Kiến thức cơ bản các thể loại văn học lớp 12 – Trường THPT Thành Phố Sóc Trăng
Để học tốt môn Ngữ văn lớp 12, mời các em tham khảo bài Các thể loại văn học lớp 12 được tổng hợp bởi THPT Sóc Trăng.
Hệ thống các thể loại văn học lớp 12 không thiếu nhất
I. Một số thể loại văn học
Cơ sở chung để phân loại loại thể văn học là dựa vào phương pháp ( phương pháp phản ánh hiện thực, tình cảm của tác phẩm ) .
1. Loại
Bạn đang xem : Kiến thức cơ bản các thể loại văn học lớp 12
Là phương pháp sống sót chung, là mô hình, chủng loại. Tác phẩm văn học được chia làm 3 loại : tự sự, trữ tình, trào phúng
2. Thể
– Là hiện thực hóa của loại, nhỏ hơn loại.
– Căn cứ để phân chia đa dạng: Có khi dựa vào độ ngắn dài; đề tài; cấu trúc; tính chất mâu thuẫn; cảm hứng chủ đạo…
– Có một thể loại tồn tại độc lập: Văn nghị luận (chính trị xã hội, văn hóa)
3. Kiến thức về các thể loại văn học
Thể văn hoàn toàn có thể có nhiều loại khác nhau, theo nhiều phong thái tính năng ngôn từ. Nhưng phần này sẽ tập trung chuyên sâu nói về những thể văn liên tục Open trong các đề thi, thuộc các phong thái tính năng : sinh hoat, chính luận, báo chí truyền thông, thẩm mỹ và nghệ thuật. Còn các thể thuộc phong thái công dụng khoa học và hành chính – công vụ, các em hoàn toàn có thể xem lại đơn cử trong phần nội dung Phong cách tính năng ngôn từ đã được THPT Sóc Trăng tổng hợp trước đó .
a. Thể loại tự sự
* Thần thoại
Thần thoại là truyện kể tưởng tượng về các vị thần, cong người hoặc loài vật nhằm mục đích lí giải các hiện tượng kỳ lạ tự nhiên và xã hội theo ý niệm vạn vật đều có linh hồn .
* Truyền thuyết
Truyền thuyết là truyện kể về các nhân vật hoặc sự kiện lịch sử dân tộc nhằm mục đích thể thiện thái độ của nhân dân về nhân vật, sự kiện đó. Truyền thuyết thường có những yếu tố hoang đường, kì ảo nhằm mục đích lý giải hiện tượng kỳ lạ, sự kiện lịch sử dân tộc .
* Truyện cổ tích
Truyện cổ tích là truyện kể về các nhân vật quen thuộc : nhân vật mồ côi, bất hanh, người mưu trí, dũng si, các con vật …. nhằm mục đích biểu lộ triết lí nhân sinh : ở hiền gặp lành, tham vọng về sự công minh, cái thiện luôn thắng cái ác. Truyện cổ tích thường có yếu tố kì ảo nhằm mục đích tạo ra tính mê hoặc, xử lý được các trường hợp bất công, biểu lộ mong ước công minh trong đời sống .
* Truyện ngụ ngôn
Truyện ngụ ngôn là truyện kể về nhân vật là loài vật, vật phẩm hoặc con người. Từ đó phê phán thói hư tât xấu, gửi gắm những bài học kinh nghiệm luân lí, lời giáo huấn thâm thúy. Thể loại truyện này thường sử dụng lối nói cường điều và hàm ẩn .
* Truyện cười
Truyện cưới là truyện kể về các nhân vật là loài vật hoặc con người, nhằm mục đích tạo ra tiếng cười mua vui, vui chơi, phên phán các thói hư tật xấu, đả kích cái xấu xa gian ác hoặc ca tụng trí tuệ của con người .
* Sử thi
Sử thi là tác phẩm theo thể tự sự, có nội dung hàm chứa bức tranh rộng và hoàn hảo về đời sống nhân dân với nhân vật TT là người anh hùng, dũng sĩ đại diện thay mặt cho một quốc tế nào đó .
* Truyện ngắn
Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi tự sứ có hình thức ngắn gọn, đa phần nhằm mục đích khắc họa một hiện tượng kỳ lạ hoặc một góc nhìn của hiện thực đời sống, thường chỉ xoay quanh một, một vài nhân vật chính. Truyện ngắn có dung tích ngắn, nên ít khi chia thành các mục. Nhân vật trong truyện thường chỉ khắc họa một phần, một mảnh của cuộc sống. Trong truyện cũng thường chỉ có một trường hợp gây chú ý quan tâm để từ đó nhân vật thể hiện tính cách, tình cảm .
* Tiểu thuyết
Tiểu thuyết là tác phẩm tái hiện đời sống một cách phức tạp, không thiếu, hoàn toàn có thể phân loại nhân vật theo các tuyến hoặc theo sự kiện có quan hệ phức tạp hơn. Tiểu thuyết thường có dung tích dài, hoàn toàn có thể chia bố cục tổng quan thành các chương, hồi, mục … Nhân vật hoàn toàn có thể sẽ được khắc họa toàn vẹn cả cuộc sống, có nhiều trường hợp, sự kiện để tạo những cung bậc thăng trầm hơn cho diễn biến .
b. Thể loại chính luận
* Hịch
Hịch là một thể văn cổ mà các tướng lĩnh dùng để lôi kéo quân lính, nhân dân nhiệt huyết tham gia vào các trào lưu đánh giặc, tàn phá quân địch hoặc tham gia vào một tiềm năng chung nào đó .
* Cáo
Cáo là thể văn cổ để nhà vua dùng ban bố hoặc thông tin rộng khắp cho toàn thể nhân dân một chủ trương hoặc một hiệu quả của vấn đề .
* Chiếu
Chiếu ( chiếu chỉ ) là thể văn cổ nhà vua dùng để ban bố mệnh lệnh cho thái tử hoặc nhân dân .
* Biểu
Biểu là thể văn cổ, bề tôi dùng để dâng lên nhà vua, trong đó bày tỏ về một yếu tố nào đó với lời lẽ cung kính .
* Phú
Phú là thể văn cổ miêu tả phong thái, kể về vấn đề, bàn chuyện đời, phô diễn tâm tình của tác giả .
* Thư
Thư là một thể loại văn nghị luận có từ truyền kiếp, viết cho một người nhận hoặc đối tượng người dùng xác lập nào đó, phân phối thông tin cho người nhận, trình diễn tư tưởng, tình cảm, cách nhìn nhận cá thể về yếu tố .
* Bài phên bình
Bài phên bình là thể văn bàn bạc, nhận định và đánh giá, nhìn nhận về một tình hình, một yếu tố chính trị, xa hội hoặc tác phẩm văn chương, thẩm mỹ và nghệ thuật .
* Bài xã luận
Bài xã luận là bài báo quan trọng nhất thông tin về lập trường, quan điểm, chủ đề chính, xu thế mang tính tổng quan cho cả một tờ báo, số báo .
* Báo cáo
Báo cáo là thể văn nghị luận nhằm mục đích tổng kết, nhìn nhận về tác dụng của một quá trịnh hoặc một hoạt động giải trí nào đó .
c. Kí
* Bút kí
Bút kí là ghi chép về con người và sự iện có thật theo trình tự nhất địn nhằm mục đích mục tiêu biểu lộ một tư tưởng. Bút kí hạn chế đưa ra các chi tiết cụ thể hư cấu, tôn vinh tình chân thực. Để viết được một bài bút kí mê hoặc, cần dựa vào năng lực, trình độ quan sát và diễn đạt lại của các nhà văn .
* Kí sự
Kí sự là ghi chép lại một câu truyện, một sự kiện có thật một cách tương đối hoàn chính và có phần ít yếu tố chủ quan của người viết .
* Tùy bút
Tùy bút ghi chép con người và sự kiện đơn cử có thực nhưng chú trọng tới việc thể hiện cảm hứng, suy tư, nhận thức của tác giả. Vì vậy tùy bút thường mang đậm yếu tố trữ tình và nhìn nhận chủ quan của người viết .
* Phóng sự
Phóng sự ghi chép kịp thời những vấn đề, nhằm mục đích làm sáng tỏ trước công luận những yếu tố tương quan tới nhiều người. Phóng sự thường mang tính thời sự cao, chú trọng tới thông tin và tính update .
* Nhật kí
Nhật kí là thể loại tự sự ở ngôi thứ nhất, ghi chép theo thứ tự ngày tháng những vấn đề hàng ngày mà tác giả là người trực tiếp tham gia, tận mắt chứng kiến. Nhật kí được coi là thể loại độc thoại .
* Hồi kí
Hồi kí là kể lại những sự kiện, biến cố xảy ra trong quá khứ mà tác giả là người tham gia hoặc tận mắt chứng kiến. Hồi kí mang tính chủ quan và có phần phiếm diện .
d. Kịch
* Chính kịch
Chính kịch là thể loại kịch tái hiện cuộc sống riêng của các nhân vật là người được đặt trong các mối quan hệ xã hội, có chứa đựng những mâu thuẫn.
* Bi kịch
Bi kịch là thể loại kịch khắc họa nhân vật thường là anh hùng, có hình tượng cao quý, tân tiến, đấu tranh nhưng thường nhận được các kết cục bi thảm .
* Hài kịch
Hài kịch là thể loại kịch mà nhân vật có tính cách vui nhộn hoặc được đặt vào các trường hợp gây cười, có sự xích míc về hình thức bề ngoài và thực chất, dùng để phê phán cái xấu, cái lỗi thời trái với đạo đức .
II. Các thể loại văn học lớp 12
1. Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập
– Trong sự nghiệp sáng tác của Hồ Chí Minh, thơ và truyện chỉ chiếm một phần nhỏ còn đa phần là văn nghị luận, những tác phẩm đa phần ship hàng cho sự nghiệp chính trị cuả Người. Trong số những tác phẩm của Bác có những siêu phẩm sánh ngang với các thiên cổ hùng văn của dân tộc bản địa thì Tuyên ngôn Độc lập là tác phẩm tiêu biểu vượt trội nhất .
– Tuyên ngôn Độc lập được viết ngày 26/8/1945 tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, TP. Hà Nội. Ngày 2/9/1945 Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, TP.HN .
– Trên quốc tế, phe Đồng minh vừa thắng phát xít. Ở Việt Nam nhân thời cơ Nhật hàng Đồng minh, Việt Minh đã lãnh đạo nhân dân ta tổng khởi nghĩa giành chính quyền sở tại. Nhưng chính quyền sở tại non trẻ bị đe doạ bởi dã tâm xâm lược của các thế lực đế quốc, thực dân Anh, Pháp, Mĩ và hai mươi vạn quân Tưởng Giới Thạch .
– Hồ Chí Minh viết Tuyên ngôn Độc lập để cảnh cáo, ngăn ngừa thủ đoạn xâm lược của các nước đế quốc ; công bố khai sinh nước Nước Ta độc lập ; lôi kéo khuyến khích ý thức chiến đấu của nhân dân ta .
– Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện lịch sử dân tộc vô giá công bố trước quốc dân đồng bào và quốc tế về quyền tự do, độc lập của dân tộc bản địa Nước Ta và khẳng định chắc chắn quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do ấy .
2. Kim Lân và Vợ nhặt
– Kim Lân ( 1920 – 2007 ) là cây bút chuyên viết truyện ngắn .
– Những sáng tác của Kim Lân thường viết về nông thôn và người nông dân. Ông có những trang viết rực rỡ về phong tục và đời sống làng quê. Dù viết về phong tục hay con người, trong tác phẩm của Kim Lân ta vẫn thấy thấp thoáng đời sống và con người làng quê Nước Ta bần hàn nhưng tâm hồn trong sáng, sáng sủa, ngay thật. Tác phẩm chính : Nên vợ nên chồng ( 1955 ), Con chó xấu xí ( 1962 ) …
Truyện ngắn Vợ nhặt in trong tập Con chó xấu xí ( 1962 ), được viết dựa trên một phần tiểu thuyết Xóm ngụ cư .
Nội dung
– Tình cảm thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói kinh khủng năm 1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra .
– Niềm khát khao niềm hạnh phúc mái ấm gia đình, niềm tin bất diệt vào đời sống và tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau giữa những con người lao động bần hàn ngay trên bờ vực của cái chết .
Tác phẩm kiến thiết xây dựng được trường hợp truyện độc lạ : Tràng nghèo, xấu, lại là dân ngụ cư, giữa lúc đói khát nhất, khi cái chết đang cận kề lại “ nhặt ” được vợ, có vợ theo. Tình huống éo le này là đầu mối cho sự tăng trưởng của truyện, tác động ảnh hưởng đến tâm trạng, hành vi của các nhân vật và bộc lộ chủ đề của truyện .
3. Tô Hoài và Vợ chồng A Phủ
– Tô Hoài ( 1920 ) quê TP.HN, là một trong những nhà văn lớn của văn học Nước Ta văn minh. Ông có vốn hiểu biết đa dạng và phong phú thâm thúy về phong tục, tập quán nhiều vùng khác nhau của quốc gia .
– Văn Tô Hoài có lối trần thuật hóm hỉnh, sinh động của người từng trãi, vốn từ vựng nhiều mẫu mã. Năm 1996 được Tặng Trao Giải Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật và thẩm mỹ. Tác phẩm chính : Dế Mèn phiêu lưu kí ( truyện, 1941 ) ; Truyện Tây Bắc ( tập truyện, 1953 ) ; Miền Tây ( tiểu thuyết, 1967 )
Truyện ngắn Vợ chồng A Phủ ( 1952 ) in trong tập truyện Tây Bắc, là tác dụng chuyến đi trong thực tiễn của Tô Hoài cùng bộ đội giải phóng Tây Bắc
Nội dung
Cuộc sống cơ cực, tối tăm của đồng bào các dân tộc thiểu số vùng cao dưới ách áp bức kìm kẹp của thực dân và chúa đất thống trị ; quy trình người dân các dân tộc thiểu số thức tỉnh cách mạng và vùng lên tự giải phóng đời mình, đi theo tiếng gọi của Đảng .
4. Nguyễn Trung Thành và Rừng xà nu
Nguyễn Trung Thành ( Nguyên Ngọc ), trong hai cuộc kháng chiến gắn bó mật thiết với mảnh đất Tây Nguyên. Những tác phẩm thành công xuất sắc của ông gắn với mảnh đất ấy .
– Đầu năm 1965, Mĩ đổ quân ồ ạt vào miền Nam và thực thi đánh phá ác liệt ra miền Bắc. Nguyễn Trung Thành và các nhà văn miền Nam lúc đó muốn viết “ hịch thời đánh Mĩ ”. Rừng xà nu được viết vào đúng thời gian mà cả nước ta trong không khí sục sôi đánh Mĩ. Tác phẩm được triển khai xong ở khu địa thế căn cứ của mặt trận miền Trung Trung bộ .
– Truyện ngắn “ Rừng xà nu ” được Nguyễn Trung Thành viết năm 1965, Open lần đầu trên Tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng miền trung Trung Bộ, số 2 năm 1965 – năm 1969, in trong tập truyện ký “ Trên quê nhà những anh hùng Điện Ngọc ” .
– Truyện ngắn Rừng xà nu trước hết phản ánh hiện thực đau thương nhưng kiên cường, quật cường của người dân Tây Nguyên trải qua hình tượng cây xà nu .
– Qua câu truyện bi thương của của nhân vật Tnú và cuộc nổ dậy của dân làng Xô Man, nhà văn chứng minh và khẳng định : dùng đấm đá bạo lực cách mạng để chống lại đấm đá bạo lực phản cách mạng đấu tranyh vũ trang là con đường tất yếu để tự giải phóng .
5. Nguyễn Thi và Những đứa con trong mái ấm gia đình ( trích )
Nguyễn Thi :
Là một trong những cây bút văn xuôi số 1 của văn nghệ giải phóng miền Nam trong thời kì chống Mĩ. Sinh ra ở miền Bắc nhưng gắn bó máu thịt với mảnh đất miền Nam và được ca tụng là nhà văn của người nông dân Nam Bộ. Có biệt tài nghiên cứu và phân tích tâm lí tinh tế .
Truyện ngắn Những đứa con trong mái ấm gia đình được hoàn thành xong vào tháng 2 năm 1966, trong những ngày chiến đấu chống Mĩ ác liệt, khi nhà văn công tác làm việc ở tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng .
Nội dung
– Truyện ngắn Những đứa con trong mái ấm gia đình phản ánh hiện thực đau thương nhưng rất đỗi gan góc, kiên cường của nhân dân miền Nam trong những năm kháng chiến chống Mĩ cứu nước .
– Vẻ đẹp tâm hồn của người dân Nam Bộ : lòng yêu nước, căm thù giặc, tình cảm mái ấm gia đình là sức mạnh niềm tin to lớn trong đại chiến chống Mĩ cứu nước .
– Tình huống truyện : Việt – một chiến sỹ Quân giải phóng – bị thương phải nằm lại mặt trận. Truyện kể theo dòng nội tâm của Việt khi liền lạc ( lúc tỉnh ), khi gián đoạn ( lúc ngất ) của “ người trong cuộc ” làm câu truyện trở nên chân thực hơn ; hoàn toàn có thể biến hóa đối tượng người tiêu dùng, khoảng trống, thời hạn, xen kẽ tự sự và trữ tình .
6. Nguyễn Minh Châu và Chiếc thuyền ngoài xa
– Nguyễn Minh Châu ( 1930 – 1989 ), trước năm 1975 là ngòi bút sử thi có khuynh hướng trữ tình lãng mạn., ông là 1 trong số những người mở đường tinh anh và năng lực nhất của văn học Việt nam thời kì thay đổi .
– Chiếc thuyền ngoài xa thuộc thể loại tác phẩm văn học Truyện ngắn, được viết 8/1983 – khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã đi qua được sáu năm, quốc gia trở lại với đời sống đời thường. Nhiều yếu tố của đời sống văn hóa truyền thống, nhân sinh mà trước đây do thực trạng cuộc chiến tranh chưa được chú ý quan tâm, nay được đặt ra .
– Tác phẩm nằm trong khuynh hướng thẩm mỹ và nghệ thuật chung của văn học thời kỳ thay đổi : hướng nội, khai thác thâm thúy số phận cá thể và thân phận con người đời thường .
Nội dung
– Qua tâm lý của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra xích míc éo le trong nghề nghiệp của mình ; ta đồng cảm : mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, không hề đơn thuần và sơ lược khi nhìn nhận đời sống và con người .
– Vẻ đẹp của ngòi bút Nguyễn Minh Châu là vẻ đẹp toát ra từ tình yêu tha thiết so với con người. Tình yêu ấy bao hàm cả khát vọng tìm kiếm, phát hiện, tôn vinh những vẻ đẹp con người còn tiềm ẩn, những khắc khoải, lo âu trước cái xấu, cái ác. Đó cũng là vẻ đẹp của một cốt cách nghệ sĩ mẫn cảm, đôn hậu, điềm đạm chiêm nghiệm lẽ đời để rút ra những triết lí nhân sinh thâm thúy. Chiếc thuyền ngoài xa là một trong số rất nhiều tác phẩm của Nguyễn Minh Châu đã đặt ra những yếu tố có ý nghĩa với mọi thời, mọi người không hề tách rời, thoát li đời sống. Nghệ thuật chính là cuộc sống và phải vì cuộc sống .
7. Nguyễn Tuân và Người lái đò sông Đà
Nguyễn Tuân : ( 1910 – 1987 ) .
– Nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp, có vị trí và góp phần quan trọng cho nền văn học tân tiến, đưa thể tùy bút, bút ký đạt đến trình độ thẩm mỹ và nghệ thuật cao làm đa dạng chủng loại cho ngôn từ dân tộc bản địa, đem đến cho nền văn học văn minh một phong thái văn học tài hoa, độc lạ .
Người lái đò sông Đà là tác phẩm thuộc thể loại Tùy bút. Đây là thành quả thẩm mỹ và nghệ thuật xinh xắn của Nguyễn Tuân trong chuyến đi khó khăn và hào hùng tới miền Tây Bắc to lớn của Tổ quốc. Sông Đà gồm 15 thiên tùy bút và một bài thơ ở dạng phác thảo .
Nội dung
– Qua hình tượng sông Đà, Nguyễn Tuân bộc lộ tình yêu mến tha thiết so với vạn vật thiên nhiên quốc gia. Với ông, vạn vật thiên nhiên cũng là một tác phẩm nghệ thuật và thẩm mỹ vô song của tạo hoá. Cảm nhận và miêu tả sông Đà Nguyễn Tuân đã chứng tỏ sự tài hoa, uyên bác và lịch sự. Hình tượng sông Đà là phông nền cho sự Open và tôn vinh vẻ đẹp của người lao động trong chính sách mới .
8. Kịch : Hồn Trương Ba da Hàng thịt – Lưu Quang Vũ
Lưu Quang Vũ là một cây bút tài hoa đã để lại dấu ấn trong nhiều thể loại : thơ, văn xuôi, đặc biệt quan trọng là kịch. Thiên hướng và năng khiếu sở trường thẩm mỹ và nghệ thuật của LQV sớm thể hiện từ nhỏ và vùng quê Bắc Bộ đã in dấu nhiều trong sáng tác của ông sau này. Ở thể loại nào người đọc cũng phát hiện một LQV với tâm hồn nổi gió, sức sống mãnh liệt và năng lực phát minh sáng tạo miệt mài. Năm 2000, Lưu Quang Vũ được truy tặng phần thưởng Hồ Chí Minh về nghệ thuật và thẩm mỹ sân khấu. Các tác phẩm chính : Thơ : Hương cây, Mây trắng, Bầy ong trong đêm sâu Kịch : Sống mãi tuổi 17, Mùa hạ ở đầu cuối, Hồn Trương Ba da hàng thịt, Tôi và tất cả chúng ta, Nàng Si-ta, …
– Đây là tác phẩm thuộc thể loại kịch của Lưu Quang Vũ, một vở kịch mà Lưu Quang Vũ đã dựa vào diễn biến dân gian, tuy nhiên chiều sâu của vở kịch chính là phần tăng trưởng sau của truyện dân gian .
* * * * * * * *
Trên đây là hệ thống Các thể loại văn học lớp 12, bao gồm những kiến thức cơ bản về một số thể loại văn học trọng tâm và đối chiếu trong văn bản lớp 12. Cùng với đó là những thể thơ được THPT Sóc Trăng đã sưu tầm trong bài: Khái quát các thể loại văn học – Thể thơ. Hy vọng những tài liệu ngữ văn lớp 12 này sẽ giúp các em dễ dàng tiếp thu kiến thức để học tập tốt hơn. Chúc các em luôn học tốt và đạt kết quả cao nhé!
Kiến thức về các thể loại văn học lớp 12 THPT Sóc Trăng sưu tầm, tổng hợp một số thể loại văn học trọng tâm: Tự sự, chính luận, bút kí, kịch
Đăng bởi : trung học phổ thông Sóc Trăng
Chuyên mục : Giáo dục đào tạo
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thủ Tục
