Để người trẻ mê chèo

KIỀU ANHThứ hai, 16/2/2015|07:54 GMT+7

Biểu diễn chèo giữa sân đình, những người trẻ đã hóa trang thành Thị Mầu, mẹ Đốp, xã trưởng… Họ đang tìm về một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống của cha ông – nơi còn cất giữ bao suy tư thời cuộc trong sự ví von đa thanh, đa nghĩa.

Chèo đến với giới trẻ bắt đầu từ… một cô sinh viên khệnh khạng bụng bầu bước ra sân khấu. Mõ Gióng lên mấy hồi, rao rằng: “Chiềng làng chiềng chạ/ Thượng hạ Tây Đông/ Con gái phú ông/ Tên là Mầu Thị/ Tư tình ngoại ý/ Mãn nguyệt có thai/ Già trẻ gái trai/ Ra đình mà ăn khoán…”.

Mẹ Đốp được sinh viên Thanh Hà vào vai, trong thế tương phùng đối đáp với anh xã trưởng do Giáp Trọng Đức ( sinh viên Trường Đại học Nghệ thuật Trung ương ) đảm nhiệm. Nét tinh tế, mưu trí, hóm hỉnh của mẹ Đốp được Thanh Hà lột tả tới 70 %, trong khi xã trưởng do Trọng Đức thủ vai còn hơi chếnh choáng giữa một bên là sự nghịch ngợm của một cậu sinh viên và một bên là vẻ hợm hĩnh của quan làng dốt nát, dê dẩm. Tiếng cười của người theo dõi do đó mà cũng thêm phần vui tươi .Bao nhiêu ngày tập để có một đêm diễn chèo như vậy, những sinh viên ở TP. Hà Nội hiểu thêm một điều : Chèo đã không mai một giữa thời nay, chèo có duyên của nó và có nguyên do để điệu đàng hơn cả một Thị Mầu lẳng lơ, làm mưa làm gió. Giáp Trọng Đức nói rằng : “ Khi tập điệu cười hách dịch của xã trưởng, em bị nhập tâm đến mức nhiều lần trên đường về phòng trọ, em và những bạn chuyện trò rồi em cười nguyên cái điệu cười của xã trưởng. Nhiều người đi cùng xe buýt tưởng bọn em bị … điên. Thú vị lắm ! ” .Còn Nguyễn Thị Thu Trà ( sinh viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành Phố Hà Nội ) thẳng thắn : “ Đối với những bạn sinh viên sống ở TP. Hà Nội, lại lớn lên trong thời đại nhạc trẻ, nhạc Nước Hàn … sở hữu thị trường âm nhạc thì việc tiếp cận với chèo có vẻ như quá xa vời. Em cũng hay nói với bố rằng : “ Con không hề nghe được chèo hay những thể loại nhạc dân gian khác. Nhưng khi nghe thầy Lê Tuấn Cường giảng dạy về chèo và xem những bạn tập trích đoạn “ Xã trưởng, mẹ Đốp ” con đã thích chèo luôn rồi ” .Không còn “ kháng cự ” trước chèo, cũng như những sinh viên khác, Thu Trà đã xem và tập diễn những trích đoạn nổi tiếng của chèo cổ. Cô sinh viên năm thứ ba này phát hiện ra rất nhiều làn điệu chèo yên cầu sự tinh xảo, luyến láy đến mức điêu luyện mới hoàn toàn có thể lột tả hết tính cách từng nhân vật đã làm nên truyền thống sân khấu chèo Nước Ta .

Một dự án Bất Động Sản như “ Chèo 48 h – Tôi chèo về quê nhà ” đã khơi nguồn cảm hứng tìm về với nghệ thuật và thẩm mỹ truyền thống cuội nguồn cho giới trẻ. Kết cấu của dự án Bất Động Sản gồm hai phần : Chèo mày mò và Chèo thưởng thức .Gần như giới trẻ thú vị hơn khi vừa được học những làn điệu chèo nổi tiếng, vừa được thưởng thức ở một làng quê có chèo là mô hình nghệ thuật và thẩm mỹ chính. Nguồn cội của chèo là nông thôn, tinh túy của chèo nằm ở tư duy và triết lý sống của nông dân. Có chăng, để mê chèo thực sự, giới trẻ cần có thêm nhiều chuyến đi để tò mò chèo ở nơi mà chèo phát tích. Nguồn cội là điểm tựa vững chãi nhất cho mọi phát minh sáng tạo trong toàn cảnh tiếp kiến văn hóa từng ngày .Có những mảnh hồn làng gắn với chèo như làng chèo Khuốc ( Tỉnh Thái Bình ), làng chèo Đặng Xá ( Tỉnh Nam Định ), làng chèo Thiết Trụ ( Hưng Yên ), chiếu chèo làng Then ( Bắc Giang ), làng chèo Cổ Phong ( TP.HN ), chiếu chèo làng Ngò ( Hà Nam ) … Có thể, khi tìm về với làng, chiếu chèo đã khép tự mấy năm rồi, nhưng trầm tích chèo vẫn còn trong trí nhớ của dân làng. Trong hành trình dài gần như một chuyến khảo cổ ấy, giới trẻ phải tự tò mò !Không quá tham vọng khi nhìn nhận “ Chèo 48 h – Tôi chèo về quê nhà ” là một dự án Bất Động Sản hoàn toàn có thể biến hóa trọn vẹn cách nhìn về thẩm mỹ và nghệ thuật truyền thống cuội nguồn, trước hết là chèo. Cách mà người trẻ đang làm là tìm một hướng tiếp cận mới so với chèo trong nhiều sự tương tác của nền văn hóa truyền thống hội nhập. Hẳn nhiên, phải khơi gợi được niềm đam mê trong sáng, năng lực thẩm định tính địa phương văn hóa truyền thống của người trẻ .

Giới trẻ đang hứng thú chinh phục chèo, nhưng cần sự cộng hưởng rộng rãi hơn từ nhiều yếu tố khác nữa. Ngấm ý tứ từ lời rao, tiếng mõ của mẹ Đốp, hay vểnh được bộ râu tỉa tót của xã trưởng mới chỉ là sự rung cảm ban đầu.

Còn để tạo được dòng chảy hướng về những nơi thẳm sâu của những làn điệu chèo, chuyên nghiệp và bài bản trong cách khám phá giá trị di sản này của cha ông thì e rằng giới trẻ chưa làm được. Nhưng, biết yêu chèo trong rất nhiều sự lựa chọn mô hình thẩm mỹ và nghệ thuật hiện thời là quý lắm rồi !Có mùa Xuân, cô gái mong ngóng chèo bằng một tấm lòng trắng trong như lụa trắng : Bữa ấy mưa Xuân phơi phới bay / Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy / Hội chèo làng Đặng đi ngang ngõ / Mẹ bảo thôn Đoài hát tối nay ( Mưa Xuân, Nguyễn Bính ). Ngẫm rằng, khi những cô gái và những chàng trai đều đã “ giăng tơ một mối tình ” dành cho chèo thì đó là một tín hiệu đáng mừng .

> Khi người trẻ vẽ Sài Gòn xưa
> Người trẻ lan tỏa văn hóa
> Những người trẻ kết nối với lịch sử
> Người trẻ kể chuyện lịch sử
> Sân khấu của những người trẻ

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Tin Tức