Chính sách tiền tệ thận trọng để kiểm soát lạm phát

Sức mua yếu khiến CPI tăng thấp

Phát biểu tại Hội thảo “ Diễn biến thị trường, Chi tiêu ở Việt Nam năm 2021 và dự báo 2022 ”, PGS.TS. Nguyễn Bá Minh – Viện trưởng Viện Kinh tế – Tài chính thông tin, CPI trung bình năm 2021 tăng 1,84 % so với trung bình năm 2020 là mức tăng trung bình năm thấp nhất trong 5 năm trở lại đây ; đặc biệt quan trọng lạm phát cơ bản trung bình năm 2021 tăng 0,81 % so với trung bình năm 2020 .
TS. Nguyễn Đức Độ – Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính lý giải, nguyên do chính khiến lạm phát thấp là do tổng cầu yếu, nhu cầu mua sắm bị sụt giảm mạnh, biểu lộ qua việc tăng trưởng GDP năm 2021 chỉ đạt 2,58 %, trong khi tổng mức kinh doanh nhỏ sản phẩm & hàng hóa và lệch giá dịch vụ tiêu dùng giảm 3,8 % so với năm 2020 ( nếu loại trừ yếu tố giá giảm 6,2 % ). Nói cách khác, dịch bệnh Covid-19 cùng những giải pháp giãn cách xã hội trên quy mô lớn trong năm 2021 đã khiến cho hoạt động giải trí sản xuất kinh doanh thương mại bị đình trệ, thu nhập và nhu cầu mua sắm của dân cư bị giảm sút, từ đó ngưng trệ đà tăng của chỉ số CPI .

chinh sach tien te than trong de kiem soat lam phat
Áp lực lạm phát năm 2022 vẫn rất lớn

Phân tích cụ thể hơn, theo PGS. TS. Ngô Trí Long – chuyên gia tài chính, nhìn vào diễn biến lạm phát năm qua có thể thấy, trong 12 tháng có 5 tháng CPI giảm; 7 tháng tăng, trong đó chỉ có tháng Hai là tăng mạnh (1,52%), còn lại đều tăng rất thấp. Mức tăng hoặc giảm nhẹ trong khoảng từ 0,2 – 0,6%.

Đáng chú ý quan tâm, mặc dầu giá 1 số ít loại nguyên vật liệu trên quốc tế tăng rất mạnh nhưng giá thành hàng hoá trong nước lại tăng chậm so với quốc tế. Ông Long cho rằng do sức sản xuất, sức cầu của nền kinh tế tài chính còn yếu khiến áp lực đè nén ngân sách chậm chuyển thành áp lực đè nén lạm phát. Cùng với đó là do xu thế tăng chậm lại của cung tiền. Ngoài ra do sức cầu yếu nên dù giá đầu vào tăng khá mạnh như nêu trên, nhưng nhiều doanh nghiệp sẵn sàng chuẩn bị giữ nguyên hoặc giảm giá để kích thích, gật đầu biên doanh thu giảm .

Lạm phát 2022 vẫn sẽ ở mức thấp?

Nhận định về tình hình lạm phát trong năm 2022, các chuyên gia đều đồng tình cho rằng, lạm phát năm nay sẽ tiếp tục duy trì ở mức thấp hơn mục tiêu 4% Quốc hội đề ra. Theo TS. Nguyễn Đức Độ, mặc dù kinh tế đang phục hồi, nhưng sản lượng của năm 2022 sẽ vẫn ở mức dưới tiềm năng. Nếu GDP trong năm 2022 chỉ tăng trưởng 6,5% như mục tiêu đặt ra, hay thậm chí tăng 8-9% như một số dự báo lạc quan, thì tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình của giai đoạn 2020-2022 chỉ ở mức 4-5%, thấp hơn khá nhiều so với mức 6% của giai đoạn 2011-2020.

Bên cạnh đó, đà tăng của giá xăng dầu cũng như giá của những nguyên vật liệu sẽ chững lại trong năm 2022 khi sự đứt gãy chuỗi đáp ứng sản phẩm & hàng hóa được “ nối lại ”. Hơn nữa, giá những sản phẩm & hàng hóa cơ bản còn chịu ảnh hưởng tác động từ việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ( Fed ) thắt chặt tiền tệ trong năm nay .
Theo vị chuyên viên này, áp lực đè nén lạm phát tại Việt Nam trong năm 2022, nếu có sẽ đến từ giá thịt lợn lúc bấy giờ đang ở mức thấp và hoàn toàn có thể tăng trong tương lai khi thu nhập và nhu yếu của người dân được cải tổ. Thêm vào đó, nhà nước hoàn toàn có thể sẽ kiểm soát và điều chỉnh giá 1 số ít mẫu sản phẩm như điện, nước và giá dịch vụ. Vì vậy, TS. Nguyễn Đức Độ cho rằng, về toàn diện và tổng thể áp lực đè nén lạm phát tại Việt Nam trong năm 2022 là không lớn. Nhiều năng lực lạm phát trung bình tại Việt Nam trong năm 2022 sẽ chỉ ở mức 1,3 – 2,3 % .

Phân tích cụ thể hơn, PGS.TS. Nguyễn Bá Minh cho biết, trong năm 2022 có những nhân tố góp phần kiềm chế tốc độ tăng CPI như: Tình hình dịch bệnh Covid-19 với những biến chủng mới rất nguy hiểm, chiến tranh thương mại, xung đột chính trị trên thế giới còn nhiều bất ổn, khó lường… khiến cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chưa hồi phục như kỳ vọng, qua đó làm cho giá cả nguyên, nhiên vật liệu trên thị trường thế giới khó tăng như dự báo của các quỹ đầu tư. Bên cạnh đó, sức mua trên thị trường vẫn còn yếu do thu nhập của người dân lao động giảm… Vì vậy, ông Minh dự báo, CPI của Việt Nam bình quân năm 2022 so với năm 2021 sẽ tăng ở mức 2% – 3%.

Trái với những đánh giá và nhận định trên, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, còn nhiều áp lực đè nén hiện hữu khiến việc thực thi tiềm năng trấn áp lạm phát năm nay sẽ không thuận tiện. Theo ông Long, nhập khẩu lạm phát được Dự kiến sẽ tăng cao bởi những yếu tố như : những đối tác chiến lược thương mại lớn ( vốn đang có mức lạm phát cao kỷ lục ) sẽ liên tục tăng những gói kích thích lớn ; sự phức tạp của đại dịch vẫn tiếp nối …
Chính thế cho nên, trong điều hành quản lý chính sách tiền tệ cần phải có những ngữ cảnh thiết yếu theo hướng thắt chặt, nhất là cho tiềm năng trấn áp lạm phát dưới 4 %. Đặc biệt, khi những gói kích thích lớn được Quốc hội, nhà nước trải qua và cho tiến hành thì càng phải thận trọng. Bởi với quy mô rất lớn, nếu thực thi cấp bù lãi suất vay sẽ kéo theo một lượng tín dụng thanh toán ” khủng ” ra thị trường, trong khi tỷ suất cung tín dụng thanh toán / GDP đã rất cao. Chưa kể, với sự hoạt động của dòng tiền trên thị trường, sẽ có một lượng tiền lớn đang bị chôn vào những kênh bất động sản, sàn chứng khoán … chuyển sang và gây sức ép đến thị trường hàng hoá, dịch vụ tiêu dùng. Vì vậy, theo ông Long, trong thời hạn tới cần nâng cao hiệu suất cao trong phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ trong điều hành cung tiền, lãi suất vay, trung hòa lượng tiền vào – ra, điều tiết Chi tiêu .
Chuyên gia kinh tế tài chính PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng đề xuất kiến nghị, NHNN cần liên tục theo dõi sát tình hình dịch chuyển của nền kinh tế tài chính quốc tế và thị trường kinh tế tài chính – tiền tệ ; dữ thế chủ động triển khai điều hành quản lý linh động lãi suất vay, công cụ thị trường mở ; tích cực quản trị và kiểm soát và điều chỉnh tỷ giá hối đoái linh động, tương thích với sự tăng trưởng của nền kinh tế tài chính, nâng cao giá trị đồng Việt Nam, từ đó góp thêm phần kìm giữ lạm phát cơ bản để làm cơ sở cho việc kìm giữ lạm phát chung.