Thực hành đọc hiểu: Sự tích Hồ Gươm.

A. Chuẩn bị

– Xem lại khái niệm truyền thuyết thần thoại .- Khi đọc, chú ý quan tâm 1 số ít yếu tố :+ Truyện xảy ra thời nào ? ( Thời gian, Địa điểm ) Kể về chuyện gì ? ( Nội dung ) Nhân vật nào điển hình nổi bật ? ( Nhân vật chính, nhân vật phụ ) .

+ Truyện liên quan sự thật lịch sử nào? (Liên hệ lịch sử) Đâu là chi tiết tưởng tượng hoang đường kì ảo?

+ Truyện muốn ca tụng hay phê phán điều gì ? ( Ý nghĩa ) Điều ấy có tương quan như thế nào đến đời sống lúc bấy giờ và với bản thân em ? ( Liên hệ thực tiễn ) .- Đọc trước truyện Sự tích Hồ Gươm, hãy tưởng tượng và miêu tả nơi cất giữ thanh gươm mà Rùa Vàng nhận từ tay Lê Lợi .

B. Đọc hiểu

I. Tìm hiểu chung

1. Thể loại: Truyền thuyết.

2. Bố cục: 2 phần

– Phần 1 ( Từ đầu → quốc gia ) : Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần .- Phần 2 ( Còn lại ) : Long Quân đòi lại gươm thần .

3. Tóm tắt

– Giặc Minh đô hộ, nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhưng thất bại, Long Quân quyết định hành động cho mượn gươm thần .- Lê Thận được lưỡi gươm dưới nước .- Lê Lợi được chuôi gươm trên rừng, tra vào nhau vừa như in .- Từ đó nghĩa quân nhanh gọn quét sạch giặc ngoại xâm .- Đất nước thanh thản, Lê Lợi lên làm vua, Long Quân cho đòi lại gươm thần .- Vua trả gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm .​ @ 205136 @

II. Đọc hiểu văn bản

1. Long Quân cho mượn gươm thần

– Hoàn cảnh: 

+ Đất nước bị giặc Minh đô hộ hung bạo → Khiến lòng dân căm hận, nhân dân vào cảnh lầm than .+ Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy khởi nghĩa nhưng còn non yếu → Chưa thành công xuất sắc .→ Long Quân cho mượn gươm thần giết giặc ( chi tiết cụ thể kì ảo ) .⇒ Việc bảo vệ bờ cõi của dân tộc bản địa, trừ gian diệt bạo của nghĩa quân Lam Sơn được tổ tiên, thần linh giúp sức .

– Diễn biến: Đây là một chi tiết kì ảo.

+ Lê Thận nhặt được lưỡi gươm dưới nước .+ Khi Lê Lợi đến nhà Lê Thận, thanh gươm chợt sáng lên hai chữ ‘ ‘ Thuận thiên ‘ ‘ .+ Lê Lợi nhặt được chuôi gươm trên ngọn cây đa, tra vào thì vừa in .+ ‘ ‘ Đây là ý trời có ý phó thác cho minh công thao tác lớn. Chúng tôi nguyện đem xương thịt của mình theo minh công, cùng với thanh gươm thần này để báo đền Tổ quốc ! ‘ ‘ .⇒ Hai chữ ‘ ‘ Thuận thiên ‘ ‘ chỉ ý trời ; việc Lê Lợi chỉ huy nghĩa quân, giành thắng lợi là được trời giúp, là chính nghĩa. Đồng thời cũng là việc thuận lòng dân, được nhân dân ủng hộ .Việc lưỡi gươm tìm thấy ở dưới nước, chuôi gươm tìm thấy ở trên rừng mang ý nghĩa thâm thúy : bộc lộ sự đoàn kết nhất trí, từ miền ngược đến miền xuôi, từ đồng bằng hay rừng núi đều quyết tâm đấu tranh thắng lợi quân địch .

– Kết quả: Nghĩa quân trở nên lớn mạnh, chiến thắng kẻ thù.

​ @ 206839 @→ Nghệ thuật : chi tiết cụ thể kì ảo, trái chiều .⇒ Nghĩa quân ta đã chuyển bại thành thắng, biểu lộ ý thức quyết đấu, kiên cường đấu tranh chống giặc .

2. Long Quân đòi lại gươm thần

– Hoàn cảnh: 

+ Quân ta đánh thắng giặc Minh .

+ Lê Lợi lên làm vua, dời đô về Thăng Long.

– Diễn biến:

+ Khi thuyền đến giữa hồ, có một con rùa tiến lại nhô đầu và mai lên khỏi mặt nước .+ Lưỡi gươm treo trên người Lê Lợi động đậy .+ Rùa Vàng ‘ ‘ Xin hoàng thượng hoàn gươm lại cho Long Quân ‘ ‘ .+ Vua nâng gươm về hướng rùa, rùa đớp lấy và lặn xuống đáy .→ Chi tiết tưởng tượng kì ảo .

⇒ Ý nghĩa của sự việc trả gươm:

Răn đe quân địch với những thủ đoạn xâm lược .Phản ánh tư tưởng yêu thích độc lập của nhân dân ta .Giải thích địa điểm hồ Gươm ( hồ Hoàn Kiếm ) .

III. Tổng kết

1. Nội dung

Truyện Sự tích hồ Gươm ca tụng đặc thù chính nghĩa, đặc thù nhân dân và thắng lợi vẻ vang của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh xâm lược do Lê Lợi chỉ huy ở đầu thế kỉ XV. Truyện cũng nhằm mục đích lý giải tên gọi hồ Hoàn Kiếm, đồng thời bộc lộ khát vọng tự do của dân tộc bản địa .

2. Nghệ thuật

Sử dụng nhiều cụ thể tưởng tượng, kì ảo, giàu ý nghĩa ( như Rùa vàng, gươm thần ) .

IV. Hướng dẫn trả lời câu hỏi cuối bài

1. Em hãy nêu những sự kiện chính trong truyện Sự tích Hồ Gươm.

Những sự kiện chính trong truyện Sự tích Hồ Gươm là :- Giặc Minh đô hộ, nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhưng thất bại, Long Quân quyết định hành động cho mượn gươm thần .- Lê Thận được lưỡi gươm dưới nước .- Lê Lợi được chuôi gươm trên rừng, tra vào nhau vừa như in .- Từ đó nghĩa quân nhanh gọn quét sạch giặc ngoại xâm .- Đất nước thanh thản, Lê Lợi lên làm vua, Long Quân cho đòi lại gươm thần .- Vua trả gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm .

2. Trong truyện, nhân vật nào nổi bật? Nhân vật ấy có đặc điểm gì?

– Nhân vật điển hình nổi bật : Lê Lợi, Lê Thận .- Đặc điểm : Đều là những nhân vật chính, có cùng lí tưởng : đánh tan quân xâm lược, bảo vệ độc lập Tổ quốc .

3. Những chi tiết nào liên quan đến lịch sử? Theo em, những chi tiết nào là hoang đường, kì ảo?

– Chi tiết tương quan đến lịch sử vẻ vang là : Vào thời giặc Minh xâm lược, nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi chỉ huy đã đánh thắng quân địch .- Những chi tiết cụ thể hoang đường, kì ảo :+ Lê Thận thả lưới 3 lần đều vớt được thanh gươm .+ Khi Lê Lợi đến, thanh gươm sáng lên hai chữ ” thuận thiên ” .+ Chuôi gươm sáng tìm thấy trên ngọn cây, tra chuôi vào lưỡi thì vừa in .+ Lưỡi gươm động đậy .+ Cảnh trả gươm cho Rùa Vàng .

4. Truyện muốn ca ngợi hay giải thích điều gì? Điều ấy có ý nghĩa như thế nào?

– Truyện Sự tích hồ Gươm ca ngợi tính chất chính nghĩa, tính chất nhân dân và chiến thắng vẻ vang của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh xâm lược do Lê Lợi lãnh đạo ở đầu thế kỉ XV. 

– Truyện cũng nhằm mục đích lý giải tên gọi hồ Hoàn Kiếm .- Đồng thời biểu lộ khát vọng tự do của dân tộc bản địa .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thủ Tục