KTCT-bài 4 CẠNH Tranh VÀ ĐỘC QUYỀN Trong NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG - KTCT Mác-Lênin - StuDocu

BÀI 4

CẠNH TRANH V

À ĐỘC QUYỀN

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Nội dung bài 4 cung cấp hệ thống tri thức về mối quan hệ giữa cạnh tranh và độc

quyền và lý luận về độc quyền và độc quyền nhà nước trên cơ sở những luận điểm lý luận

của V.I.Lênin sau khi sinh viên đã được trang bị hệ thống tri thức lý luận cốt lõi của

C.Mác trong các bài học trước. Thông qua đó, sinh viên có thể hiểu được bối cảnh nền

kinh tế thế giới đang có những đặc trưng mới và hình thành được tư duy thích ứng với bối

cảnh quốc tế luôn có nhiều thử thách .

Nội dung bài 4 trình bày hai chủ đề: i) Quan hệ giữa cạnh tranh và độc quyền

trong nền kinh tế thị trường; ii) Độc quyền, độc quyền nhà nước trong nền kinh tế thị

trường. Hai nội dung này sẽ được trình bày để hiểu tính quy luật: cạnh tranh đến một

trình độ phát triển nhất định tất yếu sẽ dẫn tới sự hình thành các tổ chức độc quyền.

1.1.QUAN HỆ GIỮA CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN

KINH TỂ THỊ TRƯỜNG

Khái niệm cạnh tranh và quy luật cạnh tranh đã được trinh bày trong chương 2. Ở

đây tiếp tục xem xét mối quan hệ giữa cạnh tranh và độc quyền.

Nghiên cứu chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh, C.Mác và Ph.Ăngghen đã dự báo

rằng: tự do cạnh tranh sẽ dẫn đến tích tụ và tập trung sản xuất, tích cực và tập trung sản

xuất phát triển đến một mức độ nào đó sẽ dẫn đến độc quyền.

Độc quyền là sự

liên minh giữa các doanh nghiệp lớn, nắm trong tay phần lớn

việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hóa, có khả năng định ra giá cả độc quyền,

nhằm mục đích thu doanh thu độc quyền cao .

Như vậy, trước hết, độc quyền sinh ra từ cạnh tranh tự do. Nhưng sự xuất hiện của

độc quyền không thủ tiêu cạnh tranh. Trái lại, độc quyền làm cho cạnh tranh trở nên đa

dạng, nóng bức hơn .

Trong nền kinh tế thị trường, nhìn chung, không chỉ tồn tại sự cạnh tranh giữa các

chủ thể sản xuất kinh doanh nhỏ và vừa mà còn có thêm các loại cạnh tranh giữa các tổ

chức độc quyền. Đó là :

Một là

, cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với các doanh nghiệp ngoài độc

quyền. Các tổ chức độc quyền thường tìm cách để chi phối, thôn tính các doanh nghiệp

ngoài độc quyền bằng nhiều biện pháp như: độc quyền mua nguyên liệu đầu vào; độc

quyền phương tiện đi lại vận tải đường bộ ; độc quyền tín dụng thanh toán … để hoàn toàn có thể vô hiệu những chủ thể yếu thế hơnra khỏi thị trường .

Hai là

, cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với nhau. Loại hình cạnh tranh này

có nhiều hình thức: cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền trong cùng một ngành, kết

thúc bằng một sự thỏa hiệp hoặc bằng sự phá sàn của một bên cạnh tranh; cạnh tranh giữa

các tổ chức độc quyền khác ngành có liên quan với nhau về nguồn lực đầu vào…