Chương III TRÌNH TỰ LÔGIC CỦA NGHIÊN CỨU KHOA HỌC – Tài liệu text
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (694.82 KB, 273 trang )
3.1. KHÁI NIỆM CHUNG
3.1.1. Trình tự lôgic
Nghiên cứu khoa học, bất kể trong nghiên cứu khoa học
tự nhiên, khoa học xã hội hoặc khoa học công nghệ đều
tuân theo một trật tự lôgic xác định, bao gồm các bước
sau đây:
Lựa chọn chủ đề (topic) nghiên cứu và đặt tên đề tài.
Xác định mục tiêu (objective) nghiên cứu.
Đặt câu hỏi (question) nghiên cứu.
Đưa luận điểm, tức giả thuyết (hypothesis) nghiên cứu.
Đưa các luận cứ (evidence) để chứng minh giả thuyết.
Lựa chọn các phương pháp (methods) chứng minh giả
thuyết.
3.1.2. LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ VÀ ĐẶT TÊN ĐỀ TÀI
Đề tài là một hình thức tổ chức nghiên cứu khoa học, trong đó có một nhóm người
(nhóm nghiên cứu) cùng thực hiện một nhiệm vụ nghiên cứu. Nhóm nghiên cứu
có thể là một hoặc nhiều hơn một người.
Đề tài được lựa chọn từ một sự kiện khoa học.
3.1.3. Xác định mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu là những nội dung cần được xem xét và là rõ trong nghiên
cứu. Mục tiêu trả lời câu hỏi : Nghiên cứu cái gì ?
Trong một đề tài khoa học xã hội, nghiên cứu bao giờ cũng có mục tiêu xuyên suốt,
mang tính chủ đạo, gọi là “Mục tiêu chung” ; còn các mục tiêu khác là ‘Mục tiêu
cụ thể’.
3.1.4. Xác định nội dung nghiên cứu để thực hiện mục tiêu nghiên cứu đặt
ra.
3.1. 5.Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu được xác định trong một giới hạn nhất
định. Có nhiều loại phạm vi được đặt ra để xem xét. Nhìn
chung, có 3 loại phạm vi cần quan tâm :
• Phạm vi về quy mô của mẫu khảo sát.
• Phạm vi về thời gian, không gian của tiến trình thực hiện.
• Phạm vi về nội dung của tiến trình thực hiện.
Khi người nghiên cứu xác định được một giới hạn hợp lý
phạm vi nghiên cứu thì sẽ tiết kiệm được các nguồn lực
phải đầu tư cho nghiên cứu, tiết kiệm thời gian dành cho
nghiên cứu. Đương nhiên, khi xác định giới hạn phạm vi
nghiên cứu phải đảm bảo rằng, kết quả nghiên cứu vẫn
trong khuôn khổ độ tin cậy cần thiết theo đúng yêu cầu
của nghiên cứu khoa học.
3.2. Chứng minh luận điểm khoa học
•
Muốn chứng minh một luận điểm khoa học, người nghiên cứu phải có
đầy đủ luận cứ khoa học.
•
Muốn tìm được các luận cứ và làm cho luận cứ có sức thuyết phục
người nghiên cứu phải sử dụng những phương pháp nhất định. Phương
pháp ở đây bao gồm hai lọai : phương pháp tìm kiếm và chứng minh
luận cứ, tiếp đó là phương pháp sắp xếp các luận cứ để chứng minh luận
điểm khoa học.
3.2.1. Luận cứ
Để chứng minh luận điểm khoa học người nghiên cứu cần có các luận cứ. Luận cứ
là bằng chứng để khẳng định giả thuyết của tác giả đặt ra là đúng. Về mặt lôgic
học, là phán đóan đã được chứng minh trước khi được sử dụng để làm bằng
chứng chứng minh giả thuyết. Trong khoa học có hai lọai luận cứ : luận cứ lý
thuyết và luận cứ thực tế.
Luận cứ lý thuyết là các luận điểm khoa học đã được chứng minh, bao gồm các
khái niệm, các tiền đề, định lý, định luật hoặc các quy luật xã hội, tức là các
mối liên hệ đã được khoa học chứng minh là đúng. Luận cứ lý thuyết được
khai thác từ các tài liệu, công trình khoa học của các đồng nghiệp đi trước.
Việc sử dụng luận cứ lý thuyết sẽ giúp người nghiên cứu tiết kiệm thời gian,
không tốn kém thời gian để tìm các sự kiện thực tế, chứng minh lại những gì
mà các đồng nghiệp đã chứng minh.
•
Luận cứ thực tế được thu thập từ các sự kiện từ trong thực tế bằng cách quan
sát, thực nghiệm, phỏng vấn, điều tra hoặc khai thác từ những báo cáo về các
công trình nghiên cứu của các đồng nghiệp.
•
Về mặt lôgic, luận cứ thực tế là các sự kiện thu thập được từ quan sát hoặc
thực nghiệm khoa học. Toàn bộ quá trình nghiên cứu khoa học, là quá trình tìm
kiếm và chứng minh luận cứ.
3.2.2. Phương pháp tìm kiếm, chứng minh và sử dụng luận cứ
Nhiệm vụ của người nghiên cứu phải làm ba việc : tìm kiếm luận cứ, chứng minh
tính đúng đắn của bản thân luận cứ và sử dụng luận cứ để chứng minh giả
thuyết. Để là ba việc đó phải có phương pháp. Phương pháp trả lời câu
hỏi :’Chứng minh bằng cách nào ?’
