Đề tài Tình trạng rối loạn lipid máu và một số yếu tố liên quan trên bệnh nhân tăng huyết áp tại khoa khám bệnh bệnh viện trung ương quân đội 108 – Luận văn, đồ án, đề tài tốt nghiệp
46 trang | Chia sẻ : phamthachthat
| Lượt xem: 3219
| Lượt tải : 27
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Tình trạng rối loạn lipid máu và một số yếu tố liên quan trên bệnh nhân tăng huyết áp tại khoa khám bệnh bệnh viện trung ương quân đội 108, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ăn nhiều muối, uống nhiều rượu … 1.1.4. Phân độ và phân loại tăng huyết áp 1.1.4. 1. Phân độ tăng huyết áp 5 Bắt đầu từ những năm 70 của thế kỷ trước ủy ban hợp tác vương quốc về chương trình giáo dục THA của Viện tim phổi và huyết học vương quốc Hoa Kỳ đã chọn ra những thành viên của liên uỷ ban vương quốc và phê chuẩn báo cáo giải trình của họ. Bảng 1 1 Ph n ộ tăng hu t áp theo WHO / ISH 2003 i với ng ời > 18 tuổi Huyết áp và độ THA HA tâm thu ( mmHg ) HA tâm trương ( mmHg ) Tối ưu < 120 < 80 Bình thường < 130 < 85 Bình thường cao 130 - 139 85 - 89 Tăng huyết áp : Độ 1 ( Nhẹ ) 140 - 159 và / hoặc 90 - 99 Phân nhóm số lượng giới hạn 140 - 149 và < 90 Độ II ( trung bình ) 160 - 179 và / hoặc 100 – 109 Độ III ( nặng ) > 180 và / hoặc > 110 THA tâm thu đơn độc > 140 và < 90 Nguồn : WHO / ISH 2003, [ 21 ] 1.1.2. 2. Phân loại THA Theo WHO, THA được chia ra làm 2 loại : - THA tự phát ( tiên phát ), không rõ nguyên do ( vô căn ) gọi là bệnh THA, chiếm khoảng chừng 95 % số bệnh nhân THA. - THA thứ phát, là THA có nguyên do chiếm 5 % trường hợp bị THA [ 3 ]. 1.1.5. Biến chứng của tăng huyết áp THA lê dài, thầm lặng, tiến triển nặng dần và ở đầu cuối dẫn đến tổn thương một hoặc nhiều cơ quan như tim, thận, mắt và mạch máu như ở sơ đồ 1.1. Giai đoạn THA bí mật không triệu chứng là 15 - 20 năm. Nghiên cứu Framingham trên người thông thường 55 - 65 tuổi theo dõi 20 năm thì 90 % bị THA vào độ tuổi 75 - 85 [ 1 ], [ 23 ]. Theo Morrison AR và Kaplan khoảng chừng 30 % người bị THA có biến chứng xơ vữa động mạch và trên 50 % có tổn thương cơ quan đích do chính huyết áp gây ra [ 14 ]. 6 Bảng 1 2 Tổn th ơng ơ quan í h o tăng hu t áp Cơ quan Biểu hiện Mạch máu Giãn do phình, vữa xơ động mạch tăng cường và bóc tách động mạch chủ, đau khập khiễng cách hồi. Tim Cấp : phù phối cấp, nhồi máu cơ tim. Mạn : bệnh mạch vành có bộc lộ lâm sàng hoặc điện tim, phì đại thất trái, suy tim. Mạch máu não Cấp : hôn mê, co giật, loạn thần, xuất huyết não, thiếu máu não thoáng qua. Mạn : thiếu máu não, tai biến mạch máu não, sa sút trí tuệ Thận Cấp : đái máu, tăng Ure máu. Mạn : protein niệu, tăng Creatinin máu, suy thận. Bệnh võng mạc Cấp : phù gai thị, xuất huyết. Mạn : xuất huyết, xuất tiết bắt chéo động mạch, mù. Nguồn : Kap an ( 2006 ), [ 14 ] 1. 2. RỐI LOẠN LIPID MÁU VÀ CHẾ ĐỘ ĂN 1.2.1. Định nghĩa rối loạn lipid máu : Rối loạn lipid máu khi có một hoặc nhiều những rối loạn sau : - Tăng Cholesterol huyết tương : a. Bình thường : Cholesterol trong máu < 5,2 mmol / l ( < 200 mg / dl ) b. Tăng số lượng giới hạn : Cholesterol trong máu từ 5,2 đến 6,2 mmol / l ( 200 – 239 mg / dl ) c. Tăng cholesterol máu khi > 6,2 mmol / l ( > 240 mg / dl ) – Tăng TG ( Triglycerid ) trong máu : a. Bình thường : TG máu < 2,26 mmol / l ( < 200 mg / dl ). b. Tăng số lượng giới hạn : TG từ 2,26 - 4,5 mmol / l ( 200 - 400 mg / dl ). c. Tăng TG : TG từ 4,5 – 11,3 mmol / l ( 400 - 1000 mg / dl ). d. Rất tăng : TG máu > 11,3 mmol / l ( > 1000 mg / dl ). – Giảm HDL-C ( High Density Lipoprotein Cholesterol ) : HDL-C là 1 Lipoprotein có tính bảo vệ thành mạch. Khác với LDL-C, nếu giảm HDL-C là có rủi ro tiềm ẩn cao với xơ vữa động mạch : a. Bình thường HDL-C trong máu > 0,9 mmol / l. b. Khi HDL-C máu < 0,9 mmol / l ( <3 5 mg / dl ) là giảm. 7 - Tăng LDL – C ( Low Density Lipoprotein Cholesterol ) : a. Bình thờng : LDL-C trong máu <3, 4 mmol / l ( < 130 mg / dl ) b. Tăng số lượng giới hạn : 3,4 – 4,1 mmol / l ( 130 - 159 mg / dl ) c. Tăng nhiều khi : > 4,1 mmol / l ( > 160 mg / dl ) – Rối loạn lipid máu kiểu hỗn hợp : Khi Cholesterol > 6,2 mmol / l và TG trong khoảng chừng 2,26 – 4,5 mmol / l [ 10 ]. 1.2.2. Các dạng và vai tr của Lipid [ 5 ] Lipid chuyển dời trong máu dưới dạng tích hợp với apoprotein và mang tên lipoprotein. Có 4 lipoprotein : – Chylomicron : tế bào niêm mạc ruột tạo từ lipid thức ăn, mang nhiều triglycerid ngoại lai đổ vào mạch dưỡng chấp. – VLDL ( very low density lipoprotein ) : do gan, một phần nhỏ do ruột tổng hợp, mang nhiều triglycerid nội sinh. – IDL ( intermediary density lipoprotein ) : là những chất do còn lại sau chuyển hoá VLDL. – LDL ( low density lipoprotein ) : do chuyển hoá từ VLDL và IDL, mang nhiều cholesterol và apo B100. Nhiệm vụ luân chuyển cholesterol đến những tổ chức triển khai. 8 Hình 1. Các lipoprotein Lipid là nguồn cung ứng nguồn năng lượng quan trọng và dự trữ nguồn năng lượng cho khung hình. 1 g lipid cung ứng 9,3 kcal ( 1 g glucid cho 4,3 kcal ). Tham gia cấu trúc : những thành phần tế bào, ở những màng tế bào, ty lạp thể, bào tương, ở những tổ chức triển khai thần kinh dưới những dạng lipid khác nhau ; hoặc tập trung chuyên sâu thành lớp mỡ dưới da, mỡ ở mạc treo, bao quanh tổ chức triển khai như thận để dự trữ nguồn năng lượng, chống rét, bảo vệ khi có va đập. Taọ nên những hợp chất hoạt động giải trí sinh học ( vitamin, hormone, những chất luân chuyển ). 1.2.3. Nguyên nhân gây rối loạn lipid máu – Do chính sách ăn + Ăn quá nhiều mỡ động vật hoang dã. + Ăn quá nhiều thức ăn có chứa nhiều Cholesterol ( phủ tạng động vật hoang dã, mỡ động vật hoang dã, trứng, bơ, sữa toàn phần … ). + Chế độ ăn dư thừa nguồn năng lượng ( béo phì ). Hình 2. Nguyên nhân c a rối loạn chuyển hoá. – Di truyền + Tăng Cholesterol mái ấm gia đình ( thiếu vắng thụ thể với LDL ). + Rối loạn lipid máu kiểu hỗn hợp có đặc thù mái ấm gia đình. + Tăng Cholesterol máu do rối loạn hỗn hợp gen. – Thứ phát : 9 + Hội chứng thận hư. + Suy giáp. + Đái tháo đường. + Bệnh lý gan ùn tắc. 1.2.4. Phân loại rối loạn mỡ máu Theo phân loại của Gennes [ 11 ] : – Tăng cholesterol máu đơn thuần : khi đói cholesterol máu tăng cao ; TG thông thường hoặc tăng nhẹ ; tỷ số TC / TG ≥ 2,5. – Tăng triglyceride đơn thuần : khi đói cholesterol máu thông thường hoặc tăng nhẹ ; TG máu tăng rất cao, tỷ số TG / TC ≥ 2,5. – Tăng lipid máu hỗn hợp : khi đói cholesterol máu tăng vừa phải ; triglyceride tăng cao hơn, tỷ số TC / TG ≤ 2,5 [ 13 ]. Theo Hội tim mạch Nước Ta và theo ATP III ( 2001 ) Bảng 1.3. Phân loại rối loạn lipid theo Hội tim mạch iệt Nam và theo ATP III ( 2001 ) Thành phần lipid ( mmol / l ) Hội tim mạch Nước Ta Phân loại lipid theo ATP III Thấp Tối ưu Bình thường Giới hạn trên Cao Cholesterol 6,2 Triglyceride ≤ 2,3 2,3 HDL-C ≥ 0,9 1,6 HDL-C ≤ 3,2 4,1 1.2.5. Điều trị tăng lipid máu đơn cử 1.2.5. 1. Thay đổi lối sống. • Tập thể dục đều đặn • Loại bỏ những thói quen có hại : hút thuốc lá, uống quá nhiều rượu Hoạt động thể lực : Tập thể lực rất quan trọng, nó hoàn toàn có thể làm giảm được cân nặng, giảm huyết áp và giảm rủi ro tiềm ẩn bệnh mạch vành. Giới hạn thời hạn ngồi tại chỗ dưới 2 giờ mỗi ngày và tăng thời hạn hoạt động giải trí mạnh lên > 60 phút mỗi ngày. Hoạt động này cần được duy trì đều đặn tối thiểu cũng là 3-4 lần mỗi tuần. 10 Loại bỏ thói quen có hại – “ Hút thu c là có h i cho sức khỏe thể chất ”. Đó là chứng minh và khẳng định của Tổ chức Y tế quốc tế WHO, những nhà khoa học và cả những người đang nghiện thuốc lá. – Uống rượu bia nhiều. – B stress và trầm cảm : Stress, trầm cảm, kìn nén cảm hứng là những quân địch số một của tim mạch đặc biệt quan trọng là khi để thực trạng này lê dài và không chữa trị kịp thời. – Không bi t tự hăm só ản thân : Một trong những thói quen gây hại nhất cho tim mạch là bỏ lỡ những tín hiệu của khung hình. Cơ thể luôn có những tín hiệu báo trước triệu chứng bệnh tật nhưng ít người biết lắng nghe, ít người có thói quen đi khám bệnh định kì. 1.2.5. 2. Điều chỉnh những yếu tố rủi ro tiềm ẩn − Hút thuốc lá − Tăng huyết áp ( huyết áp > 140 / 90 mmHg hoặc đang dùng thuốc hạ áp ) − Nồng độ HDL – C thấp ( < 40 mg % ) - Gia đình có người mắc bệnh mạch vành sớm ( nam < 55 tuổi, nữ < 65 tuổi ). 1.2.5. 3. Chế độ ăn. Ch ộ ăn : chính sách ăn tốt sẽ làm giảm cân nặng đến mức lý tưởng ( BMI < 22 ). Chế độ ăn giảm cholesterol và calo ( nếu bệnh nhân béo phì ), thành phần chất dinh dưỡng ăn hàng ngày có lượng acid béo bão hoà < 10 %, tổng số những chất béo không quá 30 % và lượng Cholesterol phải < 300 mg / ngày [ 16 ]. Như vậy là cần tránh hoặc giảm những chất mỡ động vật hoang dã, trứng, sữa nguyên, phủ tạng động vật hoang dã, những loại pho-mat, kem ... Tăng cường ăn hoa quả tươi, rau xanh và những loại ngũ cốc với lượng tinh bột chiếm khoảng chừng 55 - 60 % khẩu phần [ 19 ], [ 21 ]. 11 Hình 3. Rau xanh tốt cho bệnh tim mạch. Các chuyên viên đều đưa ra lời khuyên là bạn cần biết về những thức ăn “ béo ” để hoàn toàn có thể có chính sách nhà hàng siêu thị tương thích nhất. Các thức ăn nào làm tăng LDL – Cholesterol ? • Chất béo bão h a ( no ) : thường ở thức ăn nguồn gốc động vật hoang dã ( đặc biệt quan trọng ở mỡ động vật hoang dã như thịt bò, mỡ bò, thịt lợn ( mỡ ), thịt cừu, thịt gia cầm béo, bơ, kem, pho mát ... và từ 1 số ít thực vật như dừa, sữa dừa, dầu dừa, dầu cọ, hạnh nhân, bơ thực vật [ 23 ]. • Chất béo không bão h a dạng trans ( TFA : Trans – Fatty Acids ) : Chất mỡ không bão hòa thường tốt hơn cho khung hình, nhưng có hai dạng theo cấu trúc hóa học là dạng Cis và Trans. Đa số chất béo không bão hòa tự nhiên là dạng Cis. Tuy vậy, dạng Trans hoàn toàn có thể hình thành trong quy trình chế biến thức ăn, chất béo sẽ bị hydro hóa và thường gặp trong quy trình chiên ( rán ). Chất này hoàn toàn có thể thấy trong những thịt lợn, bò, bơ béo hoặc gặp trong những thức ăn chế biến sẵn như mì ăn liền ( loại có chiên tẩm ), những món ăn nhanh, món ăn đóng sẵn, có chiên ( rán ) TFA cũng được chứng tỏ là làm tăng lượng cholesterol máu. • Thức ăn có cholesterol : có nguồn gốc từ động vật hoang dã và có nhiều trong lòng đỏ trứng, phủ tạng động vật hoang dã • Chất béo không bão hòa gồm có loại đơn và loại đa ( Polyunsaturated and monounsaturated fats ). Các chất này thấy nhiều trong cá, hạt, củ và dầu thực vật. 12 Một vài ví dụ những thức ăn chứa nhiều loại này là : cá hồi, cá chích, quả bơ, quả ô liu, những dầu ăn từ hướng dương, dầu đậu nành, dầu ngôLoại chất béo không bão hòa này có lợi cho khung hình khi bạn dùng chúng thay vì dùng loại mỡ bão hòa. Giữ một thành phần trong bữa ăn với chất béo loại này chiếm khoảng chừng 25 – 35 % là hài hòa và hợp lý [ 23 ]. Từ những hiểu biết trên, chính sách ăn được khuyên là : “ Khuyến cáo chính sách ăn cho bệnh nhân rối loạn lipid máu ” : - Chế độ ít chất béo bão hòa, ít cholesterol [ 14 ] : - Ăn nhiều rau, hoa quả ( nhiều lần trong ngày ) - Ăn những loại ngũ cốc biến hóa và chế biến thô ( bánh mì đen, gạo thô ) - Uống sữa không béo - Thịt nạc hoặc thịt gia cầm không da - Cá béo ( nhiều dầu ), ăn tối thiểu 2 lần / tuần - Các loại hạt ( số lượng hạn chế 4 - 5 lần / tuần ) - Dầu thực vật không bão hòa ( dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu đậu nành ), nhưng không ăn bơ thực vật chế biến từ chúng. - Nên hạn chế ăn - Mỡ động vật hoang dã, thịt động vật hoang dã chưa lọc mỡ • - Sữa béo ( nguyên kem ) - Lòng đỏ trứng, bơ, pho – mát và những món ăn chế biến từ chúng - Thịt vịt và ngỗng béo ( nuôi công nghiệp ) - Bánh làm từ lòng đỏ trứng và mỡ bão hòa - Phủ tạng động vật hoang dã ( gan, thận, óc, lá lách ) - Các loại món ăn chế biến sẵn nhiều chất béo : xúc xích, salami - Dầu thực vật nhiều chất béo bão hòa : dầu dừa, dầu cọ, dầu hạnh nhân .. - Các bơ thực vật - Các món ăn chiên sẵn, món ăn nhanh ( gồm có cả mì ăn liền ) 13 CHƢƠNG 2 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu gồm 115 người tăng huyết áp tình nguyện tham gia nghiên cứu trong đó có 58 nam và 57 nữ, khám bệnh và điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn - Bệnh nhân THA nguyên phát được chẩn đoán theo tiêu chuẩn của WHO / ISH – 2003. - Bệnh nhân đồng ý chấp thuận tham gia nghiên cứu. 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ - THA thứ phát : suy thận, hẹp động mạch thận, u não, u tuỷ thượng thận ... - THA phối hợp với những bệnh khác như : + Cơn đau thắt ngực nổi bật và có bộc lộ thiếu máu cơ tim trên điện tim. Các bệnh van tim, viêm cơ tim, suy tim độ III, IV, nhồi máu cơ tim cũ, bệnh cơ tim, rung nhĩ, ngoại tâm thu thất dày, hở van hai lá và van động mạch chủ từ độ 2 trở lên, phụ nữ có thai, cho con bú. + Bệnh nhân đang có những bệnh cấp tính như sốt, rối loạn nước điện giải hoặc có những bệnh mạn tính quy trình tiến độ cuối, Basedow, lao phổi, COPD, HIV ( + ) 2.1.3. Địa điểm nghiên cứu : Khoa khám bệnh C1-1 Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 2.1.4. Thời gian nghiên cứu : từ tháng 6 năm 2012 đến tháng 10 năm 2012. 2.2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.2.1. Cỡ mẫu lựa chọn n = ( Z1-α / 2 ) 2 x ( 1 - p ) / k2 Trong đó n : cỡ mẫu nghiên cứu Z 2 1 - α / 2 : giá trị số lượng giới hạn tương ứng với độ đáng tin cậy ( Z21-α / 2 = 1,96 nếu độ đáng tin cậy là 95 % ). Với p là tỷ suất ước đạt rối loạn lipid máu ở bệnh nhân THA ( hiện ước tính 70 % qua những tác dụng nghiên cứu trước ) 14 k : độ đúng mực mong ước ( k = 0.1 ) Thay vào công thức trên ta có : n = 1,96 2 x ( 1 – 0,75 ) / 0,12 = 96 Trên trong thực tiễn chúng tôi đã triển khai nghiên cứu ở 115 bệnh nhân THA 2.2.2. Thiết kế nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu : tiến cứu, miêu tả cắt ngang. 2.2.3. Cách chọn mẫu : chọn ngẫu nhiên bệnh nhân bị tăng HA, tăng mỡ máu trong số NB đến khám trong ngày, chọn ngẫu nhiên theo số chẵn của tổng số NB đến khám trong ngày. 2.2.3. Các biến số nghiên cứu thu th p theo proto o ựng sau khi ơng nghiên ứu hoàn t t - Biến số nền : Tuổi, giới, nghề nghiệp, trình độ học vấn, địa dư. - Biến số lâm sàng BMI, chỉ số huyết áp, tiền sử người bệnh huyết áp, tiền sử mái ấm gia đình người bệnh có người tăng huyết áp, lipid máu, triglyceride, , cholesterol, tiền sử mỡ máu, sự hiểu biết về chính sách ăn của người cao huyết áp, thói quen siêu thị nhà hàng. 2.2.4. Mô tả những biến số - Tiêu chuẩn chẩn đoán tăng huyết áp Phân độ tăng huyết áp theo WHO / ISH 2003 i Tăng huyết áp : HA tâm thu ( mmHg ) HA tâm trƣơng ( mmHg ) Độ 1 ( Nhẹ ) 140 - 159 và / hoặc 90 - 99 Phân nhóm số lượng giới hạn 140 - 149 và < 90 Độ II ( trung bình ) 160 - 179 và / hoặc 100 - 109 Độ III ( nặng ) > 180 và / hoặc > 110 THA tâm thu đơn độc > 140 và < 90 - Tiêu chuẩn chẩn đoán tăng Cholesterol huyết tƣơng : a. Bình thường : Cholesterol trong máu < 5,2 mmol / l ( < 200 mg / dl ) b. Tăng số lượng giới hạn : Cholesterol trong máu từ 5,2 đến 6,2 mmol / l ( 200 – 239 mg / dl ) c. Tăng cholesterol máu khi > 6,2 mmol / l ( > 240 mg / dl ) 15 – Tiêu chuẩn chẩn đoán tăng Triglycerid trong máu : a. Bình thường : TG máu < 2,26 mmol / l ( < 200 mg / dl ). b. Tăng số lượng giới hạn : TG từ 2,26 - 4,5 mmol / l ( 200 - 400 mg / dl ). c. Tăng TG : TG từ 4,5 – 11,3 mmol / l ( 400 - 1000 mg / dl ). d. Rất tăng : TG máu > 11,3 mmol / l ( > 1000 mg / dl ). – Tiêu chuẩn chẩn đoán NB th ch ăn m n : là thức ăn của NB thường chế biến mặn hơn nhiều so với người ăn thông thường ( có nghĩa là người khác khó ăn vì quá mặn ). – Tiêu chuẩn chẩn đoán NB th ch ăn béo : NB ăn lượng mỡ hoặc dầu ăn > so với mức lao lý của người thông thường .. thích ăn thức ăn xào, quay rán. 2.2.5. Phƣơng pháp tích lũy số liệu – Công cụ tích lũy số liệu Thu thập thông tin từ hồ sơ bệnh án tại phòng khám lưu mã bệnh, tích lũy thông tin qua nhận định và đánh giá thực trạng người bệnh, quả phỏng vấn về sở trường thích nghi, lối sống, về ăn, uống, rèn luyện, tiền sử bênh, những bệnh lý kèm theo, qua những hiệu quả xét nghiệm. Tất cả số liệu đ ợc ghi chép vào bảng theo d i bệnh nhân : theo đúng mẫu phong cách thiết kế đã thiết lập sẵn ( theo protocol ). Đo chiều cao, cân nặng : sử dụng cân bàn SMIC sản xuất tại Trung Quốc có gắn thước đo chiều cao. Cân đúng chuẩn tới 0,1 kg ; chiều cao đúng chuẩn tới 0,1 cm. Tính chỉ số khối khung hình ( Body Mass Index : BMI ) theo công thức : BMI = khối lượng khung hình ( kg ) / [ độ cao ( m ) ] 2. Đo v ng eo và v ng hông của bệnh nhân để khảo sát thực trạng béo phì TT qua tỷ số AGR ( Abdominal Gluteal Ratio ). Phân loại thể trạng theo tiêu chuẩn của WHO vận dụng cho khu vực châu á thái bình dương ( 2000 ) và bảng nghiên cứu và phân tích tìm hiểu y tế vương quốc 2001 – 2002 ( Nước Ta ) : BMI : không tăng khi ≤ 23 VB : Nam > 90., Nữ > 80 là tăng VB / VM : Nam > 0,9., Nữ > 0,85 là tăng thuật đo huyết áp máy đo huyết áp, ống nghe, bút ghi, bảng theo dõi Đo huyết áp động mạch : b ng huyết áp kế cây, cột thuỷ ngân ALR K2 của Nhật Bản, hiệu chỉnh liên tục 2 – 3 tháng một lần. Đo theo hướng dẫn của tổ chức triển khai Y tế quốc tế / hiệp hội Quốc tế về THA ( WHO / ISH ) năm 2003, hội Tim mạch 16 học Nước Ta 2008 [ 15 ] : bệnh nhân trước đó không uống rượu, không dùng thuốc kích thích, không hút thuốc lá, chưa uống thuốc hạ áp, nghỉ ngơi yên tĩnh tối thiểu 5 phút. Đo ở cánh tay phải, tư thế bệnh nhân ngồi, dùng băng cao su đặc quấn size 12 x 26 cm. Đo hai lần cách nhau 1 – 2 phút và lấy số trung bình cộng. Nếu độc lạ giữa 2 lần đo quá 5 mmHg thì đo thêm nhiều lần nữa [ 14 ], [ 20 ]. * Xét nghiệm sinh hoá : Mẫu xét nghiệm máu sinh hoá là huyết tương, mẫu xét nghiệm điện giải là huyết thanh. Máu tĩnh mạch buổi sáng, lúc đói ( tối thiểu 12 giờ sau ăn ). Xét nghiệm sinh hoá b ng máy Olympus AU 800. Giá trị thông thường dựa vào h ng số sinh hoá người Nước Ta trưởng thành [ 10 ]. Bảng 2.1. Đánh giá rối loạn lipid máu theo NCEP ATP III 2001 Cholesterol toàn phần ( TC ) < 200 mg ( < 5,17 mmol / l ) Bình thường ≥ 240 mg ( ≥ 6,20 mmol / l ) Cao Triglicerit ( TG ) < 150 mg ( < 1,7 mmol / l ) Bình thường 200 – 499 mg ( 2,3 – 5,6 mmol / l ) Cao ≥ 500 mg ( ≥ 5,65 mmol / l ) Rất cao 2.2.6. Ch số nhìn nhận Chỉ tiêu quan sát : Các chỉ số lâm sàng được nhìn nhận 1 ngày một lần đo huyết áp và số liệu lâm sàng và cận lâm sàng lấy vào thời gian NB đến khám bệnh tại khoa khám bệnh BVT Q Đ108. Theo d i lâm sàng : theo dõi những tín hiệu triệu chứng của tăng huyết áp, theo dõi những biến chứng của bệnh 17 2.3. XỬ LÝ SỐ LIỆU - Các mẫu phiếu gốc từ phòng bệnh được kiểm tra lại, giải quyết và xử lý và hòa chung số liệu. - Xử lý thống kê b ng ứng dụng SPSS 16.0 ( những hàm sử dụng : hàm tính tần số - Frequency, hàm tính trung bình-Descriptives, nghiên cứu và phân tích bảng chéo - Crosstabulation, kiểm định mối quan hệ giữa hai biến định tính, kiểm định T-test khi so sánh hai giá trị trung bình của 2 nhóm độc lập ), Person-r và Sperman-rho được dùng để tính thông số đối sánh tương quan giữa chăm nom người bệnh với 1 số ít những yếu tố tác động ảnh hưởng. Sự độc lạ được coi là có ý nghĩa thống kê ở những mức khi : p < 0.05, p < 0,01, p < 0,001. 2.4. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU - Các đối tượng người tiêu dùng NC được lý giải đơn cử, rõ ràng mục tiêu qui trình nghiên cứu. - Đảm bảo bí hiểm những thông tin của đối tượng người dùng nghiên cứu. - Chỉ đưa vào list đối tượng người dùng đủ tiêu chuẩn, những đối tượng người dùng chấp thuận đồng ý tham gia. 18 Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1. Đ c điểm chung của nhóm nghiên cứu Bảng 3.1. Phân bố nhóm nghiên cứu theo giới Giới Số lƣợng ( n = 115 ) Tỷ lệ ( % ) Nam 58 50,4 Nữ 57 49,6 Tổng 115 100 Nhận xét : Bảng 3.1 cho ta thấy đối tượng người dùng trong nghiên cứu không có sự chênh lệch nhiều về giới ( nam chiếm 50,4 %, nữ 49,6 % ). Hình 3.1. Tỷ lệ bệnh nhân theo độ tuổi bn, 8 % bn, 35 % bn, 57 % < 40 40 - 60 > 60 Nhận xét – Rối loạn lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp đa phần tập trung chuyên sâu ở lứa tuổi cao, đặc biệt quan trọng là trên 60 chiếm 57 %. Nơi sinh sống của đối tƣợng nghiên cứu Bảng 3.2. ng sống c a đối t ợng nghiên cứu Địa danh Bệnh nhân tăng huyết áp ( n = 115 ) n Tỉ lệ % Thành thị 63 54,8 Nông thôn 52 45,2 Tổng 115 100 Nhận xét : Đối tượng nghiên cứu sống ở thành thị và nông thôn không có sự độc lạ đáng kể ( 54,8 và 45,2 ) 19 Bảng 3.3. Trình độ học vấn c a đối t ợng nghiên cứu Học vấn Bệnh nhân tăng huyết áp ( n = 115 ) n Tỉ lệ % Đại học, sau đại học 22 19,1 Cao đẳng-Trung cấp 49 42,6 Đối tượng khác 44 38,3 Tổng 115 100,0 Nhận xét : bảng 3.3 cho thấy trình độ học vấn của đối tượng người tiêu dùng có tri thức cao chiếm tỷ suất thấp ( 19,1 ) hơn những đối tượng người tiêu dùng có trình độ học vấn thấp Bảng 3.4. Nghề nghiệp c a đối t ợng nghiên cứu Nghề nghiệp Bệnh nhân tăng huyết áp ( n = 115 ) n Tỉ lệ % Hưu trí 42 36,5 Công nhân, Viên chức 53 46,1 Nghề nghiệp khác 20 17,4 Tổng 115 100 Nhận xét Bảng 3.4 cho thấy bệnh nhân là công nhân viên chức chiếm tỷ suất cao hơn hưu trí và nghề nghiệp khác Bảng 3.5. Chỉ số B I c a đối t ợng nghiên cứu BMI Số lƣợng T lệ % > 23 47 40,9 < 23 68 59,1 Tổng 115 100 Nhận xét bảng 3.5 cho thấy chỉ số BMI của đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu có mức độ thừa cân tương tự với nhóm có mức độ cân nặng lý tưởng 20 Bảng 3.6. Hiểu biết và điều trị tăng huyết áp Ch tiêu Nhóm tăng huyết áp ( n = 115 ) Số lƣợng Tỷ lệ % Không biết bị THA 38 33,04 Biết, không điều trị 14 12,04 Có điều trị nhưng không trấn áp được huyết áp 38 33,04 Kiểm soát được huyết áp ( < 140 / 90 mmHg ) 25 21,74 Nhận xét Tỷ lệ bệnh nhân không biết mình bị tăng huyết áp rất cao ( 33,04 % ), nhưng tỷ suất những người đã biết nhưng không điều trị gì cũng cao ( 33,04 % ). Bảng 3.7. Bệnh nhân Tăng huyết áp Tăng huyết áp Số lƣợng T lệ % Gia đình có tiền sử tăng huyết áp 49 42,6 Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp 66 57,4 Tổng 115 100 Nhận xét bảng 3.7 cho thây số lượng bệnh nhân có tiền sử mái ấm gia đình tăng huyết áp khá cao ( 42,6 % ) so với bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp. 3.2. Liên quan giữa tăng huyết áp và tăng lipid máu Bảng 3.8. Số thành phần lipid rối loạn ở nhóm tăng huyết áp Ch tiêu Nhóm tăng huyết áp ( n = 115 ) Số lƣợng Tỷ lệ % Có rối loạn lipid máu 102 88,69 1 thành phần 26 22,60 2 thành phần 46 48,69 ≥ 3 thành phần 30 26,08 Nhận xét Tỷ lệ bệnh nhân rối loạn 2 thành phần là cao nhất 48,69 %, rói loạn trên 2 thành phần là 74,77 %, tỷ suất rối loạn 1 thành phần chỉ có 22,6 % - Rối loạn 3 thành phần lipid máu cũng chiếm tỷ suất cao. 21 Bảng 3.9. ối tương quan giữa tiền sử tăng huyết áp và lipit Ch tiêu Cholesterol P Tăng ( n % ) Bình thường ( n % ) Tiền sử tăng huyết áp Không 24 ( 20,86 ) 25 ( 21,73 ) > 0,05 Có 42 ( 36,52 ) 24 ( 20,86 ) < 0,05 Tổng 66 ( 57,39 ) 49 ( 42,61 ) < 0,05 Ch tiêu Triglycerid P Tăng Bình thường Tiền sử tăng huyết áp Không 20 ( 17,39 ) 29 ( 25,21 ) > 0,05 Có 30 ( 26,08 ) 36 ( 31,3 ) > 0,05 Tổng 50 ( 43,47 ) 65 ( 56,53 ) > 0,05 Nhận xét bảng 3.9 cho thấy tăng huyết áp tương quan mật thiết đến tăng cholesterol máu, tỷ suất tăng huyết áp có tăng cholesterol máu là 57,39 % so với không tăng là 42,61 %. Không tương quan đến tăng triglycerit máu, tỷ suất tiền sử mái ấm gia đình tăng huyết áp có tăng triglycerit máu là 43,47 % so với không tăng là 56,53 %. 3.3. Liên quan giữa tăng lipid máu và 1 số ít yếu tố rủi ro tiềm ẩn Bảng 3.10. ối tương quan giữa lối sống và cholesterol Lối sống Cholesteron P Tăng ( n % ) Bình thƣờng ( n % ) Hút thuốc lá 8 ( 6,95 ) 5 ( 4,34 ) < 0,05 Ít đi bộ 50 ( 44,62 ) 34 ( 29,56 ) < 0,05 Stress 5 ( 4,34 ) 2 ( 1,73 ) < 0,05 Nhận xét bảng 3.10 cho thấy lổi sống có tương quan đến tăng cholesterol máu, bệnh nhân có hút thuốc hoặc ít đi bộ, hoặc bị Stress có lượng Cholesterol tăng hơn thông thường. 22 Bảng 3.11. ối tương quan giữa lối sống và triglyceride Lối sống Triglycerid P Tăng ( n % ) Bình thƣờng ( n % ) Hút thuốc lá 10 ( 8,69 ) 3 ( 2,60 ) < 0,05 Ít đi bộ 49 ( 42,6 ) 35 ( 30,43 ) < 0,05 Stress 6 ( 5,21 ) 1 ( 0,86 ) < 0,05 Nhận xét bảng 3.11 cho thấy lổi sống có tương quan đến tăng triglycerit máu, bệnh nhân có hút thuốc hoặc ít đi bộ, hoặc bị Stress có lượng triglycerit tăng hơn thông thường. Bảng 3.12. ối tương quan giữa thói quen nhà hàng và cholesterol Thói quen nhà hàng Cholesterol P Tăng ( n % ) Bình thƣờng ( n % ) Thói quen ăn mặn 14 ( 12,17 ) 14 ( 12,17 ) > 0,05 Thói quen ăn béo 66 ( 57,39 ) 21 ( 18,26 ) < 0,05 Nhận xét : bảng 3.12 cho thấy lổi sống có tương quan đến tăng cholesterol máu, bệnh nhân có thói quen ăn béo có lượng Cholesterol tăng hơn thông thường. Bảng 3.13. Liên quan giữa thói quen ẩm thực ăn uống và triglycerid Thói quen siêu thị nhà hàng Triglycerid P Tăng ( n % ) Bình thƣờng ( n % ) Thói quen ăn mặn 15 ( 13,0 ) 13 ( 11,3 ) > 0,05 Thói quen ăn béo 63 ( 54,78 ) 24 ( 20,86 ) < 0,05 23 Nhận xét bảng 3.13 cho thấy thói quen siêu thị nhà hàng có tương quan đến tăng triglycerit máu, bệnh nhân có thói quen ăn béo có lượng triglycerit tăng hơn thông thường ( 54,78 % so với 20,86 % ). Bảng 3.14. ối tương quan giữa thói quen siêu thị nhà hàng và tăng huyết áp Thói quen ẩm thực ăn uống Tăng huyết áp P Tăng ( n % ) Bình thƣờng ( n % ) Thói quen ăn mặn 25 ( 21,73 ) 03 ( 2,6 ) < 0,05 Thói quen ăn béo 65 ( 56,52 ) 22 ( 19,13 ) < 0,05 Nhận xét bảng 3.14 cho thấy thói quen nhà hàng siêu thị có tương quan đến tăng huyết áp, bệnh nhân có thói quen ăn béo có huyết áp tăng hơn thông thường ( 56,52 % so với 19,13 % ). 24 CHƢƠNG 4 BÀN LUẬN 4.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Kết quả nghiên cứu từ bảng 3.1 đến bảng 3.5 nói lên đặc thù nhóm nghiên cứu. Với nhận xét chung, số lượng nghiên cứu có 115 bệnh nhân THA đến khám và điều trị ngoại trú tại khoa Khám bệnh Đa khoa và Chuyên khoa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Có nhiều bệnh nhân khám liên tục, đã được chẩn đoán THA nhưng cũng có 1 số ít bệnh nhân đến kiểm tra sức khoẻ mà vô tình phát hiện THA và 1 số ít bệnh nhân chỉ thấy đau đầu, chóng mặt hoặc tức nhẹ ngực trái đến khám mới phát hiện THA động mạch lần đầu. Các bệnh nhân được khám xét lâm sàng tỷ mỷ, phỏng vấn, đo huyết áp theo đúng pháp luật, phát hiện những yếu tố rủi ro tiềm ẩn, phát hiện biến chứng, làm những xét nghiệm cận lâm sàng, siêu âm tim và ổ bụng. Vì mục tiêu nghiên cứu nên chúng tôi đã loại ra những bệnh nhân hoài nghi THA thứ phát, suy tim nặng, bệnh van tim. THA là một bệnh có rất ít triệu chứng lâm sàng do bệnh tiến triển thầm lặng, diễn biến từ từ, lê dài, nên không có bảng những triệu chứng lâm sàng riêng mà những triệu chứng, đặc thù lâm sàng có ở bệnh nhân là những triệu chứng bộc lộ biến chứng của những cơ quan đích do THA gây nên. 4.1.1. Tuổi và giới của nhóm nghiên cứu Kết quả nghiên cứu ở bảng 3.1 cho thấy tuổi của nhóm THA trung bình là 55,7 ± 7,6, tuổi trên 60 chiếm hơn 50% ( 57,4 % ), tuổi dưới 40 chiếm 7,82 %. Theo những nghiên cứu dịch tễ ở Nước Ta cũng như trên quốc tế, tỷ suất THA tăng nhanh theo tuổi, tuổi càng cao, tỷ suất THA càng cao. Nghiên cứu của Phạm Gia Khải năm 2000 cho thấy ở lứa tuổi 16 - 24 tỷ suất THA trong hội đồng là 2,78 % đến tuổi 35 – 44 : 11,88 %, từ 55 – 64 tuổi : 38,21 % ; 65 – 74 tuổi : 46,99 % và ở lứa tuổi cao trên 75 tỷ suất THA là 65,46 % [ 6 ]. Như vậy tỷ suất THA hầu hết ở người có độ tuổi trung bình trở lên, nghiên cứu này của chúng tôi cũng tương thích với những Kết luận của nhiều tác giả khác đã công bố trên quốc tế và Nước Ta. Về giới tính, nghiên cứu của chúng tôi có tỷ suất nam, nữ tương tự ở nhóm THA ( 50,4 % và 49,6 % ) như ở bảng 3.1. Các nghiên cứu cho thấy có sự độc lạ giữa tỷ suất mắc huyết áp giữa nam và nữ. Tỷ lệ bệnh nhân THA ở hội đồng theo Phạm Gia Khải [ 6 ], [ 8 ] và Trần Đỗ Trinh thì nam cao hơn nữ [ 18 ]. Sự khác nhau về tỷ suất THA có ý nghĩa giữa nam và nữ hoàn toàn có thể tương quan về gen, về sinh lý học của 25 giới tính, hoàn toàn có thể bệnh nhân nữ ở tuổi mãn kinh có rối loạn nội tiết nhiều nên huyết áp tăng hơn. Tỷ lệ THA theo giới khác nhau ở những nghiên cứu đã được công bố có lẽ rằng do độ tuổi chọn mẫu, thường thì ở lứa tuổi trẻ, phụ nữ ít mắc THA hơn phái mạnh, nhưng ở lứa tuổi sau mãn kinh tỷ suất THA ở 2 giới không khác nhau. Chính do đó trong nghiên cứu của chúng tôi nhóm bệnh có độ tuổi trung bình cao ( 55,7 ± 7,6 ), nên tỷ suất nam và nữ tương tự nhau. Mặt khác đây là mẫu nhỏ, nên không có ý nghĩa về dịch tễ học. 4.1.2. Một số yếu tố tương quan, hiểu biết và điều trị tăng huyết áp Một số yếu tố như vùng địa lý, trình độ học vấn, nghề nghiệp của bệnh nhân ở nhóm nghiên cứu bộc lộ ở những bảng từ 3.3 đến 3.5 cho thấy : Đối tượng nghiên cứu sống ở thành thị và nông thôn không có sự độc lạ đáng kể ( 54,8 % và 45,2 % ), hiện tại mắc những bệnh tăng huyết áp có rối loạn lipid máu ở những vùng miền không có sự độc lạ đáng kể, những yếu tố rủi ro tiềm ẩn gây bệnh là tương tự, ở nông thôn lúc bấy giờ điều kiện kèm theo sống đã được cải tổ nhiều, đều kiện nhà hàng khá đầy đủ, tuy có phần kém hơn ở thành phố nhưng ý thức phòng và chữa bệnh của người nông thôn chưa b ng thành phố, điều này cũng một phần do yếu tố giáo dục, tuyên truyền, tiếp thị quảng cáo khu vực nông thôn hoàn toàn có thể không tốt b ng thành thị, theo những nghiên cứu dịch tễ của giáo sư Tô Văn Hải và giáo sư Phạm gia khải ở vùng đồng b ng sông hồng cũng cho thấy tỷ suất tăng huyết áp, có rối loạn lipid máu ở nông thông ở mức khá cao [ 3 ], [ 6 ], như vậy yếu tố truyền thông online, giáo dục, tuyên truyền cho những vùng miền cần kiểm soát và điều chỉnh cho tương thích. Bảng 3.3 cho thấy trình độ học vấn của đối tượng người dùng có tri thức cao chiếm tỷ suất thấp ( 19,1 % ) hơn những đối tượng người tiêu dùng có trình độ học vấn thấp. Đây cũng là một yếu tố cần lưu tâm, những người có trình độ học vấn cao, có ý thức nghĩa vụ và trách nhiệm hơn về đời sống của mình, điều này cũng dễ lý giải, những người có học vấn thường đọc nhiều, có nhiều thông tin và tiếp tục update thông tin nói chung và thông tin y học nói riêng thế cho nên họ có những chiêu thức phòng bệnh tốt hơn. Bảng 3.4 cho thấy bệnh nhân là công nhân viên chức chiếm tỷ suất cao hơn hưu trí và nghề nghiệp khác, công nhân viên chức là những người đang công tác làm việc và thao tác, việc làm của họ hoàn toàn có thể khá căng thẳng mệt mỏi, đồng thời họ còn phải quan hệ, tiếp xúc xã hội, mặt khác có điều kiện kèm theo về thu nhập, điều đó khó tránh khỏi thực trạng nhà hàng dư thừa, không điều độ, không kiêng cữ, đối ngược với nhóm này, nhóm bệnh nhân hưu trí tuy có lối sống tĩnh tại hơn nhưng họ lại có thời hạn cho bản thân, việc làm không áp lực đè nén, điều kiện kèm theo tập luyện nhiều 26 hơn vì thế ở nhóm này và nhóm nghề nghiệp khác có tỷ suất thấp hơn, tuy nhiên khảo sát của chúng tôi khác với tìm hiểu của giáo sư Phạm Gia Khải và Nguyễn Lân Việt ( 2003 ), thấy tỷ suất bệnh nhân tăng huyết áp có rối loạn lipid máu ở nhóm hưu trí và người cao tuổi cao hơn, có lẽ rằng thời gian khảo sát khác nhau dẫn đến hiệu quả có sự chênh lệch [ 8 ]. Chỉ số khối cơ thể hiện tại cũng là một yếu tố đã được quy là yếu tố rủi ro tiềm ẩn độc lập với những bệnh lý tim mạch, đặc biệt quan trọng là rối loạn lipid máu và tăng huyết áp, ở bệnh nhân có chỉ số khối khung hình cao trên 23 tức là thừa cân, khi chỉ số BMI trên 25 là béo phì, những bệnh nhân béo đa số song song với rối loạn lipid máu, rối loạn lipid máu gây lên xơ vữa động mạch, thành mạch của bệnh nhân bị tổn thương, trở nên xơ cứng, có những mảng xơ vữa bám ở thành mạch, rất rễ tách ra khỏi thành mạch gây nên cục máu đông, đi theo những động mạch đến tim, não, thậngây nên những bệnh lý như nhồi máu cơ tim, đột quỵ não, tắc động mạch thận, phổi là những bệnh lý rất nghiêm trọng, tác dụng nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra ở bảng 3.5 cho thấy chỉ số BMI của đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu có mức độ thừa cân tương tự với nhóm có mức độ cân nặng lý tưởng ( 40,9 % và 59,1 % ), như vậy tỷ suất thừa cân là cao so với những nghiên cứu của tác giả Bùi Đức Long ( 2009 ) thấy tỷ suất thừa cân trong nhóm nghiên cứu bệnh nhân tăng huyết áp có xơ vữa động mạch ở tỉnh Hải dương là 37,45 %, có lẽ rằng trong nhóm nghiên cứu của chúng tôi tại bệnh viện ở Hà nội nên có sự chênh lệch với nhóm nghiên cứu ở một tỉnh ngoài. THA là một bệnh lý lê dài, có tỷ suất biến chứng tương quan đến tỷ suất chết do bệnh tim mạch và đột quỵ não cao. Đã có nhiều văn minh trong hướng dẫn, chẩn đoán, điều trị, trấn áp huyết áp ở Nước Ta cũng như trên quốc tế. Tuy nhiên tỷ suất hiểu biết về điều trị, nhất là trấn áp được huyết áp tối ưu ( < 140 / 90 mmHg ) vẫn còn là yếu tố nan giải cần được chăm sóc. Kết quả nghiên cứu ở bảng 3.6, chỉ ra tỷ suất bệnh nhân không biết mình bị THA là 33,4 %, biết bị THA nhưng không điều trị gì là 12,4 %, biết bị THA nhưng điều trị không tiếp tục, thất thường, không trấn áp được huyết áp chiếm đa phần là 33,4 % và chỉ có một tỷ suất nhỏ bệnh nhân THA được điều trị tiếp tục, hiệu suất cao, trấn áp huyết áp tốt ở mức huyết áp < 140 / 90 mmHg là 21,7 %. Đây là số lượng tại bệnh viện, những nghiên cứu dịch tễ khác đã cho thấy tỷ suất bệnh nhân THA không biết mình mắc bệnh còn cao hơn nhiều [ 3 ], [ 8 ]. Như vậy với tỷ suất trên thì tiềm năng trấn áp huyết áp, ngăn ngừa biến chứng, giảm tỷ suất tử trận do THA gây nên còn là một chặng đường dài yên cầu sự nỗ lực, nghĩa vụ và trách nhiệm của ngành Y tế cũng như toàn xã hội. Nghiên cứu của Phạm Gia Khải 27 năm 2000 [ 6 ], cho thấy tỷ suất phân biệt và thái độ điều trị THA rất thấp. Trong đó tỷ suất biết THA chỉ 21,3 %, có điều trị 27,09 %, không điều trị 72.9 %, điều trị không trấn áp được huyết áp là 80 %, điều trị tiếp tục chỉ có 19 %, nhưng không rõ có trấn áp được huyết áp hay không. Nghiên cứu của Bùi Văn Tân 2012 bệnh nhân không biết mình bị THA là 15,57 %, biết bị THA nhưng không điều trị gì là 21,6 %, biết bị THA nhưng điều trị không liên tục, thất thường, không trấn áp được huyết áp chiếm hầu hết là 50,27 % và trấn áp huyết áp tốt ở mức huyết áp < 140 / 90 mmHg là 12,56 % [ 19 ]. Tỷ lệ biết, có điều trị THA của chúng tôi cao hơn tỷ suất của tác giả có lẽ rằng là sau những chương trình giáo dục THA, kiến thức và kỹ năng của người dân về phòng, chữa bệnh tốt hơn, đồng thời những người đến bệnh viện thường cũng hoàn toàn có thể đã biết bị THA. 4.2. TÌNH TRẠNG VÀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA TĂNG HUYẾT ÁP VÀ TĂNG LIPID MÁU Các chất lipid được xác lập về phương diện vật lý bởi đặc thù không hòa tan được trong nước, chỉ hòa tan trong những dung môi hữu cơ, về phương diện hóa học bởi sự phối hợp cơ bản giữa 1 alchol ( glycerol, sterol mà chất quan trọng nhất là cholesterol ) và 1 acid béo ( bão hòa hoặc không bão hòa ) nhờ có link ester. Vữa xơ động mạch là một bệnh body toàn thân. Có hai loại tổn thương cơ bản đặc trưng, đó là mảng vữa xơ rất giàu cholesterol và tổ chức triển khai xơ. Những tổn thương này xảy ra ở nội mạc và một phần trung mạc làm hẹp lòng động mạch, cản trở dòng máu đến nuôi dưỡng. Tổn thương tiên phong của vữa xơ động mạch ( VXĐM ) là vạch lipid. Đó là những vạch màu vàng nhạt, hơi gồ trên mặt phẳng nội mạc, tích tụ lipid, đa phần là cholesterol este trong những tế bào bọt và dọc những sợi collagen, sợi đàn hồi. Mảng vữa xơ động mạch màu vàng xẫm, dày lên trên nội mạc và một phần trung mạc, hoàn toàn có thể bị loét, hoại tử và chảy máu. Kết quả thành mạch xơ cứng, lưu thông máu khó dẫn đến áp lực đè nén máu trong lòng mạch tăng lên khi tim co bóp và huyết áp tăng. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi biểu lộ ở bảng 3.8 đến 3.9 cho thấy thường thì ở bệnh nhân tăng huyết áp có rối loạn trên 2 thành phần lipid máu, đơn cử rối loạn 2 thành phần là 48,69 % và b ng và trên 3 thành phần là 26,08 %, rối loạn 1 thành phần chỉ có 22,6 %. Tương tự như nghiên cứu của Huỳnh Văn Minh và cs 2000 [ 13 ], nhưng nghiên cứu của tác giả có những mức tăng của những thành phần lipid thấp hơn, đơn cử 28 tăng 1 thành phần 27,7 %, 2 thành phần là 45,25 %, trên 2 thành phần là 22,11 %. nghiên cứu của Bùi Văn Tân 2010 tăng 1 thành phần là18, 17 %, 2 thành phần là 44,13 %, trên 2 thành phần là 29,21 % [ 19 ], tỷ suất của những tác giả trên cũng tựa như như nghiên cứu của chúng tôi. Bảng 3.9 cho thấy tăng huyết áp tương quan mật thiết đến tăng cholesterol máu, tỷ suất tăng huyết áp có tăng cholesterol máu là 57,39 % so với không tăng là 42,61 %. Không tương quan đến tăng triglycerit máu, tỷ suất tiền sử mái ấm gia đình tăng huyết áp có tăng triglycerit máu là 43,47 % so với không tăng là 56,53 %. Như vậy tăng cholesteroliền sử tăng huyết áp và tăng riglyceit không thấy có sự tương quan, nghiên cứu của chúng tôi cũng tương thích với nghiên cứu của Bùi Đức Long, thấy tỷ suất rối loạn lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp hầu hết tăng ở nhóm bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp [ 12 ] 4.3. LIÊN QUAN GIỮA TĂNG LIPID MÁU VÀ CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ Một số yếu tố rủi ro tiềm ẩn trong nhóm nghiên cứu bộc lộ những bảng trên là hút thuốc, uống rượu liên tục, đi bộ và rối loạn lipid, stress có tỷ suất rất cao. Một số yếu tố rủi ro tiềm ẩn khác như béo phì ( BMI > 23 ), ăn mặn tiền sử mái ấm gia đình tăng huyết áp lên đến 49BN. Một số nghiên cứu về yếu tố rủi ro tiềm ẩn, theo nghiên cứu của Tô Văn Hải và cs [ 5 ], thấy trong số những yếu tố rủi ro tiềm ẩn chính gồm tăng lipid máu, béo phì, ăn mặn, hút thuốc, uống rượu, ĐTĐ, stress. Trong đó tăng cholesterol và triglycerit máu có tỷ suất 40 %, tiếp theo là hút thuốc lá, uống rượu ở nam lần lượt là 55,9 % và 52,9 % trong khi ở nữ thấp hơn nhiều. Ăn mặn so với người xung quanh, có tỷ suất chung là 13 %, ĐTĐ ở nữ 25,5 % và nam là 18 %. Nghiên cứu của Phạm Gia Khải thấy rối loạn chuyển hoá đường ở THA khoảng chừng 11 % thấp hơn ngiên cứu của chúng tôi [ 9 ]. Nghiên cứu của Bùi Văn Tân 2010 thấy hút thuốc 11,6 %, uống rượu liên tục 14,1, ĐTĐ 12,1 % và rối loạn lipid có tỷ suất 72,9 % [ 19 ]. Một số yếu tố rủi ro tiềm ẩn khác như béo phì ( BMI > 23 – 25 ) gặp không đáng kể, tỷ suất tăng lipid máu tương tự với chúng tôi. 4.3.1. Liên quan giữa lối sống và rối loạn lipid máu. Chế độ hoạt động và sinh hoạt và tập luyện đều đặn đóng vai trò quan trọng trong việc khống chế tốt lipid máu của người bệnh, đặc biệt quan trọng là có tăng huyết áp. Tập luyện giúp đốt bớt mỡ dư thừa trong khung hình, giảm cân hiệu suất cao, tăng năng lực đề kháng của khung hình và còn gián tiếp trải qua việc kiểm soát và điều chỉnh được những rủi ro tiềm ẩn khác đi kèm như không thay đổi huyết áp, giảm rủi ro tiềm ẩn đái tháo đường và tăng hoạt tính insulin. Tập 29 tối thiểu 30 phút mỗi ngày, tập đều đặn, tổng thể những ngày trong tuần, tập đủ mạnh, vừa đủ ra mồ, bỏ những thói quen có hại như bỏ ngay hút thuốc lá vì thuốc lá không chỉ tác động ảnh hưởng đến quy trình hình thành xơ vữa động mạch của bạn mà còn ảnh hưởng tác động đến rối loạn lipid máu hoặc trải qua những rủi ro tiềm ẩn khác như tăng huyết áp, đái tháo đường Giảm cân nặng nếu thừa cân / béo phì, giữ chỉ số khối khung hình ( BMI ) ở mức lí tưởng ( BMI từ 19 – 23 ) và vòng bụng không quá 90 ở phái mạnh và 80 ở phái đẹp, tránh lối sống tĩnh tại, tránh căng thẳngViệc tư vấn, hướng dẫn cho bệnh nhân hiểu biết được là một việc làm thiết yếu mà không phải mình bác sỹ hay điều dưỡng hoàn toàn có thể làm được mà còn là trách nhiệm của cả hội đồng như tuyên truyền, truyền thông online, cùng những giải pháp hành chính đi kèm …. Kết quả nghiên cứu biểu lộ ở bảng 3.10, 3.11 cho thấy tỷ suất bệnh nhân hút thuốc lá, đi bộ và stress có tương quan đến tăng cholesterol, và triglycerid máu lổi sống có tương quan đến tăng cholesterol máu, bệnh nhân có hút thuốc hoặc ít đi bộ, hoặc bị stress có lượng cholesterol và triglycerid tăng hơn thông thường ( tăng cholesterolchiếm tỷ suất 6,95 % ; 44,62 % ; 4,34 %. Tăng triglycerid chiếm tỷ suất 8,69 % ; 42 ; 6 % ; 5,21 % ). Hút thuốc là là một thói quen xấu, trong khói thuốc là có rất nhiều chất ô nhiễm đói với những thành phần trong máu, gây rối loạn chuyển hóa, rối loạn lipid máu, đường máu và mạng lưới hệ thống động mạch, hoạt động hàng ngày là một yếu tố không hề thiếu được, những cơ quan, cơ khớp và tuần hoàn được lưu thông, rất hữu hiệu cho việc tiêu tốn nguồn năng lượng, đốt lượng mỡ thừa trong khung hình, từ đó giảm nguy cơ tim mạch, đời sống vui mừng, loại trừ stress cũng mang lại nhiều quyền lợi cho sức khỏe thể chất, đã có nhiều nghiên cứu cho thấy tác động ảnh hưởng không nhỏ của stress, khi khung hình bị stress, sẽ nẩy sinh ra nhiều gốc tự do, tác động ảnh hưởng của những gốc tự do gần đây đã được nghiên cứu nhiều, gây nhiều những đột biến cho quy trình sinh lý thông thường của khung hình. Ngược lại yếu tố hạn chế mỡ động vật hoang dã và ý thức ăn nhạt của bệnh nhân cũng tương quan đến yếu tố tăng huyết áp và mỡ máu, đây cũng tương quan giữa ăn mặn và tăng những chỉ tiêu lipid máu. 4.3.2. Liên quan giữa thói quen nhà hàng siêu thị và rối loạn lipid máu Bình thường ẩm thực ăn uống là một nhu yếu, cũng là một nụ cười, ăn ngon, vừa miệng là nhu yếu chính đáng, nhưng khi mắc bệnh, đề biến hóa cách ăn, khẩu vị nhà hàng là một việc làm rất khó khăn vất vả. Tuy ý thức phòng, chữa bệnh của bệnh nhân đã được cải tổ nhiều do sự hiểu biết, do những chương trình tuyên truyền phòng bệnh, 30 do thông tin được thông suốt, rông rãi nhưng số người có đủ đức tính kiên trì, gật đầu đổi khác khẩu vị, thói quen, nhu yếu siêu thị nhà hàng là không cao. Thông thường bệnh nhân chấp hành rất tốt chính sách ăn khi bệnh nặng, trong thời hạn điều trị, khi bệnh tiến triển tốt, sức khỏe thể chất tốt họ lại quay lại thói quen nhà hàng siêu thị không khoa học nhưng hợp khẩu vị. Kết quả nghiên cứu bộc lộ ở bảng 3.12 đến 3.14 cho thấy thói quen siêu thị nhà hàng có tương quan đến tăng lipid máu ( thói quen ăn béo tương quan đến tăng cholesterol máu và triglycerid là 57,17 % và 54,78 % với p < 0,05 ). Nghiên cứu của chúng tôi cũng tương thích với nghiên cứu của hiều tác giả trong và ngoài nước .. Hiểu biết về chính sách ăn là một việc làm khó, yên cầu từ hai phía bệnh nhân và thầy thuốc, trước hết là tính kiên trì, ý thức phòng, chữa bệnh của bệnh nhân phải tốt, tiếp sau đến là thấy thuốc và tuyên truyền của những cơ quan chức năng, khảo sát sự hiểu biết và ý thức, nhận thức của bệnh nhân là một việc làm thiết yếu, tác dụng thu được sẽ là b ng chứng, đồng thời cũng là một lời cảnh báo nhắc nhở cho bệnh nhân cũng như cho thầy thuốc không hề không cẩn thận việc tư vấn, tuyên truyền cho bệnh nhân chế độ sinh hoạt, ẩm thực ăn uống, tập luyện để phòng và chữa bệnh. Chúng ta những người thầy thuốc, nhất là những điều dưỡng viên cần phải hiểu tháu đáo, tầm quan trọng của yếu tố, phát huy hơn nữa nghĩa vụ và trách nhiệm của mình, tư vấn, thuyết phục BN và mái ấm gia đình để họ có giải pháp điều trị bệnh tăng huyết áp có rối loạn lipid máu tốt nhất. 31 KẾT LUẬN Qua nghiên cứu 115 bệnh nhân tăng huyết áp tại khoa khám bệnh – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, chúng tôi thấy : 1. Đ c điểm chung của nhóm bệnh nhân nghiên cứu Không có sự độc lạ giữa thành thị và nông thôn về tỷ suất rối loạn lipid máu trên bệnh nhân tăng huyết áp, trình độ học vấn có ảnh hưởng tác động đến thực trạng rối loạn lipid máu. Tỷ lệ những người thừa cân trong tăng huyết áp có rối loạn lipid máu hiện tại ở mức cao ( 40,9 % ). Số người không biết mình bị tăng huyết áp khi đến khám bệnh rất cao ( 33,04 % ), và số người trấn áp được huyết áp tiềm năng là thấp ( 21,74 % ). 2. Tình trạng rối loạn lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp - Tỷ lệ bệnh nhân có rối loạn lipid máu ở nhóm tăng huyết áp là rất cao ( 88,69 % ), rối loạn 2 thành phần là cao nhất 48,69 %, rối loạn từ 2 thành phần trở lên là 74,77 %, tỷ suất rối loạn 1 thành phần chỉ có 22,6 %. - Tỷ lệ tăng huyết áp có tăng cholesterol máu là 54,78 % so với không tăng là 45,52 %. Không tương quan đến tăng triglycerid máu, tỷ suất tiền sử mái ấm gia đình tăng huyết áp có tăng triglycerit máu là 43,47 % so với không tăng là 56,53 %. 3. Liên quan giữa tăng lipid máu và 1 số ít yếu tố rủi ro tiềm ẩn - Lối sống có tương quan đến tăng cholesterol máu và triglycerit máu, bệnh nhân có hút thuốc hoặc ít đi bộ, hoặc bị Stress có lượng cholesterol và triglycerid tăng hơn thông thường - Thói quen siêu thị nhà hàng có tương quan đến tăng cholesterol và triglycerid máu, bệnh nhân có thói quen ăn béo có lượng cholesterol và triglycerid máu tăng hơn thông thường ( 57,39 % ; 54,78 % so với 18,26 ; % 20,86 %, p < 0,05 ). 32 KHUYẾN NGHỊ 1. Tăng cường giáo dục b ng nhiều giải pháp cho bệnh nhân nói chung, bệnh nhân tăng huyết áp có rối loạn lipid máu nói riêng kiến thức và kỹ năng về chính sách ẩm thực ăn uống, hoạt động và sinh hoạt tương thích với thực trạng bệnh. 2. Các bác sỹ, đặc biệt quan trọng là những điều dưỡng viên công tác làm việc tại khoa khám bệnh cần tiếp tục update những khuyến nghị về rối loạn lipid máu. Tăng cường hơn thế nữa việc tư vấn, lý giải, thuyết phục bệnh nhân chấp hành nghiêm chế độ sinh hoạt, ẩm thực ăn uống và tập luyện. TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt 1 Đào Duy An ( 2007 ), Tăng hu t áp thầm ặng nh th nào ?, Y học ngày này 2007. 2 Tô Văn Hải và cs ( 2002 ), i u tra THA ộng m h ộng ồng Thành Phố Hà Nội, Kỷ yếu toàn văn những đề tài NCKH, đại hội tim mạch toàn nước 2002, tr. 105 - 11. 3 Tô Văn Hải và cs ( 2002 ), Cá u t ngu ơ ng ời nh THA vô ăn t i khoa tim m h nh vi n Thanh Nhàn, Kỷ yếu toàn văn những đề tài NCKH, đại hội tim mạch toàn nước 2002, tr. 112 – 18. 4 Phạm Gia Khải ( 2000 ), ặ iểm h tễ họ nh THA t i TP. Hà Nội, Kỷ yếu toàn văn những đề tài nghiên cứu khoa học, đại hội tim mạch toàn nước 2000, tr. 258 - 81. 5 Phạm Gia Khải, Nguyễn Lân Việt và cs ( 2002 ), i u tra h tễ THA và á u t ngu ơ t i 12 ph ờng nội thành của thành phố TP. Hà Nội, Kỷ yếu toàn văn những đề tài NCKH, đại hội tim mạch toàn nước 2002, tr. 642 - 61. 6 Phạm Gia Khải, Nguyễn Lân Việt và cs ( 2003 ), Tần su t THA và á u t ngu ơ á tỉnh mi n ắ Vi t Nam năm 2001 - 2002, Tạp chí tim mạch học Nước Ta, tr. 9 - 34. 7 Phạm Gia Khải, Nguyễn Thị Dung ( 1994 ), Góp phần nghiên ứu m i t ơng quan giữa hỉ s kh i ơ th t trái trên siêu m tim và i n tim ồ - X quang trong hẩn oán ầ th t trái o tăng hu t áp vô ăn, Công trình nghiên cứu khoa học 1993 - 1994, Bệnh viện Bạch Mai, tập 1, tr. 32 - 42. 8 Nguyễn Thế Khánh, Phạm Tử Dương ( 2001 ), Xét nghi m sử ụng trong lâm sàng, NXB Y học. 9 Nguyễn Phú Kháng ( 2002 ), Tăng hu t áp, Bệnh học nội khoa, Nhà xuất bản QĐND, tr. 170 - 81. 10 Bùi Đức Long ( 2007 ), Nghiên ứu tỷ và á u t ngu ơ ủa tăng hu t áp t i tỉnh Hải D ơng, Luận án tiến sỹ y học, Học viện Quân Y 2007. 11 Huỳnh Văn Minh và cs ( 2000 ), R i o n Lipit máu nh nh n THA tiên phát, Kỷ yếu toàn văn những đề tài nghiên cứu khoa học, đại hội tim mạch toàn nước 2000, tr. 248 - 57. 12 Huỳnh Văn Minh và cs ( 2006 ), Khu n áo ủa hội tim m h Vi t Nam v i u tr, ự phòng tăng hu t áp ng ời ớn, Khuyến cáo về những bệnh lý tim mạch và chuyển hoá 2006 - 2010, Nhà xuất bản Y học, tr. 1 - 51. 13 Hội Tim mạch học Nước Ta ( 2008 ), Khu n áo 2008 ủa Hội Tim m h họ Vi t Nam v hẩn oán, i u tr, ự phòng tăng hu t áp ng ời ớn, tr 235 - 91. 14 Đặng Vạn Phước và cs ( 2008 ), Khu n áo 2008 ủa hội Tim m h họ Vi t Nam v hẩn oán và i u tr r i o n ipi máu, tr 476 - 92. 15 Trần Đỗ Trinh ( 1998 ), Cá u hi u võng m trong nh tăng hu t áp, Tạp chí tim mạch học, tr. 28 - 31. 16 Trần Đỗ Trinh ( 1992 ), Tóm tắt áo áo tổng k t ông tr nh i u tra h tễ họ nh tăng hu t áp Vi t Nam, Y học Nước Ta, số 2, tập 162, tr. 12 - 14. 17 Bùi Văn Tân ( 2010 ), nghiên cứu sự đổi khác sức căng cơ tim ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát b ng siêu âm sức căng cơ tim, luận án tiến sỹ y học. 18 Phạm Nguyễn Vinh ( 2006 ), B nh họ tim m h, Nhà xuất bản Y học, tr. 229 - 84. 19 Nguyễn Lân Việt, Đặng Vạn Phước ( 2008 ), Những p nh t v i u tr tăng hu t áp hi n na, Chương trình tim mạch sau đại học lần thứ 26. Tiếng Anh 20 JNC VI. ( 1997 ), “ The sixth Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure ” ( bản dịch tiếng Việt ). 21 JNC VII. ( 2003 ), “ The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure ” ( bản dịch tiếng Việt ). PHỤ LỤC 1 BỆNH VIỆN 108 KHOA KHÁM BỆNH HỒ SƠ BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU Bệnh nhân tăng huyết áp. MSK. 1. Bệnh sử và những ch tiêu nhân trắc 1.1. Họ và tên : 1.2. Tuổi : 1.3. Giới tính : 1. Nam [ ] 2. Nữ [ ] 1.4. Nghề nghiệp : .. 1.5. Trình độ văn hoá : .. 1.6. Địa chỉ : .. 1.7. Chiều cao : .................. cm 1.8. Cân nặng : ................ kg 1.9. Tiền sử mái ấm gia đình, bản thân có THA : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 2.0. Tiền sử tăng mỡ máu : : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 2.1. Hút thuốc lá : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 1.7. Thích ăn ngọt : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 1.8. Ăn mặn : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 1.9. Đi bộ : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 1.10. Stress : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 1.11. VB : cm 1.12. VM : cm 1.13. Đo huyết áp : 1. tối đa2. Tối thiểummHg 2. Xét nghiệm sinh hoá máu ( mmol / l ) : 2.2. Cholesterol : .. 2.3. Triglicerit. 2.4. LDL – C 2.5. HDL – C 3. Qúa trình điều trị : Tên thuốc Hàm lượng Số lượng viên / ngày 3.1. 3.2. 4. Hiểu biết, ý thức về chính sách ăn : 4.1. Có hiểu biết về chính sách ăn : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.2. Hiểu biết được nhờ : 1. thấy thuốc □ 2. đọc sách □ 4.3. Ăn nhạt : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.4. Ăn tăng rau quả 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.5. Hạn chế mỡ động vật hoang dã 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.6. Đi bộ, hoạt động nhẹ nhàng 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.7. Hạn chế bia rượu 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.8. Giảm cân 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 4.9. Thích ăn ngọt 1. Có : [ ] 2. Không [ ] 5. Tổn thƣơng tim : 1. Có : [ ] 2. Không [ ] Ngà tháng năm 2012 Người lập phiếu Đỗ Thuý Ngọc PHỤ LỤC 2 K THUẬT ĐO HUYẾT ÁP Các bƣớc triển khai 1. Điều dưỡng rửa tay, đội mũ. 2. Chuẩn bị dụng cụ : Nhiệt kế, đồng hồ đeo tay đếm mạch, gối kê tay, huyết áp, ống nghe, gạc miếng để lau nhiệt kế, khăn bông để lau hố nách, bút hai màu ( đỏ – xanh ), phiếu theo dõi, hồ sơ bệnh án, cốc đựng dung dịch sát khuẩn đáy có lót gạc. 3. Chuẩn bị người bệnh : thông tin, lý giải, để người bệnh n m nghỉ 10 – 15 phút trước khi triển khai. 4. Giao tiếp với người bệnh. 5. Kiểm tra huyết áp, ống nghe, chọn băng huyết áp tương thích, thể hiện cánh tay. 6. Đặt máy đo huyết áp ngang mức tim, quấn băng trên nếp gấp khuỷu tay 3 – 5 cm, kiểm tra băng lỏng hay chặt. 7. Khóa van, đặt ống nghe vào hai tai, tìm động mạch và đặt ống nghe. 8. Một tay bắt mạch quay, một tay bơm hơi cho đến khi không sờ thấy mạch đập, bơm thêm 30 mmHg. 9. Mở van từ từ đồng thời ghi nhận tiếng đập tiên phong và đến tiếng đập ở đầu cuối ) 10. Xả hết hơi, tháo băng huyết áp, xếp máy ngăn nắp. 11. Cho người bệnh n m lại tư thế tự do. 12. Thông báo hiệu quả và ghi phiếu theo dõi. K THUẬT LẤY MÁU LÀM XÉT NGHIỆM Các bƣớc triển khai Điều dưỡng đội mũ, rửa tay, đeo khẩu trang. 2 Nhận định toàn trạng NB ( tỉnh, mê, kích động ), thông tin, động viên để họ yên tâm hợp tác hoặc báo cho mái ấm gia đình họ ( nếu NB không tỉnh ), hỏi NB đã nhịn ăn chưa ?, nhận định và đánh giá vị trí sẽ lấy máu ( da, lông ... ) có bị dị ứng, tổn thương không. 3 Chuẩn b dụng cụ : Bơm kim tiêm thích hợp, hộp bông cầu, cồn 700 khay chữ nhật, găng tay, kẹp kose, ống cắm kìm, gối kê tay, dây cao su đặc, ống nghiệm, giá đựng ống nghiệm, giấy xét nghiệm, khay hạt đậu, hộp đựng vật sắc nhọn, phiếu chăm nom. 4 Để người bệnh tư thế tương thích, thể hiện vùng lấy máu, chọn tĩnh mạch, đặt gối kê tay phía dưới. 5 ĐD đi găng, buộc dây cao su đặc trên vùng lấy máu từ 3 – 5 cm. 6 Sát khuẩn vị trí lấy máu từ trong ra ngoài theo hình xoáy ốc 2 lần, điều dưỡng sát khuẩn tay nhanh. 7 Một tay căng da, một tay cầm bơm tiêm, đâm kim chếch 300 so với mặt da vào tĩnh mạch thấy máu trào ra, tháo dây cao su đặc. 8 Rút từ đủ số lượng máu theo nhu yếu, theo dõi sắc mặt NB. 9 Rút kim, đặt bông cồn ấn nhẹ nơi lấy máu. 10 Tháo kim, bơm máu nhẹ nhàng vào thành ống nghiệm, bỏ kim tiêm vào hộp sắc nhọn, lắc nhẹ ống máu ( nếu có chất chống đông ). 11 Giúp NB về tư thế tự do, dặn những điều thiết yếu. 12 Thu dọn dụng cụ và giải quyết và xử lý theo quy đinh, tháo găng, rửa tay, ghi phiếu chăm nom, gửi bệnh phẩm đến xét nghiệm . Các file đính kèm theo tài liệu này :
- b00149_6054.pdf
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nghiên Cứu
