Đề tài Nghiên cứu nhu cầu, đáp ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và thử nghiệm mô hình can thiệp cộng đồng tại huyện Đông Anh, Hà Nội – Luận văn, đồ án, đề tài tốt nghiệp

Với sự tân tiến của khoa học và công nghệ tiên tiến, sự tăng trưởng của kinh tế tài chính, xã hội, đời sống của con người ngày càng được nâng lên, tuổi thọ trung bình ngày càng tăng, dân số Nước Ta đang có khuynh hướng già hoá nhanh cả về tỷ suất và số lượng tuyệt đối. Theo Tổng Điều tra dịch chuyển Dân số và Kế hoạch hoá mái ấm gia đình ( 01/4/2012 ), tỷ trọng người cao tuổi ( tính từ 60 tuổi trở lên ) trong dân số đã tăng nhanh từ 7,2 % vào năm 1989 lên 8,2 % vào năm 1999, 9,9 % vào năm 2011 và 10,2 % vào năm 2012 [ 4 ]. Dự báo tỷ suất này hoàn toàn có thể sẽ tăng đột biến và đạt 16,8 % vào năm 2029 và 22 % vào năm 2050 [ 20 ]. Tại Nước Ta, 72,9 % người cao tuổi sống ở nông thôn và hầu hết trong số này là nông dân và làm nông nghiệp, 21 % người cao tuổi được hưởng chính sách trợ cấp hưu trí hoặc mất sức và 70 % c n lại sống đa phần bằng nỗ lực của chính mình. Chính thế cho nên, khi quốc gia chuyển sang cơ chế thị trường, họ là những người đang phải đương đầu với nhiều khó khăn vất vả, phải thích nghi với nhiều biến hóa chưa từng có trước đây [ 20 ]. Khi tuổi cao, sức chống đỡ và sự chịu đựng của con người trước những yếu tố và tác nhân bên ngoài cũng như bên trong kém đi rất nhiều, đó chính là điều kiện kèm theo thuận tiện để bệnh tật phát sinh, tăng trưởng. Ngoài ra, ở người cao tuổi bệnh thường tăng trưởng chậm rãi, bí mật khó phát hiện và khi mắc bệnh thường mắc nhiều bệnh cùng một lúc, gây suy sụp sức khỏe thể chất rất nhanh gọn. Vì vậy, so với người cao tuổi, nhu yếu được chăm nom sức khỏe thể chất tổng lực như việc rèn luyện nâng cao sức khỏ e về sức khỏe thể chất và niềm tin, khám phát hiện và điều trị bệnh kịp thời là rất thiết yếu .

pdf137 trang |

Chia sẻ: superlens

| Lượt xem : 14978

| Lượt tải: 30

download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Nghiên cứu nhu cầu, đáp ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và thử nghiệm mô hình can thiệp cộng đồng tại huyện Đông Anh, Hà Nội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

1 ĐẶT VẤN ĐỀ Với sự tân tiến của khoa học và công nghệ tiên tiến, sự tăng trưởng của kinh tế tài chính, xã hội, đời sống của con người ngày càng được nâng lên, tuổi thọ trung bình ngày càng tăng, dân số Nước Ta đang có khuynh hướng già hoá nhanh cả về tỷ suất và số lượng tuyệt đối. Theo Tổng Điều tra dịch chuyển Dân số và Kế hoạch hoá mái ấm gia đình ( 01/4/2012 ), tỷ trọng người cao tuổi ( tính từ 60 tuổi trở lên ) trong dân số đã tăng nhanh từ 7,2 % vào năm 1989 lên 8,2 % vào năm 1999, 9,9 % vào năm 2011 và 10,2 % vào năm 2012 [ 4 ]. Dự báo tỷ suất này hoàn toàn có thể sẽ tăng đột biến và đạt 16,8 % vào năm 2029 và 22 % vào năm 2050 [ 20 ]. Tại Nước Ta, 72,9 % người cao tuổi sống ở nông thôn và hầu hết trong số này là nông dân và làm nông nghiệp, 21 % người cao tuổi được hưởng chính sách trợ cấp hưu trí hoặc mất sức và 70 % c n lại sống hầu hết bằng nỗ lực của chính mình. Chính vì thế, khi quốc gia chuyển sang cơ chế thị trường, họ là những người đang phải đương đầu với nhiều khó khăn vất vả, phải thích nghi với nhiều biến hóa chưa từng có trước đây [ 20 ]. Khi tuổi cao, sức chống đỡ và sự chịu đựng của con người trước những yếu tố và tác nhân bên ngoài cũng như bên trong kém đi rất nhiều, đó chính là điều kiện kèm theo thuận tiện để bệnh tật phát sinh, tăng trưởng. Ngoài ra, ở người cao tuổi bệnh thường tăng trưởng lờ đờ, bí mật khó phát hiện và khi mắc bệnh thường mắc nhiều bệnh cùng một lúc, gây suy sụp sức khỏe thể chất rất nhanh gọn. Vì vậy, so với người cao tuổi, nhu yếu được chăm nom sức khỏe thể chất tổng lực như việc rèn luyện nâng cao sức khỏe thể chất về sức khỏe thể chất và ý thức, khám phát hiện và điều trị bệnh kịp thời là rất thiết yếu. Đảng và Nhà nước ta rất chăm sóc đến công tác làm việc chăm nom sức khoẻ cho người cao tuổi, đó là đạo lý biểu lộ truyền thống cuội nguồn “ trọng lão ” của dân tộc bản địa ta. Mặc dù đã có nhiều quy mô quản trị và chăm nom sức khỏe thể chất người cao tuổi được nghiên cứu, tiến hành ứng dụng ở nhiều nước trên quốc tế cũng như ở Việt 2 Nam, nhưng việc vận dụng vào thực trạng đơn cử của từng địa phương c n nhờ vào vào những điều kiện kèm theo kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống, xã hội, đặc biệt quan trọng là người cao tuổi sống ở những khu vực nông thôn. Việc tìm kiếm một quy mô tương thích để nâng cao sức khỏe thể chất, cải tổ chất lượng đời sống cho người cao tuổi ở khu vực nông thôn là một yếu tố quan trọng và mang tính đặc trưng riêng. Đông Anh là một huyện ngoài thành phố của Thủ đô TP. Hà Nội có diện tích quy hoạnh 18.230 ha, dân số 276.750 người. Đây là vùng đất có bề dày truyền thống cuội nguồn lịch sử vẻ vang văn hóa truyền thống, với nhiều thuận tiện về vị trí địa lý. Trong những năm gần đây vận tốc đô thị hóa của huyện diễn ra rất nhanh, số người cao tuổi cũng ngày một tăng cao, câu hỏi đặt ra là : ( 1 ) Tình hình sức khỏe thể chất và nhu yếu sử dụng dịch vụ chăm nom sức khỏe thể chất của người cao tuổi Đông Anh ra làm sao ? ( 2 ) Sự phân phối của mái ấm gia đình và xã hội đến công tác làm việc chăm nom sức khỏe thể chất người cao tuổi như thế nào ? ( 3 ) Chính quyền, những ban, ngành, đoàn thể và y tế xã cần có những giải pháp nào để cung ứng nhu yếu cơ bản về chăm nom sức khỏe thể chất của người cao tuổi tại tuyến xã ? Xuất phát từ những nguyên do trên chúng tôi triển khai đề tài : “ Nghiên cứu nhu yếu, phân phối dịch vụ chăm nom sức khỏe thể chất người cao tuổi và thử nghiệm quy mô can thiệp hội đồng tại huyện Đông Anh, TP. Hà Nội ”. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI : 1. Mô tả nhu yếu sử dụng dịch vụ chăm nom sức khoẻ người cao tuổi, tình hình phân phối của trạm y tế xã và hội đồng tại huyện Đông Anh, TP. Hà Nội, năm 2012. 2. Đánh giá hiệu suất cao quy mô quản trị, tư vấn, chăm nom sức khoẻ người cao tuổi dựa vào hội đồng tại 2 xã của huyện Đông Anh, TP.HN. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1. NHU CẦU SỬ DỤNG VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG DỊCH VỤ CHĂM SÓC SỨC KHỎE NGƢỜI CAO TUỔI 1.1.1. Khái niệm ngƣời cao tuổi Người cao tuổi là một khái niệm lịch sử vẻ vang, gây nhiều tranh cãi trên bình diện tiếp cận của những khoa học, trình độ tăng trưởng của xã hội và những nền văn hóa truyền thống. Trong cuốn Bách khoa quốc tế về xã hội học ( International encyclopedia of sociology ) phần Người cao tuổi và sự chăm sóc của những tổ chức triển khai xã hội khi đưa ra khái niệm về người cao tuổi những tác giả phân loại theo độ tuổi như sau [ 42 ] : + 65 – 74 : người cao tuổi trẻ ; 75 – 84 : trung cao tuổi ; > 84 : nhóm già. Tổ chức Y tế thế giới ( WHO ) lại phân loại những lứa tuổi của người già [ 93 ] : + 60 – 74 : người cao tuổi ; 75 – 90 : người già ; > 90 : người già sống lâu. Về mặt Pháp luật chung, theo Điều 2 trong Luật Người cao tuổi ( 11/2009 ) qui định người cao tuổi là “ Công dân Nước Ta từ đủ 60 tuổi trở lên ” [ 48 ]. Gần đây ở Nước Ta, khái niệm người cao tuổi được sử dụng phổ cập, tuy nhiên, về khoa học thì người già hay người cao tuổi đều được dùng với ý nghĩa như nhau. 1.1.2. Ngƣời cao tuổi trên quốc tế và ở Nước Ta 1.1.2. 1. Già hóa dân số Già hóa dân số là một hiện tượng kỳ lạ vừa mang tính tự nhiên vừa mang tính xã hội, có tác động ảnh hưởng can đảm và mạnh mẽ đến đời sống kinh tế tài chính, xã hội của một vương quốc. Đây là tín hiệu đặc trưng của thời đại, nó lưu lại sự thành công xuất sắc của quy trình quy đổi nhân khẩu học với sự phối hợp giảm nhanh, giảm mạnh mức chết, mức sinh, làm biến hóa cơ cấu tổ chức dân số tuổi và phân bổ dân số của từng nhóm tuổi, làm tỷ suất NCT tăng lên trong cơ cấu tổ chức dân số [ 42 ]. 4 Nhịp độ già hoá dân số ở nước ta trong Thập niên 90 của Thế kỷ XX và 10 năm đầu của Thế kỷ XXI đã nhanh hơn nhiều so với những năm 1980 ( từ 25 % lên 33 % và 35 % ), cao hơn nhịp độ tăng dân số ( dân số tăng 20 % và dân số già tăng 25 % quy trình tiến độ 1979 – 1989 ; c n tiến trình 1989 – 1999 những tỷ suất tương ứng là 18 % và 33 % ). Nếu nhìn hàng loạt thời kỳ từ 1979 đến 2007, dân số tăng lên 1,61 lần c n dân số cao tuổi tăng 2,17 lần. Tốc độ già hoá dân số nước ta khoảng chừng 35 năm với tỷ suất NCT tăng gấp đôi từ 5,8 % ( 1989 ) lên 14 % ( 2025 ) [ 4 ]. Chỉ số già hóa là một trong những chỉ tiêu quan trọng bộc lộ xu thế già hóa của dân số. Chỉ số này được tính bằng tỷ số giữa dân số từ 60 tuổi trở lên so với dân số dưới 15 tuổi tính theo Xác Suất. Khi chỉ số này lớn hơn 100 tức là dân số cao tuổi lớn hơn dân số trẻ nhỏ. Theo Tổng Điều tra dịch chuyển Dân số và Kế hoạch hoá mái ấm gia đình ( 01/4/2012 ), chỉ số già hóa tăng từ 18 % năm 1989 lên 24,3 % năm 1999, 37,9 % năm 2010 và 42,7 % năm 2012 ( cao hơn mức trung bình của khu vực Khu vực Đông Nam Á ( 30 % ) ) [ 4 ]. Già hóa dân số trong toàn cảnh trình độ tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội c n thấp là một thử thách vô cùng to lớn. Mọi vương quốc đều phải đương đầu và xử lý hàng loạt những yếu tố tương quan đến NCT như : dịch vụ CSSK NCT ngày càng ngày càng tăng, sự tăng trưởng kinh tế tài chính phải cung ứng đủ nhu yếu ngày càng tăng nhóm nhờ vào trong khi nhóm lao động lại giảm mạnh. Nói cách khác, nếu không sẵn sàng chuẩn bị một cách kỹ lưỡng ngay từ giờ đây thì dân số già không khỏe mạnh và không có thu nhập bảo vệ đời sống sẽ buộc cơ quan chính phủ phải có những khoản tiêu tốn rất lớn và điều này sẽ ảnh hưởng tác động xấu đi đến ngân sách nhà nước cũng như sự bền vững và kiên cố kinh tế tài chính dài hạn của hàng loạt nền kinh tế tài chính. 1.1.2. 2. Người cao tuổi trên quốc tế Theo qui ước của Liên Hiệp Quốc, một vương quốc có tỷ suất người cao tuổi từ 10 % trở lên thì vương quốc đó được coi là dân số già. Pháp đạt tỷ suất này từ năm 1935, Thụy Điển năm 1950. Thời gian để một nước tăng tỷ suất người cao tuổi từ 7 % lên 10 % đạt ngưỡng dân số già rất khác nhau : Pháp 70 năm, Mỹ 35 năm, 5 Nhật Bản 15 năm. Như vậy, vận tốc già hóa dân số song song với vận tốc tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội, vận tốc tăng trưởng của mỗi vương quốc càng nhanh thì vận tốc già hóa dân số càng mạnh [ 20 ], [ 74 ]. Giữa những khu vực cũng có sự chênh lệch rõ ràng về số lượng và tỷ suất NCT. Tỷ lệ NCT cao nhất ở những nước đã tăng trưởng, ví dụ điển hình Thụy Điển khoảng chừng 22 % gấp hơn 3 lần Ấn Độ ( 7,2 % ) nhưng số lượng NCT nhiều nhất lại tập trung chuyên sâu ở những nước đang tăng trưởng. Trong số 1.120 triệu NCT có tới 805 triệu NCT sống ở những nước nghèo ( chiếm tới 80 % NCT của quốc tế ) ( Bảng 1.1 ) [ 20 ]. Bảng 1.1. Số lƣợng và tỷ suất ngƣời cao tuổi trên quốc tế ( 1950 – 2050 ) Đơn vị : triệu người Chỉ tiêu 1950 1975 2000 2025 2050 Số dân 2500 3900 6080 8000 9150 Số người cao tuổi 214 350 590 1120 2000 Tỷ lệ NCT ( % ) 8,6 9,1 9,7 14,0 23,0 Số NCT ở những nước giàu 95 166 230 315 400 Số NCT ở những nước nghèo 119 180 360 805 1600 Nguồn : Liên Hiệp Quốc. World Population Prospects. The 2011 Revision Số liệu bảng 1.1 cũng cho thấy : sau 50 năm ( 1950 – 2000 ), dân số tăng khoảng chừng 2,43 lần, số NCT tăng 2,76 lần và số NCT ở những nước đang tăng trưởng tăng lên tới 3,03 lần. Nếu 50 năm qua, người ta thường nói tới “ bùng nổ dân số ” thì phải nói “ siêu bùng nổ người cao tuổi ”, đặc biệt quan trọng là ở những nước nghèo [ 20 ], [ 45 ]. Năm 2002, cứ 10 người dân thì có 1 NCT, ước tính đến năm 2050 cứ 5 người thì có 1 NCT. Phần lớn NCT là nữ ( 55 % ), trong đó nhóm từ 75 tuổi trở lên nữ chiếm 65 % và tập trung chuyên sâu hầu hết tại những vương quốc tăng trưởng [ 20 ]. Tỷ lệ người cao tuổi ở khu vực nông thôn và thành thị cũng có sự khác nhau. Năm 1975, tỷ suất NCT ở nông thôn chỉ là 7,7 % thấp hơn so với thành thị là 10,1 %. Với xu thế đô thị hóa ngày càng tăng trên toàn thế giới, đặc biệt quan trọng là ở những nước đang tăng trưởng, dự báo trong 20 năm tới số lượng NCT ở thành thị sẽ lên 6 tới 318 triệu người, vượt xa so với nông thôn ( khu vực này chỉ c n 257 triệu NCT ). Đáng quan tâm hơn cả là số người trong nhóm tuổi già nhất ( trên 80 tuổi ) sẽ tăng nhanh nhất từ 86 triệu năm 2005 lên 394 triệu năm 2050 [ 42 ]. Tốc độ già hóa nhanh gọn ở những nước đang tăng trưởng dẫn tới những đổi khác về cấu trúc và vai tr của mái ấm gia đình. Hiện tượng lớp trẻ dồn về thành phố tìm việc để lại người già ở nông thôn, từ đó làm cho phụ nữ trở thành lao động chính và dẫn tới thực trạng ngày càng có ít người chăm nom người cao tuổi khi già yếu tại mái ấm gia đình. 1.1.2. 3. Người cao tuổi Nước Ta Cùng với xu thế chung của quốc tế, quy trình già hoá dân số ở Nước Ta cũng đang diễn ra với vận tốc ngày càng nhanh, qui mô ngày càng lớn. Quá trình già hóa dân số ở Nước Ta là sẽ “ già ở nhóm già nhất ”, nghĩa là vận tốc tăng và số lượng người cao tuổi ở độ tuổi cao nhất ( từ 80 tuổi trở lên ) sẽ ngày càng lớn. Số liệu từ bốn cuộc Tổng tìm hiểu Dân số và Nhà ở quy trình tiến độ 1979 – 2009 cho thấy ( Bảng 1.2 ), tỷ suất NCT ở nhóm tuổi thấp nhất ( từ 60-69 ) tăng chậm, trong khi tỷ suất NCT ở nhóm cao tuổi trung bình ( 70-79 ) và già nhất ( 80 + ) có khuynh hướng tăng nhanh hơn. Dự báo của GSO ( 2010 ) cho quy trình tiến độ 2009 – 2049, khi Nước Ta bước vào tiến trình dân số “ già ” cũng là lúc nhóm dân số cao tuổi nhất tăng với vận tốc cao nhất [ 66 ], [ 68 ]. Bảng 1.2. Dân số Nước Ta “ già ở nhóm già nhất ” Nhóm tuổi ( % tổng dân số ) 1979 1989 1999 2009 2019 2029 2039 2049 60-64 2,28 2,40 2,31 2,26 4,29 5,28 5,80 7,04 65-69 1,90 1,90 2,20 1,81 2,78 4,56 5,21 6,14 70-74 1,34 1,40 1,58 1,65 1,67 3,36 4,30 4,89 75-79 0,90 0,80 1,09 1,40 1,16 1,91 3,28 3,87 80 + 0,54 0,70 0,93 1,47 1,48 1,55 2,78 4,16 Nguồn : Tổng tìm hiểu dân số 1989, 1999 và 2009 và dự báo dân số của GSO ( 2010 ) 7 So với những vương quốc khác trên quốc tế, thậm chí còn với nhiều nước tăng trưởng hoặc có mức thu nhập trung bình đầu người cao hơn, vận tốc già hóa dân số Nước Ta khá cao. Cụ thể, số năm để tỷ suất dân số từ 65 tuổi trở lên của Nước Ta tăng từ 7 % lên 14 % tổng dân số ( hay thời hạn để dân số quá độ từ quá trình “ già hóa ” sang “ già ” ) là ngắn hơn nhiều nước : Pháp mất 115 năm, Thụy Điển mất 85 năm, Mỹ mất 69 năm, Nhật Bản và Trung Quốc mất 26 năm, trong khi Nước Ta chỉ mất 20 năm. Với điều kiện kèm theo kinh tế tài chính, xã hội tăng trưởng như lúc bấy giờ thì đây thực sự là thử thách lớn cho Nước Ta trong việc thích ứng với một dân số “ già hóa ” nhanh [ 20 ], [ 68 ]. Cơ cấu người cao tuổi lúc bấy giờ cho thấy, ở Nước Ta đa số NCT sống ở nông thôn, là nông dân và làm nông nghiệp mặc dầu quy trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh gọn ở Nước Ta. Tổng tìm hiểu Dân số năm 2009 cho thấy có 72,9 % NCT sống ở nông thôn. Trong số NCT, chỉ có khoảng chừng 16 – 17 % được hưởng lương hưu hoặc mất sức, hơn 10 % hưởng trợ cấp người có công với nước. Như vậy, c n trên 70 % NCT lúc bấy giờ sống bằng lao động của mình, bằng nguồn tương hỗ của con cháu và mái ấm gia đình [ 20 ]. Trong khi đó, ở nông thôn ruộng đất ít, hiệu suất, thu nhập thấp, ít có tiết kiệm ngân sách và chi phí ph ng khi nguy hiểm tuổi già. Thực tế này đ i hỏi chủ trương so với NCT cần hướng đến nông thôn, cần thiết kế xây dựng và tiến hành chủ trương bảo hiểm xã hội cho nông dân, tăng cường nghiên cứu những hình thức hoạt động giải trí tương thích cho NCT ở nông thôn, đặc biệt quan trọng NCT đơn độc, không nơi phụ thuộc, người cao tuổi có thực trạng khó khăn vất vả Xét theo vùng kinh tế tài chính – xã hội, người cao tuổi nước ta phân bổ không đồng đều, tập trung chuyên sâu ở 3 vùng có đông dân cư nhất trong cả nước là đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long và Bắc Trung bộ. Đồng bằng sông Hồng có số lượng người cao tuổi cao nhất trong cả nước ( chiếm 25,41 % số NCT ), tiếp đến là đồng bằng sông Cửu Long ( chiếm 20,95 % ) và Bắc Trung bộ 15,2 % ( Bảng 1.3 ) [ 68 ]. 8 Bảng 1.3. Phân bố dân số cao tuổi theo khu vực và vùng 1992 / 93 1997 / 98 2002 2004 2006 2008 Vùng ĐB sông Hồng 23,95 23,78 25,35 25,78 25,64 25,41 Đông Bắc 13,11 13,73 10,89 10,46 10,03 10,39 Tây Bắc 1,83 1,73 2,13 1,93 1,71 1,43 Bắc Trung Bộ 13,00 14,48 13,87 12,59 12,92 15,2 Nam Trung Bộ 10,89 8,68 9,79 9,93 9,62 8,64 Tây Nguyên 2,03 1,85 4,01 3,4 3,82 3,07 Đông Nam Bộ 13,61 15,56 14,0 15,37 15,63 14,92 ĐB sông Cửu Long 21,52 20,20 19,94 20,55 20,63 20,95 Khu vực Nông thôn 77,73 76,06 76,83 73,33 72,30 72,49 Thành thị 22,27 23,94 23,17 26,67 27,70 27,51 Nguồn : Điều tra mức sống dân cư ( hộ mái ấm gia đình ) – 2008 Có thể nói, quy mô dịch chuyển dân số của Nước Ta khá giống Trung Quốc, Nước Hàn và một số ít vương quốc khác. Đây là những nước có dân số chuyển từ loại trẻ sang già và dự báo đến giữa thế kỷ XXI, dân số Nước Ta c n ở mức già hơn cơ cấu tổ chức dân số chung của quốc tế. Sự ngày càng tăng dân số NCT sẽ dẫn đến nhiều hệ luỵ, điều đó đang là một thử thách lớn đặt ra cho mái ấm gia đình và toàn xã hội. Vì vậy, cần phải tăng cường hơn nữa việc nghiên cứu quy trình già hóa từ đó tiên lượng thực trạng và dữ thế chủ động nghiên cứu kinh nghiệm tay nghề của những nước nhằm mục đích nâng cao chất lượng sống cho NCT ở Nước Ta. 1.1.3. Các bệnh thường gặp ở người cao tuổi Thách thức lớn nhất so với việc chăm nom sức khỏe thể chất người cao tuổi lúc bấy giờ là quy mô và nguyên do bệnh tật của NCT đang đổi khác nhanh gọn khiến cho gánh nặng “ bệnh tật kép ” ngày càng rõ. Một mặt, NCT đang phải chịu nhiều bệnh do lão hóa gây ra ; mặt khác, NCT cũng phải chịu những bệnh phát sinh do biến hóa lối sống dưới ảnh hưởng tác động của quy trình tăng 9 trưởng và tăng trưởng kinh tế tài chính. Những bệnh thường gặp ở người cao tuổi là những bệnh mạn tính như : bệnh mạch vành, tăng huyết áp ( THA ), đột quỵ, đái tháo đường, ung thư, bệnh phổi ùn tắc mãn tính, thoái hóa khớp, loãng xương, sa sút trí tuệ, trầm cảm, mù l a và giảm thị lực ; những bệnh này là nguyên do chính gây giảm sút sức khoẻ ở người cao tuổi [ 95 ]. * Nghiên cứu trên quốc tế Khi những vương quốc triển khai công nghiệp hóa, việc đổi khác lối sống và việc làm là nguyên do dẫn đến sự đổi khác về quy mô bệnh tật. Ở những vương quốc tăng trưởng, mối chăm sóc số 1 về sức khỏe thể chất là ph ng và điều trị những bệnh mãn tính ( tim mạch, ung thư, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa, Alzheimer ), tăng hiệu suất cao chăm nom nội trú, phân phối dịch vụ chăm nom sức khỏe thể chất khởi đầu ( CSSKBĐ ) có hiệu suất cao, dịch vụ chăm nom dài hạn cho người cao tuổi [ 87 ], [ 96 ]. Trong khi những nước đang tăng trưởng phải liên tục xử lý những bệnh lây nhiễm, suy dinh dưỡng đồng thời phải đối phó với sự ngày càng tăng nhanh gọn những bệnh không lây truyền trong điều kiện kèm theo mạng lưới hệ thống chăm nom sức khỏe thể chất c n nhiều thiếu thốn [ 53 ], [ 78 ]. Tại những nước tăng trưởng, tuổi già là nguyên do dẫn đến thực trạng tàn phế và những bệnh mạn tính. Những tàn phế thường gặp là giảm thị lực, giảm thính lực và ngã chấn thương. Trên quốc tế có khoảng chừng 180 triệu người bị tàn phế về thị giác, khoảng chừng 4 % NCT bị khiếm thị mà nguyên do chính là do đục thuỷ tinh thể, tăng nhãn áp, thoái hoá điểm vàng và bệnh võng mạc do đái tháo đường. Người cao tuổi cũng dễ bị mắc những bệnh do rối loạn chuyển hóa. Nghiên cứu của Lai S.W ở 1.123 NCT ( > 65 tuổi ) thấy hàm lượng acid uric trung bình là 7.4 ± 1,6 mg / dl ở phái mạnh và 6,3 ± 1,6 mg / dl ở phái đẹp. Các yếu tố có tương quan với tăng acid uric máu là huyết áp tâm trương, BMI, cholesterol, triglyccicd và creatinin máu [ 82 ]. Nhiều nghiên cứu khác cũng cho thấy những yếu tố như thái độ hành vi, lối sống ít hoạt động, dinh dưỡng không hài hòa và hợp lý, thói quen hút thuốc lá và uống rượu cũng góp thêm phần ảnh hưởng tác động đến chất lượng đời sống của NCT. 10 * Nghiên cứu ở Việt Nam Mô hình bệnh tật của người cao tuổi Nước Ta là quy mô chuyển từ bệnh lây nhiễm sang bệnh mạn tính, không lây nhiễm. Đây đang là một thử thách lớn vì những bệnh không lây nhiễm thường có thời hạn tiềm tàng lê dài với những thực trạng tiền bệnh như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn glucose máu và một số ít rối loạn chuyển hóa khác. Bệnh không lây nhiễm có chung những yếu tố rủi ro tiềm ẩn, những yếu tố này được chia làm 3 nhóm : những yếu tố về hành vi, lối sống ( thói quen hút thuốc, lạm dụng rượu bia, chính sách dinh dưỡng không hài hòa và hợp lý ( ăn ít rau, nhiều thịt … ), thói quen ít hoạt động ; những yếu tố về môi trường tự nhiên ( môi trường tự nhiên tự nhiên, thiên nhiên và môi trường chính trị, xã hội, kinh tế tài chính ) ; những yếu tố rủi ro tiềm ẩn không đổi khác được ( tuổi, giới tính, chủng tộc … ) [ 36 ], [ 53 ]. Điều đáng nói là rủi ro tiềm ẩn mắc những bệnh không lây nhiễm tăng dần theo tuổi do sự phơi nhiễm trong một thời hạn dài những bộ phận công dụng của khung hình và giảm năng lực mạng lưới hệ thống miễn dịch. Năm 1996, bệnh lây nhiễm chiếm tỷ suất mắc là 37 %, trong đó chết là 33,0 % ; bệnh không lây nhiễm theo thứ tự là 50,0 % và 43,0 % ; đến năm 2005, bệnh lây nhiễm giảm c n 25,0 % và 16,0 % ; c n những bệnh không lây nhiễm lại tăng cao 62,0 %, trong đó tỷ suất chết là 61,0 % [ 36 ]. Vì vậy, so với người cao tuổi Nước Ta, bệnh không lây nhiễm lại càng trở nên nghiêm trọng hơn và việc điều trị là rất tốn kém do bệnh thường chỉ được phát hiện ở tiến trình muộn. Nghiên cứu Phạm Thắng và Đỗ Thị Khánh Hỷ ( 2009 ) [ 53 ] chỉ ra rằng rủi ro tiềm ẩn khuyết tật của người cao tuổi ở Nước Ta cũng rất cao, trong đó khuyết tật thường gặp là mất thị lực và thính lực. Tình trạng này hoàn toàn có thể khiến cho người cao tuổi bồn chồn, tự ti và giảm tiếp xúc xã hội. Xét theo độ tuổi, tác dụng từ Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 cho thấy tỷ suất khuyết tật của người cao tuổi tăng lên khi tuổi cao hơn ( Bảng 1.5 ) [ 66 ]. 11 Bảng 1.5. Tỷ lệ khuyết tật ở ngƣời cao tuổi Các khuyết tật Không khó khăn vất vả Khó khăn Rất khó khăn vất vả Không thể Nhìn ( % theo độ tuổi ) 60-69 80,5 17,9 1,3 0,3 70-79 65,2 30,5 3,7 0,7 80 + 45,3 41,6 10,9 2,3 Nghe ( % theo độ tuổi ) 60-69 89,6 9,1 1,1 0,2 70-79 74,4 21,8 3,4 0,5 80 + 49,6 37,1 11,5 1,8 Ghi nhớ ( % theo độ tuổi ) 60-69 89,0 9,7 1,1 0,3 70-79 74,7 21,5 3,1 0,7 80 + 51,2 35,4 10,8 2,5 Nguồn : Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 Nghiên cứu của Đàm Hữu Đắc và tập sự ( 2010 ) [ 31 ] cho thấy 95 % người cao tuổi có bệnh và đa phần là những bệnh như : xương khớp ( 40,62 % ) ; tim mạch và huyết áp ( 45,6 % ) ; tiền liệt tuyến ( 63,8 % ) ; rối loạn tiểu tiện ( 35,7 % ) và phổi phế quản ùn tắc mãn tính ( 12,6 % ). Những bệnh tật phát sinh do đổi khác lối sống như sa sút tinh thần và trầm cảm lại có xu thế tăng và tỷ suất người cao tuổi mắc những bệnh này tăng lên khi tuổi cao ( Bảng 1.6 ) [ 53 ]. Bảng 1.6. Tỷ lệ một số ít bệnh tâm thần thƣờng gặp của ngƣời cao tuổi Nhóm tuổi 60 – 74 > = 75 Sa sút tinh thần n ( % ) 24/617 ( 3,9 % ) 12/123 ( 9,8 % ) Trầm cảm n ( % ) 7/846 ( 0,8 % ) 7/309 ( 2,3 % ) Nguồn : Phạm Thắng và Đỗ Thị Khánh Hỷ ( 2009 ) 12 1.1.4. Nhu cầu chăm nom sức khỏe thể chất ngƣời cao tuổi Nhu cầu là một khái niệm mang tính khách quan, hoàn toàn có thể được hiểu là những thiếu vắng về một yếu tố nào đó. Nhu cầu chăm nom sức khỏe thể chất là người bệnh thực sự mắc bệnh hoặc cần CSSK, cần được sử dụng những DVYT thích hợp để xử lý yếu tố sức khỏe thể chất đó. Nhu cầu số 1 so với CSSK là ph ng bệnh, phát hiện sớm bệnh, chữa bệnh kịp thời để tránh hoặc lê dài