Một Quan Điểm Về Sống Đẹp – Dịch giả: Nguyễn Hiến Lê – MỤC LỤC pptx

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (311.76 KB, 11 trang )

Một Quan Điểm Về Sống Đẹp
Dịch giả: Nguyễn Hiến Lê
MỤC LỤC
Tác giả: Lâm Ngữ Đường (Lin Yutang)

Đạo bất viễn nhân, nhân chi vi đạo
nhi viễn nhân, bất khả dĩ vi đạo.
KHỔNG TỬ

MỤC LỤC

Vài lời thưa trước

TỰA

CHƯƠNG I
1. MỘT QUAN NIỆM VỀ NHÂN SINH
2. MỘT CÔNG THỨC BÁN KHOA HỌC
3. MỘT LÍ TƯỞNG

CHƯƠNG II
1. QUAN NIỆM CỦA HI LẠP VÀ TRUNG HOA
2. KHÔNG THOÁT LI ĐƯỢC CÕI TRẦN
3. TINH THẦN VÀ NHỤC THỂ
4. MỘT QUAN NIỆM CỦA KHOA SINH VẬT HỌC
5. ĐỜI SỐNG LÀ MỘT BÀI THƠ

CHƯƠNG III
1. CON KHỈ TRONG TÂY DU KÍ
2. LOÀI NGƯỜI KHÔNG HOÀN TOÀN
3. AI CŨNG PHẢI CHẾT
4. CÓ MỘT CÁI BAO TỬ
5. CÓ NHỮNG BẮP THỊT CƯỜNG TRÁNG
6. CÓ MỘT TÂM TRÍ

CHƯƠNG IV
1. SỰ TÔN NGHIÊM CỦA CON NGƯỜI
2. DO TÁNH TÒ MÒ KHÔNG VỊ LỢI MỚI CÓ VĂN MINH.
3. ÓC TƯỞNG TƯỢNG
4. TINH THẦN HÀI HƯỚC
5. TINH THẦN PHÓNG KHOÁNG VÀ ĐỘC LẬP
6. CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

CHƯƠNG V
1. TA HÃY TỰ TÌM LẤY TA: TRANG TỬ
2. TÌNH, TRÍ, DŨNG: MẠNH TỬ
3. NGẠO ĐỜI, TỰA NHƯ NGU ĐỘN VÀ ẨN DẬT: LÃO TỬ
4. TRIẾT HỌC TRUNG DUNG: TỬ TƯ
5. MỘT NGƯỜI YÊU ĐỜI: ĐÀO UYÊN MINH

CHƯƠNG VI
1. VẤN ĐỀ HẠNH PHÚC
2. HẠNH PHÚC CỦA TA THUỘC VỀ CẢM GIÁC
3. BA MƯƠI BA LÚC VUI CỦA KIM THÁNH THÁN
4. NGƯỜI TA HIỂU LẦM CHỦ NGHĨA DUY VẬT
4. NHỮNG THÚ VUI TINH THẦN LÀ GÌ?

CHƯƠNG VII
1. TRONG CÁC LOÀI ĐỘNG VẬT CHỈ DUY CÓ CON NGƯỜI LÀ LÀM
VIỆC
2. THUYẾT NHÀN TẢN CỦA TRUNG HOA
3. ĐẠO THANH NHÀN
4. CÕI TRẦN LÀ THIÊN ĐƯỜNG DUY NHẤT
5. VẤN ĐỀ HOẠ PHÚC
6. BA TẬT CỦA NGƯỜI MĨ

CHƯƠNG VIII
1. TRONG VÒNG ĐÀO CHÚ
2. CHỦ NGHĨA ĐỘC THÂN: SẢN PHẨM LỐ LĂNG CỦA VĂN MINH
3. VẺ GỢI TÌNH CỦA PHỤ NỮ PHƯƠNG TÂY
4. LÍ TƯỞNG VỀ GIA ĐÌNH CỦA TRUNG HOA
5. HƯỞNG LẠC DƯ NIÊN

CHƯƠNG IX
1. NGHỆ THUẬT NẰM NGHỈ Ở GIƯỜNG
2. CÁCH NGỒI CHO THOẢI MÁI
3. THÚ ĐÀM ĐẠO
4. TRÀ VÀ TÌNH BẠN
5. KHÓI THUỐC VÀ HƯƠNG
5. UỐNG RƯỢU VÀ NHỮNG TRÒ CHƠI TRONG TIỆC RƯỢU
7. THỰC PHẨM VÀ DƯỢC PHẨM
8. VÀI TỤC KÌ DỊ CỦA PHƯƠNG TÂY
9. TÂY TRANG KHÔNG HỢP NHÂN TÌNH
10. NHÀ Ở VÀ CÁCH BÀY BIỆN

CHƯƠNG X
1. LẠC VIÊN ĐÃ MẤT RỒI Ư?

2. BỆNH TỰ ĐẠI CỦA CON NGƯỜI
3. HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ TRUNG HOA
4. ĐÁ VÀ CÂY
5. BÀN VỀ HOA VÀ HÁI HOA
6. THUẬT CẮM HOA VÔ BÌNH CỦA VIÊN TRUNG LANG
7. VÀI CÂU CÁCH NGÔN CỦA TRƯƠNG TRÀO
Thế nào là thích hợp?
Bàn về hoa và mĩ nhân
Sơn thuỷ
Xuân thu
Thanh âm
Mưa
Gió trăng
Thú nhàn và bạn bè
Sách và đọc sách
Bàn chung về đời sống

CHƯƠNG XI
1. ĐI CHƠI VÀ NGẮM CẢNH
2. MINH LIÊU TỬ ĐI CHƠI

CHƯƠNG XII
1. GIÁM THỨC
2. NGHỆ THUẬT LÀ MỘT DU HÍ PHÁT BIỂU CÁ TÍNH CỦA TA
3. NGHỆ THUẬT ĐỌC SÁCH
4. NGHỆ THUẬT VIẾT VĂN
A. Kĩ thuật và cá tính
B. Thưởng thức văn học
C. Văn thể và tư tưởng
D. Học phái Tính linh

Văn thể bình tục
E. Thế nào là đẹp?

CHƯƠNG XIII
1. KHÔI PHỤC TÔN GIÁO
2. TẠI SAO TÔI LÀ MỘT DỊ GIÁO ĐỒ

CHƯƠNG XIV
1. CẦN CÓ NHỮNG TƯ TƯỞNG CẬN NHÂN TÌNH
2. TRỞ VỀ LƯƠNG TRI
3. CẬN NHÂN TÌNH

DANH NHÂN và DANH TÁC TRUNG HOA
PHỤ LỤC 1
Cái mặt và nền pháp trị

PHỤ LỤC 2
1. Bài Dong Am của Bạch Ngọc Thiềm
2. Bài thơ của Chu Đỗ
3. Bài từ khúc của Quản phu nhân
4. Bài Phóng thuyền của Đỗ Phủ

*
* *
Vài lời thưa trước

Trong Hồi kí (Nxb Văn học – 1993), cụ Nguyễn Hiến Lê nói về cuốn Một quan

niệm về Sống Đẹp như sau:

“Lâm Ngữ Đường viết cuốn Sống đẹp bằng tiếng Anh, nhan đề là The
Importance of living từ 1937. Khoảng 1957 tôi được đọc bản dịch ra tiếng Pháp
L’Importance de vivre của nhà Corrêa, thấy tác phẩm rất hay mà bản dịch kém.
Mấy năm sau tôi thấy ở nhà xuất bản Á Châu một bản Việt dịch hình như của Vũ
Bằng1[1] cũng tầm thường mà lại cắt bỏ nhiều quá, chỉ còn độ một phần ba, như
vậy ý nghĩa của tác phẩm không còn gì cả. Từ đó tôi có ý dịch lại, muốn vậy phải
có nguyên bản tiếng Anh và phải tra được những nhân danh, địa danh bằng chữ
Hán.

Năm 1964 tôi viết thư hỏi thẳng tác giả ở Mĩ. Ông hồi âm liền từ Thuỵ Sĩ, nơi ông
đang du lịch, vui vẻ cho phép tôi dịch, và cho biết nguyên bản tiếng Anh không
còn, nhưng có bản Hoa dịch nhan đề là Sinh hoạt đích nghệ thuật. May sao ông
Giản Chi có bản này (do Việt Duệ dịch – nhà Thế giới Văn hoá xuất bản – 1940)
và cho tôi mượn. Bản đó đầy đủ, chép hết những cổ văn, cổ thi Trung Hoa mà
Lâm Ngữ Đường dẫn trong tác phẩm và nhiều khi chép thêm bản dịch những bài
đó của Lâm nữa. Thế là tôi có được hai bản của Hoa và Pháp. Tôi so sánh rồi

khởi công dịch liền, cuối năm 1964 xong. Trong khi dịch, luôn ba hay bốn tháng,
tôi thấy vui gần như hồi trước dịch cuốn Quẳng gánh lo đi, vì nhân sinh quan nhà
tản của Lâm – mà chính là của Trung Hoa – vì tinh thần nghệ sĩ và hài hước của
ông, vì giọng tự nhiên, thân mật, đôi khi như cười cợt, đùa bỡn nữa, không khác
một cuộc đàm thoại chung quanh một bình rượu hay một ấm trà giữa những người
bạn đồng điệu.

Nhờ có những văn thơ bằng chữ Hán, khỏi phải dịch theo bản tiếng Anh hay Pháp,
nên tôi biết chắc rằng bản dịch của tôi sẽ được hoan nghênh, độc giả sẽ thích hơn
là đọc nguyên tác của Lâm. Cuốn Sống đẹp bán chạy. Nhà Tao Đàn in hai ba lần

mỗi lần ít nhất 3.000 bản, lần đầu vào tháng 3 năm 1965.

Nhiều độc giả khen là dịch khéo, trong số đó có Đông Hồ. Một độc giả tôi chưa hề
quen, bác sĩ Trần Văn Bảng (học trường Bưởi trước tôi vài năm) thích quá, làm
một bài thơ nhan đề là Sống đẹp gởi tặng tôi. Bài gồm 5 đoạn, tôi chép lại đây
đoạn giữa:

Đây tư tưởng chín tầng mây siêu việt
Sang sảng nghe tiếng nói của thánh hiền
Ngọc chuốt, châu gieo, lời vàng, ý thép
Khiến tâm linh hoan lạc cõi vô biên

Từ đó chúng tôi thành bạn thân”. (Hồi kí, trang 466-467).

Ngô Văn Long, trong bài giới thiệu cuốn Sống đẹp đăng trên trang
http://www.sachhay.com/book/20080328519/song-dep.aspx, viết như sau:

“Đọc quyển này rồi thì có thể sau đó các bạn sẽ nghĩ khác đi, thậm chí sẽ sống
hơi khác đi một chút.

Lâm Ngữ Đường là học giả Trung Hoa từng học ở Harvard, Leipzig, sống cùng
thời với những tên tuổi như Hồ Thích, Lỗ Tấn, sau qua sống ở Mỹ, viết nhiều sách
bằng tiếng Anh giới thiệu Trung Hoa với phương tây.

Một trong mấy cuốn đó rất nổi tiếng là The Importance of Living, bàn về cách
sống, triết lý sống, tác giả thường so sánh hai nếp sống Mỹ và Trung quốc, tôi
nghĩ các bạn, đặc biệt các bạn sống ở nước ngoài, có dịp nên đọc thử (…).

Nguyễn Hiến Lê dịch cuốn này năm 1964, còn Lâm tiên sinh thì viết từ 1937, ở

New York lận. Nguyễn Hiến Lê không có bản tiếng Anh, ông dịch theo bản tiếng
Hoa và bản tiếng Pháp. Nhưng nhờ vậy bản tiếng Việt rất hay vì văn phong cổ
kính theo kiểu phương Đông, không có “tây” quá, đặc biệt các nhân danh địa
danh đều là từ ngữ Hán Việt quen thuộc, không có mấy ông Confucius, Laot’su,
hay Pekin với Beijin mà chỉ có Khổng tử, Lão tử, Bắc Kinh thôi”.

Về các nhân danh, địa danh, có lẽ ông Ngô Văn Long muốn nói rằng trong Sống
đẹp không có những tên bị “Tây hoá” như ngày nay ta vẫn thỉnh thoảng thấy trên
báo chí tiếng Việt vì tôi tin rằng ông Long cũng biết rõ cụ Nguyễn Hiến Lê đâu có
chịu giữ nguyên các tên Confucius, Laot’su, Peking, Beijing trong nguyên tác mà
không chuyển ra “từ ngữ Hán Việt quen thuộc”. Hơn nữa, nếu như trong Đắc
nhâm tâm, cụ Nguyễn Hiến Lê cho bà Druckenbroad và ông Webb như người Việt,
một người nuôi gà tàu, một người nuôi gà ta2[2]; thì trong Sống đẹp, cụ cho ta cái
cảm tưởng rằng Lâm Ngữ Đường là người Việt, trong nhà cũng thích mặc bộ đồ
“bà ba”3[3] như cụ vậy. Tôi cho rằng lời cụ tự nhận định về hai cuốn Đắc nhâm
tâm và Quảng gánh lo đi cũng đúng với cuốn Sống đẹp này: “Chủ trương của tôi

là dịch loại sách “Học làm người” như hai cuốn đó thì chỉ nên dịch thoát, có thể
cắt bớt, tóm tắt, sửa đổi một chút cho thích hợp với người mình miễn là không
phản ý tác giả; nhờ vậy mà bản dịch của chúng tôi rất lưu loát, không có “dấu vết
dịch”, độc giả rất thích” (Hồi kí, trang 303). Tuy nhiên, vì cuốn Sống đẹp được cụ
dịch từ năm 1964, và vì dịch theo cách hiểu của Lâm Ngữ Đường nên có vài chỗ
ta thấy lời của Khổng Tử, Lão Tử, Trang Tử hoặc những truyện liên quan đến các
triết gia đó không giống hẳn với những lời và những truyện mà của cụ Nguyễn
Hiến Lê chép trong các cuốn Khổng Tử, Lão Tử, Trang Tử.

Ngô Văn Long còn cho biết:

“Tôi rất… ghiền quyển Sống đẹp của Lâm, sau 75 một lần ra chợ sách cũ, lúc đó
còn dễ dãi, cho bán búa xua, tình cờ thấy quyển The Importance of Living, bản
tiếng Anh đàng hoàng (ngay Nguyễn Hiến Lê cũng không có) bày dưới hè đường,
cầm lên đặt xuống, thèm… chảy nước miếng mà không có tiền mua (lúc đó còn
đem sách nhà đi bán lấy tiền xài, tiền đâu mà mua vô)”.

Ngày nay, chắc Ngô Văn Long và nhiều bạn đã mua được cuốn The Importance of
Living, còn nếu bạn nào chưa “sách giấy” thì có thể vào trang sau đây để đọc trực
tuyến hoặc tải ebook về đọc:
http://www.archive.org/details/linyutangtheimpo008763mbp.

Nhờ có bản PDF cuốn The Importance of Living mà trong khi gõ cũng như khi đọc
lại các phần do hai bạn Luvasi và Lilypham gõ4[4], khi gặp những chỗ ngờ sai, tôi
tìm chỗ tương ứng trong bản tiếng Anh đó để chỉnh sửa và nếu thấy cần thì thêm
chú thích. Tôi cũng dùng bản chữ Hán Sinh hoạt đích nghệ thuật (生活的藝術)
đăng trên website Sina (http://vip.book.sina.com.cn/book/index_40185.html) để

đối chiếu những chỗ ngờ sai5[5].

Trong ebook này, tôi cũng tham khảo thêm vài trang web chữ Hán khác để chép
thêm vào Phụ lục 2 vài bài thơ chữ Hán mà Lâm Ngữ Đường hoặc đã dịch cả bài
sang tiếng Anh hoặc có bài chỉ dịch hai câu.

Xin chân thành cảm ơn bạn Luvasi và đặc biệt là bạn Lilypham vì bạn giúp tôi rất
nhiều trong việc chép và phiên âm chữ Hán. Tôi cũng xin cảm ơn các vị trích đăng
khá nhiều đoạn cuốn Sống đẹp này trên nhiều trang web khác nhau, nhờ các vị mà
tôi đỡ tốn công gõ rất nhiều.

Goldfish
Tháng 03 năm 2010

Chú thích:

6[1] Trong “Đời viết văn của tôi” chép là: của Trình Xuyên với tên sách Lạc thú ở
đời. (Goldfish).
7[2] Xem Đắc nhân tâm, chương 6: Xả hơi. (Goldfish).
8[3] Bộ pyjama được cụ Nguyễn Hiến Lê dịch thoát thành: bộ bà ba. Bản chữ Hán
dịch là thuỵ y (睡衣). Goldfish).

9[4] Luvasi gõ từ đầu sách đến hết chương II, Lilypham gõ chương III và từ
chương XI đến cuối sách. Phần tôi chỉ gõ từ chương IV đến hết chương X.
(Goldfish)
10[5] Rất tiếc là bản này không chép chương IX và chương X. (Goldfish).

CHƯƠNG III1. CON KHỈ TRONG TÂY DU KÍ2. LOÀI NGƯỜI KHÔNG HOÀN TOÀN3. AI CŨNG PHẢI CHẾT4. CÓ MỘT CÁI BAO TỬ5. CÓ NHỮNG BẮP THỊT CƯỜNG TRÁNG6. CÓ MỘT TÂM TRÍCHƯƠNG IV1. SỰ TÔN NGHIÊM CỦA CON NGƯỜI2. DO TÁNH TÒ MÒ KHÔNG VỊ LỢI MỚI CÓ VĂN MINH. 3. ÓC TƯỞNG TƯỢNG4. TINH THẦN HÀI HƯỚC5. TINH THẦN PHÓNG KHOÁNG VÀ ĐỘC LẬP6. CHỦ NGHĨA CÁ NHÂNCHƯƠNG V1. TA HÃY TỰ TÌM LẤY TA : TRANG TỬ2. TÌNH, TRÍ, DŨNG : MẠNH TỬ3. NGẠO ĐỜI, TỰA NHƯ NGU ĐỘN VÀ ẨN DẬT : LÃO TỬ4. TRIẾT HỌC TRUNG DUNG : TỬ TƯ5. MỘT NGƯỜI YÊU ĐỜI : ĐÀO UYÊN MINHCHƯƠNG VI1. VẤN ĐỀ HẠNH PHÚC2. HẠNH PHÚC CỦA TA THUỘC VỀ CẢM GIÁC3. BA MƯƠI BA LÚC VUI CỦA KIM THÁNH THÁN4. NGƯỜI TA HIỂU LẦM CHỦ NGHĨA DUY VẬT4. NHỮNG THÚ VUI TINH THẦN LÀ GÌ ? CHƯƠNG VII1. TRONG CÁC LOÀI ĐỘNG VẬT CHỈ DUY CÓ CON NGƯỜI LÀ LÀMVIỆC2. THUYẾT NHÀN TẢN CỦA TRUNG HOA3. ĐẠO THANH NHÀN4. CÕI TRẦN LÀ THIÊN ĐƯỜNG DUY NHẤT5. VẤN ĐỀ HOẠ PHÚC6. BA TẬT CỦA NGƯỜI MĨCHƯƠNG VIII1. TRONG VÒNG ĐÀO CHÚ2. CHỦ NGHĨA ĐỘC THÂN : SẢN PHẨM LỐ LĂNG CỦA VĂN MINH3. VẺ GỢI TÌNH CỦA PHỤ NỮ PHƯƠNG TÂY4. LÍ TƯỞNG VỀ GIA ĐÌNH CỦA TRUNG HOA5. HƯỞNG LẠC DƯ NIÊNCHƯƠNG IX1. NGHỆ THUẬT NẰM NGHỈ Ở GIƯỜNG2. CÁCH NGỒI CHO THOẢI MÁI3. THÚ ĐÀM ĐẠO4. TRÀ VÀ TÌNH BẠN5. KHÓI THUỐC VÀ HƯƠNG5. UỐNG RƯỢU VÀ NHỮNG TRÒ CHƠI TRONG TIỆC RƯỢU7. THỰC PHẨM VÀ DƯỢC PHẨM8. VÀI TỤC KÌ DỊ CỦA PHƯƠNG TÂY9. TÂY TRANG KHÔNG HỢP NHÂN TÌNH10. NHÀ Ở VÀ CÁCH BÀY BIỆNCHƯƠNG X1. LẠC VIÊN ĐÃ MẤT RỒI Ư ? 2. BỆNH TỰ ĐẠI CỦA CON NGƯỜI3. HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ TRUNG HOA4. ĐÁ VÀ CÂY5. BÀN VỀ HOA VÀ HÁI HOA6. THUẬT CẮM HOA VÔ BÌNH CỦA VIÊN TRUNG LANG7. VÀI CÂU CÁCH NGÔN CỦA TRƯƠNG TRÀOThế nào là thích hợp ? Bàn về hoa và mĩ nhânSơn thuỷXuân thuThanh âmMưaGió trăngThú nhàn và bạn bèSách và đọc sáchBàn chung về đời sốngCHƯƠNG XI1. ĐI CHƠI VÀ NGẮM CẢNH2. MINH LIÊU TỬ ĐI CHƠICHƯƠNG XII1. GIÁM THỨC2. NGHỆ THUẬT LÀ MỘT DU HÍ PHÁT BIỂU CÁ TÍNH CỦA TA3. NGHỆ THUẬT ĐỌC SÁCH4. NGHỆ THUẬT VIẾT VĂNA. Kĩ thuật và cá tínhB. Thưởng thức văn họcC. Văn thể và tư tưởngD. Học phái Tính linhVăn thể bình tụcE. Thế nào là đẹp ? CHƯƠNG XIII1. KHÔI PHỤC TÔN GIÁO2. TẠI SAO TÔI LÀ MỘT DỊ GIÁO ĐỒCHƯƠNG XIV1. CẦN CÓ NHỮNG TƯ TƯỞNG CẬN NHÂN TÌNH2. TRỞ VỀ LƯƠNG TRI3. CẬN NHÂN TÌNHDANH NHÂN và DANH TÁC TRUNG HOAPHỤ LỤC 1C ái mặt và nền pháp trịPHỤ LỤC 21. Bài Dong Am của Bạch Ngọc Thiềm2. Bài thơ của Chu Đỗ3. Bài từ khúc của Quản phu nhân4. Bài Phóng thuyền của Đỗ Phủ * * Vài lời thưa trướcTrong Hồi kí ( Nxb Văn học – 1993 ), cụ Nguyễn Hiến Lê nói về cuốn Một quanniệm về Sống Đẹp như sau : “ Lâm Ngữ Đường viết cuốn Sống đẹp bằng tiếng Anh, nhan đề là TheImportance of living từ 1937. Khoảng 1957 tôi được đọc bản dịch ra tiếng PhápL’Importance de vivre của nhà Corrêa, thấy tác phẩm rất hay mà bản dịch kém. Mấy năm sau tôi thấy ở nhà xuất bản Á Châu một bản Việt dịch hình như của VũBằng1 [ 1 ] cũng tầm thường mà lại cắt bỏ nhiều quá, chỉ còn độ một phần ba, nhưvậy ý nghĩa của tác phẩm không còn gì cả. Từ đó tôi có ý dịch lại, muốn vậy phảicó nguyên bản tiếng Anh và phải tra được những nhân danh, địa điểm bằng chữHán. Năm 1964 tôi viết thư hỏi thẳng tác giả ở Mĩ. Ông hồi âm liền từ Thuỵ Sĩ, nơi ôngđang du lịch, vui tươi được cho phép tôi dịch, và cho biết nguyên bản tiếng Anh khôngcòn, nhưng có bản Hoa dịch nhan đề là Sinh hoạt đích nghệ thuật và thẩm mỹ. May sao ôngGiản Chi có bản này ( do Việt Duệ dịch – nhà Thế giới Văn hoá xuất bản – 1940 ) và cho tôi mượn. Bản đó không thiếu, chép hết những cổ văn, cổ thi Trung Hoa màLâm Ngữ Đường dẫn trong tác phẩm và nhiều khi chép thêm bản dịch những bàiđó của Lâm nữa. Thế là tôi có được hai bản của Hoa và Pháp. Tôi so sánh rồikhởi công dịch liền, cuối năm 1964 xong. Trong khi dịch, luôn ba hay bốn tháng, tôi thấy vui gần như hồi trước dịch cuốn Quẳng gánh lo đi, vì nhân sinh quan nhàtản của Lâm – mà chính là của Trung Hoa – vì niềm tin nghệ sĩ và vui nhộn củaông, vì giọng tự nhiên, thân thương, đôi lúc như cười cợt, đùa bỡn nữa, không khácmột cuộc đàm thoại chung quanh một bình rượu hay một ấm trà giữa những ngườibạn đồng điệu. Nhờ có những văn thơ bằng chữ Hán, khỏi phải dịch theo bản tiếng Anh hay Pháp, nên tôi biết chắc rằng bản dịch của tôi sẽ được hoan nghênh, fan hâm mộ sẽ thích hơnlà đọc nguyên tác của Lâm. Cuốn Sống đẹp hút khách. Nhà Tao Đàn in hai ba lầnmỗi lần tối thiểu 3.000 bản, lần đầu vào tháng 3 năm 1965. Nhiều fan hâm mộ khen là dịch khéo, trong số đó có Đông Hồ. Một fan hâm mộ tôi chưa hềquen, bác sĩ Trần Văn Bảng ( học trường Bưởi trước tôi vài năm ) thích quá, làmmột bài thơ nhan đề là Sống đẹp gởi Tặng tôi. Bài gồm 5 đoạn, tôi chép lại đâyđoạn giữa : Đây tư tưởng chín tầng mây siêu việtSang sảng nghe tiếng nói của thánh hiềnNgọc chuốt, châu gieo, lời vàng, ý thépKhiến tâm linh mừng thầm cõi vô biênTừ đó chúng tôi thành bạn thân ”. ( Hồi kí, trang 466 – 467 ). Ngô Văn Long, trong bài ra mắt cuốn Sống đẹp đăng trên tranghttp : / / www.sachhay.com/book/20080328519/song-dep.aspx, viết như sau : “ Đọc quyển này rồi thì hoàn toàn có thể sau đó những bạn sẽ nghĩ khác đi, thậm chí còn sẽ sốnghơi khác đi một chút ít. Lâm Ngữ Đường là học giả Trung Quốc từng học ở Harvard, Leipzig, sống cùngthời với những tên tuổi như Hồ Thích, Lỗ Tấn, sau qua sống ở Mỹ, viết nhiều sáchbằng tiếng Anh giới thiệu Trung Hoa với phương tây. Một trong mấy cuốn đó rất nổi tiếng là The Importance of Living, bàn về cáchsống, triết lý sống, tác giả thường so sánh hai nếp sống Mỹ và Trung quốc, tôinghĩ những bạn, đặc biệt quan trọng những bạn sống ở quốc tế, có dịp nên đọc thử ( … ). Nguyễn Hiến Lê dịch cuốn này năm 1964, còn Lâm tiên sinh thì viết từ 1937, ởNew York lận. Nguyễn Hiến Lê không có bản tiếng Anh, ông dịch theo bản tiếngHoa và bản tiếng Pháp. Nhưng nhờ vậy bản tiếng Việt rất hay vì văn phong cổkính theo kiểu phương Đông, không có “ tây ” quá, đặc biệt quan trọng những nhân danh địadanh đều là từ ngữ Hán Việt quen thuộc, không có mấy ông Confucius, Laot’su, hay Pekin với Beijin mà chỉ có Khổng tử, Lão tử, Bắc Kinh thôi ”. Về những nhân danh, địa điểm, có lẽ rằng ông Ngô Văn Long muốn nói rằng trong Sốngđẹp không có những tên bị “ Tây hoá ” như ngày này ta vẫn nhiều lúc thấy trênbáo chí tiếng Việt vì tôi tin rằng ông Long cũng biết rõ cụ Nguyễn Hiến Lê đâu cóchịu giữ nguyên những tên Confucius, Laot’su, Peking, Beijing trong nguyên tác màkhông chuyển ra “ từ ngữ Hán Việt quen thuộc ”. Hơn nữa, nếu như trong Đắcnhâm tâm, cụ Nguyễn Hiến Lê cho bà Druckenbroad và ông Webb như người Việt, một người nuôi gà tàu, một người nuôi gà ta2 [ 2 ] ; thì trong Sống đẹp, cụ cho ta cáicảm tưởng rằng Lâm Ngữ Đường là người Việt, trong nhà cũng thích mặc bộ đồ “ bà ba ” 3 [ 3 ] như cụ vậy. Tôi cho rằng lời cụ tự nhận định và đánh giá về hai cuốn Đắc nhâmtâm và Quảng gánh lo đi cũng đúng với cuốn Sống đẹp này : “ Chủ trương của tôilà dịch loại sách “ Học làm người ” như hai cuốn đó thì chỉ nên dịch thoát, có thểcắt bớt, tóm tắt, sửa đổi một chút ít cho thích hợp với người mình miễn là khôngphản ý tác giả ; nhờ vậy mà bản dịch của chúng tôi rất lưu loát, không có “ dấu vếtdịch ”, fan hâm mộ rất thích ” ( Hồi kí, trang 303 ). Tuy nhiên, vì cuốn Sống đẹp được cụdịch từ năm 1964, và vì dịch theo cách hiểu của Lâm Ngữ Đường nên có vài chỗta thấy lời của Khổng Tử, Lão Tử, Trang Tử hoặc những truyện tương quan đến cáctriết gia đó không giống hẳn với những lời và những truyện mà của cụ NguyễnHiến Lê chép trong những cuốn Khổng Tử, Lão Tử, Trang Tử. Ngô Văn Long còn cho biết : “ Tôi rất … ghiền quyển Sống đẹp của Lâm, sau 75 một lần ra chợ sách cũ, lúc đócòn dễ dãi, cho bán búa xua, vô tình thấy quyển The Importance of Living, bảntiếng Anh đàng hoàng ( ngay Nguyễn Hiến Lê cũng không có ) bày dưới hè đường, cầm lên đặt xuống, thèm … chảy nước miếng mà không có tiền mua ( lúc đó cònđem sách nhà đi bán lấy tiền xài, tiền đâu mà mua vô ) ”. Ngày nay, chắc Ngô Văn Long và nhiều bạn đã mua được cuốn The Importance ofLiving, còn nếu bạn nào chưa “ sách giấy ” thì hoàn toàn có thể vào trang sau đây để đọc trựctuyến hoặc tải ebook về đọc : http://www.archive.org/details/linyutangtheimpo008763mbp.Nhờ có bản PDF cuốn The Importance of Living mà trong khi gõ cũng như khi đọclại những phần do hai bạn Luvasi và Lilypham gõ4 [ 4 ], khi gặp những chỗ ngờ sai, tôitìm chỗ tương ứng trong bản tiếng Anh đó để chỉnh sửa và nếu thấy cần thì thêmchú thích. Tôi cũng dùng bản chữ Hán Sinh hoạt đích thẩm mỹ và nghệ thuật ( 生活的藝術 ) đăng trên website Sina ( http://vip.book.sina.com.cn/book/index_40185.html ) đểđối chiếu những chỗ ngờ sai5 [ 5 ]. Trong ebook này, tôi cũng tìm hiểu thêm thêm vài trang web chữ Hán khác để chépthêm vào Phụ lục 2 vài bài thơ chữ Hán mà Lâm Ngữ Đường hoặc đã dịch cả bàisang tiếng Anh hoặc có bài chỉ dịch hai câu. Xin chân thành cảm ơn bạn Luvasi và đặc biệt quan trọng là bạn Lilypham vì bạn giúp tôi rấtnhiều trong việc chép và phiên âm chữ Hán. Tôi cũng xin cảm ơn những vị trích đăngkhá nhiều đoạn cuốn Sống đẹp này trên nhiều website khác nhau, nhờ những vị màtôi đỡ tốn công gõ rất nhiều. GoldfishTháng 03 năm 2010C hú thích : 6 [ 1 ] Trong “ Đời viết văn của tôi ” chép là : của Trình Xuyên với tên sách Lạc thú ởđời. ( Goldfish ). 7 [ 2 ] Xem Đắc nhân tâm, chương 6 : Xả hơi. ( Goldfish ). 8 [ 3 ] Bộ pyjama được cụ Nguyễn Hiến Lê dịch thoát thành : bộ bà ba. Bản chữ Hándịch là thuỵ y ( 睡衣 ). Goldfish ). 9 [ 4 ] Luvasi gõ từ đầu sách đến hết chương II, Lilypham gõ chương III và từchương XI đến cuối sách. Phần tôi chỉ gõ từ chương IV đến hết chương X. ( Goldfish ) 10 [ 5 ] Rất tiếc là bản này không chép chương IX và chương X. ( Goldfish ) .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Chia Sẻ Kiến Thức