Bài 3. Bản chất của phương pháp khoa học (Scientific Methods)

Sau khi đọc xong bài này, bạn sẽ hoàn toàn có thể :

  • – Trình bày được lí do tại sao tất cả chúng ta tiếp cận khoa học đến hình thành kiến thức và kỹ năng .
  • – Giải thích được những giả định cơ bản trong khoa học giáo dục .
  • – So sánh được hai phương pháp khoa học (phương pháp thăm dò và phương pháp xác nhận).

1. Tiếp cận khoa học đến hình thành kiến thức

Khoa học là một cách tiếp cận để tạo ra kỹ năng và kiến thức. Khoa học gồm có bất kể hành vi có mạng lưới hệ thống hoặc được triển khai cẩn trọng nào được triển khai để vấn đáp những câu hỏi nghiên cứu ( ví dụ : diễn đạt sự vật, tò mò, thử nghiệm, lý giải, Dự kiến ). Khoa học thường tương quan đến việc vận dụng một chiêu thức khoa học ; tuy nhiên, như những nhà triết học và sử học khoa học đã chỉ ra, khoa học gồm có nhiều chiêu thức và hoạt động giải trí được những nhà nghiên cứu thực thi khi họ cố gắng nỗ lực tạo ra tri thức khoa học. Khoa học không đồng ý những kiến thức và kỹ năng được cho là đúng với sự giả định ; thay vào đó, nó mày mò và biện minh cho những diễn đạt và lý giải về con người, nhóm người và quốc tế xung quanh tất cả chúng ta .
Theo thời hạn, khoa học dẫn đến sự tích lũy những phát hiện, triết lý và kiến ​ ​ thức đơn cử khác. Khi những nhà nghiên cứu triển khai những nghiên cứu mới, họ cố gắng nỗ lực thiết kế xây dựng và lan rộng ra những triết lý và hiệu quả nghiên cứu hiện tại. Ví dụ như sự di dời của “ Cơ học Newtonian ” ( Newtonian mechanics ) sang “ Thuyết tương đối tổng quát ” ( General Relativity ) được đặt nền móng bởi Albert Einstein ( 1879 – 1955 ) vào năm 1915. Đồng thời, khoa học là sự năng động và cởi mở với những ý tưởng sáng tạo và kim chỉ nan mới. Các nhà nghiên cứu khác nhau tiếp cận nghiên cứu khác nhau, và họ thường diễn đạt, lý giải và diễn giải mọi thứ theo những cách khác nhau mặc dầu thường bổ trợ cho nhau. Nhìn chung, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể nói rằng khoa học là một quy trình không khi nào kết thúc gồm có tư duy hài hòa và hợp lý, dựa vào quan sát thực nghiệm, nhìn nhận và phản biện ngang hàng liên tục, phát minh sáng tạo tích cực và nỗ lực tò mò .

2. Các giả định cơ bản của khoa học giáo dục

Các nhà nghiên cứu giáo dục phải đưa ra 1 số ít giả định chung làm tiền đề cơ sở để họ hoàn toàn có thể triển khai việc làm nghiên cứu giáo dục của họ. Năm giả định cơ bản của khoa học giáo dục gồm ( Johnson và Christensen, 2019 ) :

– Đầu tiên, các nhà nghiên cứu giáo dục giả định rằng có một thế giới giáo dục có thể được nghiên cứu. Trong giáo dục, điều này bao gồm nghiên cứu nhiều hiện tượng bên trong con người (ví dụ: thái độ, giá trị, niềm tin, kinh nghiệm sống), cũng như nhiều hiện tượng hoặc thể chế rộng hơn có liên quan đến con người hoặc bên ngoài với họ (ví dụ: trường học, văn hóa và môi trường vật lý). Các nhà nghiên cứu giáo dục nghiên cứu cách thức các yếu tố sau đây liên quan đến các vấn đề giáo dục: các yếu tố tâm lý (ví dụ, đặc điểm của cá nhân và các hiện tượng ở cấp độ cá nhân), các yếu tố tâm lý xã hội (ví dụ, xem xét cách thức các cá nhân tương tác và liên hệ với nhau và cách các nhóm và cá nhân ảnh hưởng đến nhau ), và các yếu tố xã hội học (ví dụ: kiểm tra cách thức các nhóm hình thành và thay đổi; ghi lại các đặc điểm của các nhóm; nghiên cứu mối quan hệ giữa các nhóm; và nghiên cứu các hiện tượng cấp độ nhóm, chẳng hạn như các thể chế văn hóa, xã hội, chính trị, gia đình và kinh tế).

– Thứ hai, những nhà nghiên cứu giả định rằng một phần của quốc tế là duy nhất, một phần của quốc tế là đều đặn ( liên tục ) hoặc theo khuôn mẫu hoặc hoàn toàn có thể Dự kiến được, và hầu hết quốc tế là năng động ( tức là luôn biến hóa ) và phức tạp ( ví dụ : tương quan đến nhiều mảnh hoặc yếu tố ). Một trách nhiệm quan trọng của nghiên cứu giáo dục là ghi lại những câu truyện và kinh nghiệm tay nghề của những người và nhóm đơn cử. Một trách nhiệm quan trọng khác là xác lập phần hoàn toàn có thể Dự kiến được của quốc tế để tạo ra những phát hiện sẽ vận dụng cho nhiều người, nhóm, chủng loại người, toàn cảnh hoặc trường hợp. Để xem một ví dụ về sự đều đặn trên quốc tế, lần tới khi bạn đến lớp học nghiên cứu của mình, hãy ghi lại chỗ ngồi mà bạn và một vài người xung quanh bạn đang ngồi. Khi lớp của bạn gặp lại nhau, hãy xem liệu bạn và những người khác mà bạn đã quan sát có ngồi cùng ghế như trong cuộc họp trước hay không. Bạn hoàn toàn có thể sẽ nhận thấy rằng nhiều người ngồi trên cùng một ghế. Tại sao thế này ? Điều này xảy ra do tại con người ở một mức độ nào đó hoàn toàn có thể đoán trước được. Hiểu được phần hoàn toàn có thể Dự kiến được của quốc tế được cho phép những nhà nghiên cứu khái quát và vận dụng những phát hiện của họ ngoài những con người và khu vực được sử dụng trong những nghiên cứu đơn cử của họ .
– Thứ ba, cái duy nhất, cái tiếp tục và cái phức tạp trên quốc tế hoàn toàn có thể được kiểm tra và nghiên cứu. Nói cách khác, “ năng lực mày mò ” ( discoverability ) sống sót trong quốc tế của tất cả chúng ta ( tức là hoàn toàn có thể ghi lại sự độc nhất, mày mò tính đều đặn tiếp tục trong hành vi của con người và đồng thời hiểu rõ hơn nhiều sự phức tạp của hành vi con người ). Điều này không có nghĩa là trách nhiệm tò mò bản chất của những hiện tượng kỳ lạ giáo dục là đơn thuần. Ví dụ, mặc dầu đã đạt được nhiều văn minh đáng kể, nhưng tất cả chúng ta vẫn chưa biết tổng thể nguyên do của nhiều khuyết tật trong học tập. Nghiên cứu vẫn phải liên tục và theo thời hạn, tất cả chúng ta kỳ vọng sẽ tìm thấy ngày càng nhiều mảnh ghép cho những câu đố mà chúng tôi đang nỗ lực giải .
– Giả định thứ tư, có những chuẩn mực và thông lệ nhất định đã được thống nhất bởi những nhà nghiên cứu. Nó hoàn toàn có thể gồm có việc xác lập yếu tố giáo dục được chăm sóc, thu thập dữ liệu thực nghiệm, tranh luận cởi mở về những phát hiện, tính chính trực, trung thực, khám phá có mạng lưới hệ thống, trung lập đồng cảm và tôn trọng những người tham gia nghiên cứu, thiếu tín nhiệm lành mạnh so với hiệu quả và lý giải, cảm xúc tò mò và cởi mở để tò mò, tích cực tìm kiếm vật chứng phủ định. Nói chung, một nhà nghiên cứu giỏi cố gắng nỗ lực tích lũy và tập hợp dẫn chứng chất lượng cao và mong đợi những nhà nghiên cứu khác cũng làm như vậy. Đó là nguyên do tại sao điều quan trọng là những nhà nghiên cứu phải nỗ lực tuân theo những tiêu chuẩn mà tất cả chúng ta đã công nhận .
– Giả định thứ năm là hoàn toàn có thể phân biệt giữa những công bố hài hòa và hợp lý nhiều hơn và ít hơn và giữa nghiên cứu tốt hơn và kém hơn. Ví dụ, trong nghiên cứu thực nghiệm, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn giữa những triết lý cạnh tranh đối đầu bằng cách xác lập triết lý nào tương thích nhất với tài liệu. Nếu hai triết lý cạnh tranh đối đầu lý giải và Dự kiến một hiện tượng kỳ lạ tốt như nhau, thì kim chỉ nan phân biệt hơn sẽ được ưu tiên hơn theo quy tắc nghiên cứu và phân tích. Nói cách khác, những kim chỉ nan đơn thuần được ưu tiên hơn những triết lý phức tạp cao, những thứ khác tương tự nhau. Chúng ta cũng hoàn toàn có thể nhìn nhận chất lượng của một nghiên cứu bằng cách xem xét những kế hoạch nghiên cứu được sử dụng và dẫn chứng được phân phối cho mỗi Kết luận do nhà nghiên cứu rút ra. Chúng ta hoàn toàn có thể tìm thấy một nghiên cứu chất lượng cao là đáng đáng tin cậy hơn hoặc hợp lệ hơn một nghiên cứu chất lượng thấp .
– Giả định thứ sáu, khoa học không hề phân phối câu vấn đáp cho toàn bộ những câu hỏi. Ví dụ, khoa học không hề lý giải tính xác nhận của những công bố về sự sống sót của sự sống sau khi chết. Như bạn hoàn toàn có thể thấy, nhiều thắc mắc quan trọng đơn thuần nằm ngoài khoanh vùng phạm vi của khoa học và nghiên cứu thực nghiệm .

3. Phương pháp khoa học (Scientific Methods)

Mặc dù việc tiến hành nghiên cứu rõ ràng không phải là một quá trình có trật tự hoàn hảo và bao gồm nhiều hoạt động, nhưng về thông thường, các nhà khoa học tiến hành hai phương pháp khoa học chính (phân biệt với nhau) gồm: phương pháp thăm dò (exploratory method) và phương pháp xác nhận (confirmatory method).

3.1. Phương pháp thăm dò

Phương pháp thăm dò gồm có ba bước. Đầu tiên, nhà nghiên cứu khởi đầu bằng việc quan sát. Thứ hai, nhà nghiên cứu nghiên cứu những quan sát và tìm kiếm những mô hình mẫu ( tức là một công bố về những gì đang xảy ra ). Thứ ba, nhà nghiên cứu đưa ra Kết luận dự kiến ​ ​ hoặc khái quát về mô hình mẫu hoặc cách 1 số ít góc nhìn của cách quốc tế quản lý và vận hành .
Phương pháp thăm dò hoàn toàn có thể được coi là một cách tiếp cận từ dưới lên ( bottom-up approach ) vì nó nhấn mạnh vấn đề việc khởi đầu với tài liệu và quan sát đơn cử và tò mò những gì đang xảy ra một cách tổng quát hơn ( tức là hoạt động từ tài liệu sang những mẫu sang kim chỉ nan ). Phương pháp thăm dò đôi lúc được gọi là ‘ giải pháp quy nạp ’ ( inductive method ) vì nó chuyển từ “ cái riêng sang cái chung ” .
Phương pháp thăm dò là phương pháp hình thành kim chỉ nan ( theory-generation approach ). Phương pháp này tuân theo một logic của sự tò mò nói rằng hãy nhìn vào quốc tế của bạn và cố gắng nỗ lực tạo ra những sáng tạo độc đáo và kiến thiết xây dựng những kim chỉ nan về cách nó quản lý và vận hành .

3.2. Phương pháp xác nhận

Phương pháp xác nhận cơ bản cũng gồm có ba bước. Đầu tiên, nhà nghiên cứu nêu một giả thuyết, thường dựa trên triết lý hiện có ( tức là những lý giải khoa học hiện có ). Thứ hai, nhà nghiên cứu thu thập dữ liệu được sử dụng để kiểm tra giả thuyết theo những bằng chứng thực nghiệm. Thứ ba, nhà nghiên cứu quyết định hành động trong thời điểm tạm thời gật đầu hay bác bỏ giả thuyết trên cơ sở tài liệu .
Phương pháp xác nhận hoàn toàn có thể được coi là giải pháp tiếp cận từ trên xuống vì nó nhấn mạnh vấn đề quy trình mở màn với một triết lý chung và kiểm tra nó với tài liệu đơn cử ( tức là hoạt động từ kim chỉ nan sang giả thuyết sang tài liệu ). Phương pháp xác nhận này đôi lúc được gọi là ‘ giải pháp suy diễn ’ ( deductive method ) vì nó chuyển từ “ cái chung sang cái riêng ” .
Phương pháp xác nhận là cách tiếp cận kiểm tra triết lý ( theorytesting approach ). Nó tuân theo một logic của sự biện minh nói rằng luôn luôn kiểm tra những kim chỉ nan và giả thuyết của bạn với tài liệu mới để xem liệu chúng có hài hòa và hợp lý hay không .
Điểm mấu chốt là, giải pháp khoa học mày mò tập trung chuyên sâu vào việc mày mò, tạo ra và thiết kế xây dựng kim chỉ nan, còn chiêu thức khoa học chứng minh và khẳng định tập trung chuyên sâu vào việc kiểm tra hoặc biện minh triết lý .
Nói chung, kiến thức và kỹ năng mới được tạo ra bằng cách sử dụng chiêu thức thăm dò hoặc quy nạp, và kiến thức và kỹ năng dự kiến này được kiểm tra hoặc chứng tỏ bằng cách sử dụng chiêu thức xác nhận hoặc suy diễn. Mặc dù tất cả chúng ta đã nói về hai giải pháp khoa học riêng không liên quan gì đến nhau ( chiêu thức thăm dò và giải pháp xác nhận ), nhưng điều quan trọng cần hiểu là những nhà nghiên cứu sử dụng cả hai chiêu thức này trong trong thực tiễn. Việc sử dụng những giải pháp này tuân theo một quy trình tiến độ tuần hoàn ( Hình 1 ) .

Hình 1 : Chu trình nghiên cứu
Một nhà nghiên cứu hoàn toàn có thể tập trung chuyên sâu vào quy trình nghiên cứu kiểm tra kim chỉ nan và một nhà nghiên cứu khác hoàn toàn có thể tập trung chuyên sâu vào hình thành kim chỉ nan, nhưng cả hai nhà nghiên cứu thường sẽ trải qua nhiều chu kỳ luân hồi rất đầy đủ. Các nhà nghiên cứu định lượng ( quantitative researchers ) nhấn mạnh vấn đề sự hoạt động từ kim chỉ nan sang giả thuyết đến tài liệu đến Kết luận ( tức là “ logic của sự biện minh ” ), và những nhà nghiên cứu định tính ( qualitative researchers ) nhấn mạnh vấn đề sự hoạt động trực tiếp từ quan sát và tài liệu sang miêu tả và mô hình mẫu và để tạo ra triết lý ( tức là “ logic của tò mò ” ). Nói chung, tác dụng của giải pháp thăm dò thường là sự sinh ra của lí thuyết, trong khi tác dụng của giải pháp xác nhận là công nhận / bác bỏ lí thuyết .

Tài liệu tham khảo

  1. Lovely Professional University. Methodology of Educational Research and Statistics. Produced & Printed by Laxmi Publications (P) LTD, 2014. No 113, Golden House, Daryaganj, New Delhi-110002 for Lovely Professional University Phagwara
  2. Johnson, R. B., & Christensen, L. (2019). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. Sage publications.