3 Phân loại đề tài – Tài liệu text

Tên đề tài và phương pháp chọn đề tài

GVHD: PGS. TS Trịnh Văn Biều

Điều tra cơ bản, phát hiện tình hình. Phân tích, tìm hiểu nguyên nhân

thành công hay thất bại. Đề xuất giải pháp. (Loại đề tài này không có

phần thực nghiệm sư phạm)

Tổng kết kinh nghiệm.

1.3.3 Phân loại đề tài theo trình độ đào tạo

Khóa luận tốt nghiệp

Đó là một văn bản trình bày các kết quả tập dợt nghiên cứu của sinh viên

trong quá trình đào tạo ở trường đại học để trở thành nhà khoa học. Kết quả đánh

giá của luận văn là cơ sở để nhà trường công nhận tốt nghiệp. Tuy vậy, cũng có

những sinh viên tài năng, luận văn của có giá trị thực tiễn và khoa học cao, có thể

nâng lên thành luận văn Thạc sĩ hoặc luận án Tiến sĩ.

Luận văn Thạc sĩ khoa học

Đó là một công trình nghiên cứu khoa học có giá trị thực tiễn. Luận văn

thường hướng vào việc tìm tòi các giải pháp cho một vấn đề nào đó của thực tiễn

cuộc sống hoặc chuyên ngành. Hoàn thành luận văn Thạc sĩ là bước trưởng thành

về mặt khoa học của nhà chuyên môn trẻ và là bước chuẩn bị để tiếp tục ở bậc

nghiên cứu sinh.

Luận án Tiến sĩ khoa học

Đó là một công trình nghiên cứu khoa học của nghiên cứu sinh. Đề tài luận

án có tính cấp thiết, kết quả nghiên cứu có những đóng góp mới, những phát hiện

mới và kiến giải có giá trị trong lĩnh vực khoa học và thực tiễn chuyên ngành.

1.4 Phát hiện và phát triển vấn đề thành đề tài nghiên cứu khoa học

1.4.1 Những phát hiện làm cơ sở xuất phát cho một đề tài nghiên cứu khoa học

Đề tài khoa học thường bắt nguồn từ những ý tưởng khoa học và phát hiện của cá

nhân, sau đó có sự đóng góp, bổ sung của tập thể để trở thành các đề tài nghiên

cứu khoa học. Nội dung của các phát hiện khoa học đó thường bao gồm các loại

sau đây:

– Phát hiện mâu thuẫn giữa lý thuyết và thực tế. Chẳng hạn, mâu thuẫn giữa lý

thuyết về tích cực hóa quá trình nhận thức của học sinh với thực tế dạy học hóa

học ở nhiều trường phổ thông.

HVTH: Trần Nguyên Anh Thư

Trang 6

Tên đề tài và phương pháp chọn đề tài

GVHD: PGS. TS Trịnh Văn Biều

– Phát hiện sự phát triển chậm chạp của thực tế. Chẳng hạn, yêu cầu cao và đòi hỏi

cấp bách của việc đào tạo, rèn luyện năng lực cho người lao động ở thời đại mới

với thực trạng dạy học hóa học hiện nay, hoặc là sự phát triển chậm chạp của việc

ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học ở các nước trên thế

giới.

– Phát hiện những thiếu sót, sự không hoàn thiện của lý thuyết hiện có. Chẳng hạn,

sự không hoàn thiện về dạy học nêu vấn đề, đặt quá nặng vào yêu cầu tạo tình

huống có vấn đề và chưa coi trọng đúng mức yêu cầu dạy cho học sinh giải quyết

vấn đề.

– Phát hiện mâu thuẫn của các trường phái lý thuyết. Chẳng hạn, trong việc giải

thích một số tính chất hoặc cấu tạo của các nguyên tố hóa học để tìm ra cách phối

hợp sử dụng các thuyết đó.

– Phát hiện sự bế tắc của các phương pháp hiện có, bằng cách làm cũ không tạo

được hiệu quả công việc, cần phải có các phương pháp hành động mới. Chẳng hạn

phương pháp diễn giảng (thuyết trình) của giáo viên được lạm dụng trong nhiều

thời gian của một tiết học đã không làm cho học sinh chủ động tích cực, cần tìm

cách phối hợp với các phương pháp dạy học khác.

– Phát hiện ra một hiện tượng lạ chưa từng thấy, chưa có một tài liệu nào trình bày

và chưa có ai nghiên cứu. Chẳng hạn, có những học sinh nông thôn không dự các

lớp luyện thi nhưng vẫn đạt điểm cao trong các bài thi hóa học, vật lý, toán học

trong kỳ thi đại học. Bài học về phương pháp học tập các môn học đó của những

học sinh này là ở đâu ?

1.4.2 Phát triển vấn đề thành đề tài khoa học

Các phát hiện vấn đề hoặc mâu thuẫn được trình bày trên đây thường là gợi ý ban

đầu cho một đề tài khoa học. Như vậy, các ý tưởng về đề tài khoa học của cá nhân

thường xuất hiện trong quá trình giải quyết các công việc thực tế, trong khi nghiên

cứu các tài liệu lý thuyết hay thực tiễn, trong khi trao đổi, tranh luận, hội thảo và

có thể xuất hiện bất ngờ theo cơ chế trực giác. Người nghiên cứu cần gia công,

phân tích thêm để thấy rõ những mâu thuẫn cần giải quyết, đối chiếu với đòi hỏi

của thực tiễn, điều kiện và khả năng của người nghiên cứu, dự định về giả thuyết

HVTH: Trần Nguyên Anh Thư

Trang 7

Tên đề tài và phương pháp chọn đề tài

GVHD: PGS. TS Trịnh Văn Biều

khoa học và mục tiêu nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng kế hoạch nghiên cứu…. Làm

như vậy là đã phát triển một vấn đề thành đề tài khoa học.

Sau khi đã phát hiện vấn đề tồn tại, phát triển vấn đề thành đề tài khoa

học, người chủ trì phải tổ chức triển khai việc nghiên cứu đề tài. Đó là việc huy

động nhân lực và vật lực để thực hiện kế hoạch nghiên cứu, tạo ra sản phẩm khoa

học. Lúc đó công việc nghiên cứu khoa học không còn là hoạt động của một cá

nhân mà là sự kết hợp hoạt động của nhiều người nghiên cứu, thậm chí là của

nhiều ngành khoa học. Hoạt động nghiên cứu lúc đó đã trở thành của tập thể, của

xã hội. Tuy nhiên hoạt động nghiên cứu khoa học lúc đó vẫn phải được thực hiện

trên cơ sở ý tưởng của một cá nhân chủ trì đề tài và chiến lược tìm tòi của ý tưởng

đó.

Các đề tài khoa học được giao từ chương trình khoa học cấp Nhà nước

hoặc cấp Bộ là một dạng phân tầng nghiên cứu theo chiến lược chung, mà sự phát

hiện ra vấn đề nghiên cứu thuộc về cấp chỉ huy chiến lược bên trên.

CHƯƠNG 2. CHỌN ĐỀ TÀI

HVTH: Trần Nguyên Anh Thư

Trang 8

Tên đề tài và phương pháp chọn đề tài

GVHD: PGS. TS Trịnh Văn Biều

2.1 Tầm quan trọng của việc lựa chọn đề tài

 Việc lựa chọn đề tài nghiên cứu có một ý

nghĩa quan trọng đối với người nghiên cứu.

Chọn đề tài đúng, thích hợp với bản thân và

các điều kiện ngoại cảnh sẽ giúp quá trình

nghiên cứu đỡ tốn công sức, vất vả và có

nhiều cơ hội thành công. Có thể không sai khi

nói rằng chọn một đề tài đúng là đã thực hiện

được 30 – 40% công việc của toàn bộ quá trình nghiên cứu.

 Mỗi đề tài nghiên cứu gắn liền với những cố gắng đầu tư sức lực, thời gian,

kinh phí… đôi khi còn quyết định cả phương hướng chuyên môn một đời

sự nghiệp của một con người.

2.2 Những yêu cầu đối với một đề tài

2.2.1 Đề tài phải có ý nghĩa khoa học

– Bổ sung những chỗ còn trống trong lý thuyết của bộ môn khoa học.

– Xây dựng cơ sở lý thuyết mới hoặc làm rõ một số vấn đề lý thuyết còn tồn tại.

– Xây dựng nguyên lý các giải pháp khác nhau trong kỹ thuật, công nghệ, tổ chức,

quản lý, vv …

2.2.2 Đề tài phải có ý nghĩa thực tiễn, đáp ứng được những yêu cầu của thực

tiễn đời sống và sự phát triển của khoa học

– Xây dựng luận cứ cho các chương trình phát triển kinh tế và xã hội.

– Giải đáp những đòi hỏi trong sản xuất về kỹ thuật, công nghệ, tổ chức, quản lý

thị trường, vv…

– Giải đáp nhu cầu phát triển nội tại của lĩnh vực nghiên cứu.

– Giải đáp nhu cầu phát triển xã hội và những nhiệm vụ tương lai trong lĩnh vực

giáo dục con người.

– Giải đáp nhu cầu trực tiếp của công tác giáo dục thế hệ trẻ trong nhà trường.

– Xuất phát từ logic bên trong của sự phát triển khoa học giáo dục.

HVTH: Trần Nguyên Anh Thư

Trang 9

Tên đề tài và phương pháp chọn đề tài

GVHD: PGS. TS Trịnh Văn Biều

2.2.3 Đề tài phải là vấn đề có tính cấp thiết đối với lý luận hay đối với thực tiễn,

có tính chất mới mẻ, thời sự, có thể bổ sung cho kho tàng tri thức của nhân loại

những thông tin mới.

2.2.4 Đề tài có đủ điều kiện đảm bảo cho việc hoàn thành

– Cơ sở thông tin, tư liệu.

– Phương tiện thiết bị thí nghiệm (nếu cần phải tiến hành thí nghiệm)

– Quỹ thời gian và thiên hướng khoa học của người lãnh đạo khoa học hoặc thầy

hướng dẫn trực tiếp.

– Các cộng tác viên có kinh nghiệm và có quỹ thời gian.

2.2.5 Đề tài phải phù hợp sở thích của mình.

Trong khoa học thì yếu tố này luôn mang một ý nghĩa quan trọng (thích, say mê)

Đương nhiên ở đâu và bao giờ người nghiên cứu cũng gặp mâu thuẫn giữa nguyện

vọng khoa học của cá nhân với việc giải quyết nhu cầu bức bách của xã hội.

Nghiên cứu phải đứng trước sự lựa chọn này.

2.3 Những căn cứ khi chọn đề tài

Một trong những thao tác đầu tiên của việc triển khai một đề tài nghiên cứu

khoa học là lựa chọn đề tài.

– Đối với nhà nghiên cứu, các đề tài thường được lựa chọn qua kinh nghiệm

và kiến thức tích luỹ được, đặt trong bối cảnh yêu cầu về mặt chuyên môn, quản lí

hoặc nhu cầu thực tế của xã hội.

– Đối với sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh, ngoài việc lựa chọn

đề tài, họ còn phải chọn (hoặc được chỉ định) người hướng dẫn khoa học.

Khi lựa chọn đề tài, người nghiên cứu phải chú ý cân nhắc một cách hết sức thận

trọng các yếu tố sau:

2.3.1 Vấn đề nghiên cứu

 Có giá trị mới mẻ hay không ? Có tính cấp bách và thiết thực, có là vấn đề

then chốt không ? Cần xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, thường thì các

vấn đề then chốt nhất, có tính cấp bách và thiết thực nhất mà thực tế đặt ra

sẽ làm cho đề tài có giá trị cao và được mọi người quan tâm.

 Nội dung có dễ phát triển và mở rộng không ?

 Phương pháp nghiên cứu có dễ thực hiện không ?

HVTH: Trần Nguyên Anh Thư

Trang 10

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nghiên Cứu