn vẹn, đơn cử – cảm tính hay nói một cách khác, chúng hiện hữu, có thật và chủ thể hoàn toàn có thể cảm nhận được một cách trực tiếp trải qua những giác quan của con người .
Các giác quan của chủ thể thẩm mỹ rất quan trọng, đặc biệt quan trọng trong quan hệ thẩm mỹ thì hai giác quan là tai và mắt được tăng trưởng cao về cả phương diện tự nhiên lẫn phương diện xã hội để hoàn toàn có thể cảm nhận khách thể thẩm mỹ .
Quan hệ thẩm mỹ, không hề triển khai nếu thiếu sự tiếp xúc trực tiếp của chủ thể với đối tượng người tiêu dùng. Đây là yếu tố mang tính điều kiện kèm theo của quan hệ thẩm mỹ .
Mặc dù ở những mức độ nhất định, tri thức lý tính luôn luôn chi phối tri thức cảm tính, nhưng thường thì hiệu quả của nhìn nhận thẩm mỹ hầu hết do yếu tố cảm tính trực tiếp quyết định hành động .

Tính chất thứ ba là tính tình cảm. Tình cảm giữ vai trò động lực trong quan hệ thẩm mỹ, trong các hoạt động thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ và nó đặc biệt quan trọng đối với sáng tạo nghệ thuật, hoạt động thẩm mỹ ở trình độ cao nhất của chủ thể thẩm mỹ. Tình cảm là sự hệ thống và liên kết những cảm xúc, những rung động trực tiếp cụ thể khi phản ánh cuộc sống. Ngoài ba tính chất cơ bản nói trên người ta còn có thể nói đến một số tính chất khác như tính thời đại, tính dân tộc, tính giai cấp, tính cá nhân … Nhưng xét đến cùng chúng cũng chỉ là hệ quả phát sinh của ba tính chất cơ bản đã nêu.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Đời Sống