Phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn 2030

Kết quả thực hiện một số chỉ tiêu phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam thời gian qua

– Về tốc độ tăng trưởng: Một trong những thành tựu kinh tế nổi bật của Việt Nam kể từ khi thực hiện “Đổi mới” đến nay là tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao. Quy mô nền kinh tế Việt Nam luôn duy trì mức tăng cao, năm 2019 đạt 258,7 tỷ USD. Bình quân giai đoạn 2011-2015 đạt 5,9%/năm; giai đoạn 2016-2020 đạt 6%; tính chung 10 năm (2011-2020) đạt 5,95%/năm, tỷ lệ này đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tăng trưởng cao trong khu vực và thế giới. Đặc biệt, do ảnh hưởng đại dịch Covid-19, các quốc gia trên thế giới đều sụt giảm nghiêm trọng tăng trưởng GDP, thậm chí tăng trưởng âm ở những quốc gia Top đầu kinh tế, thì tăng trưởng GDP năm 2020 của Việt Nam vẫn đạt 2,91% được xếp vào Top cao nhất thế giới. Nếu Chính phủ kiểm soát tốt được dịch bệnh Covid- 19, khả năng tăng trưởng GDP trong năm 2021 và các năm tiếp theo sẽ phục hồi nhanh hơn.

– Về vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức kinh tế : Giai đoạn từ 2011 – 2019, tỷ trọng ngành Dịch Vụ Thương Mại đã chiếm vị trí đứng đầu trong GDP, ngành công nghiệp đã không còn có tầm quan trọng như quy trình tiến độ trước kia. Sự vận động và di chuyển này cho thấy, vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức kinh tế Nước Ta đang đi đúng hướng và hiệu suất cao hơn bởi chỉ có công nghiệp và dịch vụ mới đem lại giá trị ngày càng tăng lớn và hiệu suất cao cho nền kinh tế Nước Ta phát triển bền vững. Thực tế, những nước có nền kinh tế phát triển trên quốc tế thường có ngành Dịch Vụ Thương Mại chiếm tỷ trọng cao trong GDP. Tuy nhiên, vận tốc vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức ngành kinh tế của Nước Ta so với di dời cơ cấu tổ chức kinh tế của những nước phát triển vẫn còn khoảng cách lớn. Đối với những nước đang phát triển trong khu vực, tỷ trọng ngành Thương Mại Dịch Vụ trong GDP của Nước Ta là tương tự ; tuy nhiên, tỷ trọng ngành nông nghiệp trong GDP vẫn cao hơn khoảng chừng xấp xỉ 10 % .
Kết quả vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức lao động tỷ suất thuận với vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức sản lượng trong GDP. Đó là lực lượng lao động trong nền kinh tế Nước Ta đang chuyển dần từ nông nghiệp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ. Tiến trình quy đổi cơ cấu tổ chức lao động trên đây là một bước văn minh trong phân chia nguồn lực lao động xã hội theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Đặc biệt, sự phát triển can đảm và mạnh mẽ của những ngành công nghiệp, thiết kế xây dựng, lan rộng ra và phát triển dịch vụ, đa dạng hoá ngành nghề trong nông lâm, thuỷ sản đã tạo thêm nhiều vị trí việc làm mới và tăng thêm thu nhập cho người lao động .
– Về thu nhập của người dân và xóa đói giảm nghèo : Cùng với tăng trưởng GDP, vận tốc tăng GDP trung bình đầu người cũng có khuynh hướng tăng. Nếu như tiến trình 2010 – năm trước, GDP trung bình đầu người chỉ tăng trung bình 4,93 % / năm, thì trong 3 năm ( năm nay – 2019 ), GDP trung bình đầu người đã tăng trung bình 5,6 %, cao hơn mức tăng 4-4, 5 % đặt ra cho cả thời kỳ năm nay – 2030. Nhờ đó, thu nhập trung bình đầu người năm 2019 đạt 2717 USD, tăng 619 USD so với năm Về xóa đói, giảm nghèo, năm 2006, Nước Ta đã công bố hoàn thành xong Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ về xóa bỏ thực trạng bần hàn cùng cực và thiếu đói, về đích trước 10 năm so với thời hạn ( năm năm ngoái ) …
– Về tạo việc làm : Tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức có xu thế giảm dần trong những năm gần đây, từ mức gần 59 % năm năm trước xuống còn khoảng chừng 55 % lực lượng lao động vào năm 2019. Đặc điểm của lực lượng lao động phi chính thức thường là không có hợp đồng, không được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, hay hưởng lương cố định và thắt chặt và do vậy pháp lý hiện hành vẫn chưa pháp luật đơn cử, kiểm soát và điều chỉnh nhóm này. Nhìn chung, ước tính mỗi năm Nước Ta có khoảng chừng gần 1 triệu người bước vào độ tuổi lao động, đây là một lợi thế cạnh tranh đối đầu quan trọng trong việc lôi cuốn góp vốn đầu tư quốc tế, góp thêm phần phát triển kinh tế-xã hội. Lực lượng lao động ở nước ta đa phần tập trung chuyên sâu ở khu vực nông thôn, chiếm khoảng chừng gần 70 %. Con số này có xu thế giảm qua những năm nhưng vẫn ở mức cao. Cả nước hiện có khoảng chừng 17 triệu người trẻ tuổi nông thôn có độ tuổi từ 15-30, chiếm 70 % số người trẻ tuổi và 60 % lao động nông thôn. Tuy nhiên, với 80 % trong số này chưa qua huấn luyện và đào tạo trình độ, đang trở thành trở ngại lớn cho lao động nông thôn trong tìm kiếm việc làm …

– Về hiệu suất lao động : Theo Tổng cục Thống kê, hiệu suất lao động toàn nền kinh tế theo giá hiện hành năm 2017 ước đạt 93,2 triệu đồng / lao động ( tương tự 4.166 USD / lao động ). Tính theo giá so sánh năm 2010, hiệu suất lao động toàn nền kinh tế năm 2017 tăng 6 % so với năm năm nay, trung bình quá trình 2011 – 2017 tăng 4,7 % / năm. Năng suất lao động của Nước Ta thời hạn qua có sự cải tổ đáng kể theo hướng tăng đều qua những năm, là vương quốc có vận tốc tăng hiệu suất lao động cao trong khu vực ASEAN. Tính chung quy trình tiến độ 2007 – 2017, hiệu suất lao động theo nhu cầu mua sắm tương tự năm 2011 của Nước Ta tăng trung bình 4,2 % / năm, cao hơn so với mức tăng trung bình của Nước Singapore ( 1,5 % / năm ) ; Malaysia ( 1,9 % / năm ) ; Vương Quốc của nụ cười ( 2,5 % / năm ) … Tuy nhiên, hiệu suất lao động của Nước Ta lúc bấy giờ vẫn rất thấp so với những nước trong khu vực. Đáng quan tâm là khoảng cách chênh lệch về hiệu suất lao động giữa Nước Ta với những nước vẫn ngày càng tăng. Điều này cho thấy, khoảng cách và thử thách nền kinh tế Nước Ta phải đương đầu trong việc bắt kịp mức hiệu suất lao động của những nước .

Một số hạn chế và nguyên nhân cản trở phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam

Bên cạnh những tác dụng khuyến khích trong phát triển kinh tế bền vững, kinh tế Nước Ta vẫn sống sót những hạn chế, yếu kém như : Tốc độ tăng trưởng kinh tế chưa đạt tiềm năng đề ra ; cơ cấu tổ chức lại nền kinh tế gắn với thay đổi quy mô tăng trưởng còn chậm ; khoa học, công nghệ tiên tiến và thay đổi phát minh sáng tạo trong 1 số ít nghành nghề dịch vụ còn chưa được phát huy, trình độ khoa học, công nghệ tiên tiến vương quốc nhìn chung còn khoảng cách so với nhóm đầu khu vực ; việc triển khai những cải tiến vượt bậc kế hoạch về thể chế, nguồn nhân lực và hạ tầng còn chậm ; khoảng cách phát triển chênh lệch thu nhập giữa những vùng có xu thế ngày càng tăng, chậm thu hẹp .

Bên cạnh đó, 1 số ít rào cản phát triển kinh tế bền vững ở Nước Ta bộc lộ ở 1 số ít góc nhìn như sau :
Thứ nhất, quy trình quy đổi quy mô tăng trưởng chưa đạt được tân tiến can đảm và mạnh mẽ trong nghành hoàn thành xong thể chế kinh tế thị trường. Môi trường kinh doanh thương mại được cải tổ hầu hết về điều kiện kèm theo gia nhập thị trường. Hệ sinh thái tương hỗ, nuôi dưỡng doanh nghiệp phát triển, đặc biệt quan trọng là doanh nghiệp tư nhân, chưa có nhiều tân tiến. Những chưa ổn thể chế về đất đai, quyền gia tài gồm có thanh toán giao dịch bảo vệ, xử lý tài sản thế chấp ngân hàng, thủ tục phá sản … vẫn chậm được xử lý, trở thành trở ngại lớn cản trở lực lượng sản xuất phát triển .
Thứ hai, vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức kinh tế, cơ cấu tổ chức lao động còn chậm. Sự di dời cơ cấu tổ chức tăng trưởng theo ngành, từ khai thác tài nguyên chuyển sang phát triển công nghiệp sản xuất, dịch vụ mặc dầu đã diễn ra, tuy nhiên vẫn chưa đậm nét và chưa đạt được nhiều thành tựu. Chuyển dịch cơ cấu tổ chức lao động cũng tựa như khi tỷ suất lao động chất lượng cao còn chiếm tỷ suất thấp. Công nghiệp và kiến thiết xây dựng là động lực chính của tăng trưởng trong thời hạn qua .

Thứ ba, các vùng kinh tế trọng điểm chưa phát huy được vai trò đầu tàu tăng trưởng trong khu vực; thậm chí đang bị suy giảm dần. Vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long khó khăn trong thu hút đầu tư nước ngoài, nên tăng trưởng đang có xu hướng chậm lại. Vai trò động lực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm Nam bộ đang giảm khá nhanh. Trong đó, nguyên nhân cơ bản là sức hấp dẫn thu hút đầu tư thâm dụng lao động đang giảm mạnh, dư địa tăng trưởng theo chiều rộng thu hẹp dần, nhưng chưa có nhân tố tăng trưởng mới để bù đắp (CIEM, 2019).

Thứ tư, về cơ cấu tổ chức thành phần kinh tế, sự di dời theo hướng kém lành mạnh, kém cân đối và dễ bị tổn thương hơn. Khu vực kinh tế tư nhân chính thức trong nước còn quá nhỏ ; tăng trưởng với vận tốc chưa đủ lớn để nhanh gọn chứng minh và khẳng định vai trò của mình ; khu vực kinh tế hộ kinh doanh thương mại thành viên, phi chính thức còn lớn. Khu vực kinh tế nhà nước nắm giữ những nguồn lực vương quốc, giữ vai trò chủ yếu nhưng góp phần cho tăng trưởng chưa tương ứng. Khu vực FDI liên tục lan rộng ra với vận tốc nhanh, nhưng nếu có những cú sốc so với khu vực FDI, chắc như đinh nền kinh tế Nước Ta sẽ dễ bị tổn thương …

Kết luận và khuyến nghị

Theo Báo cáo Nước Ta 2035 của Ngân hàng Thế giới tại Nước Ta và Bộ Kế hoạch và Đầu tư ( năm nay ), nếu đặt tiêu chuẩn GDP trung bình đầu người vào năm 2035 đạt 18.000 USD, thì trong vòng 20 năm tới, vận tốc tăng trưởng GDP của Nước Ta phải đạt tối thiểu 6,0 % / năm. Cũng theo Báo cáo này, nếu vận tốc tăng trưởng ở mức 5 % / năm ( là vận tốc tăng tưởng trung bình của Nước Ta 10 năm qua ), GDP theo đầu người sẽ đạt 15.000 USD vào năm 2035, tương tự với Brazil năm năm trước và đạt 18.000 USD vào năm 2040. Nếu tăng trưởng ở mức trên 7 % / năm ( theo ngữ cảnh kỳ vọng của Nước Ta ), thì GDP theo đầu người sẽ đạt gần 22.200 USD, tương tự với mức thu nhập của Nước Hàn năm 2002 hoặc của Malaysia năm 2013. Để hiện thực hóa những tiềm năng phát triển kinh tế bền vững tại Nước Ta, trong tiến trình 2021 – 2025 và tầm nhìn đến năm 2030, nhóm tác giả đưa ra 1 số ít khuyến nghị như sau :
Một là, trong toàn cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển can đảm và mạnh mẽ, ảnh hưởng tác động mạnh đến mọi mặt, những nghành nghề dịch vụ kinh tế, xã hội trên khoanh vùng phạm vi toàn quốc tế, yên cầu Nước Ta phải liên tục quy đổi từ phát triển kinh tế hầu hết theo chiều rộng ( những ngành có giá trị ngày càng tăng thấp, sử dụng nhiều lao động giản đơn như : dệt may, da giày, lắp ráp linh phụ kiện điện tử, chế biến nông, lâm, thủy hải sản, thực phẩm … ) sang phát triển theo chiều sâu, ( những ngành có giá trị ngày càng tăng cao, sử dụng lao động chất lượng cao, có kiến thức và kỹ năng như : công nghệ thông tin, cơ khí sản xuất, điện tử tin học, sản xuất vật tư mới sửa chữa thay thế nhập khẩu … ). Trước hết, cần ưu tiên tập trung chuyên sâu vào một số ít ngành công nghệ cao mà Nước Ta có thế mạnh như công nghệ thông tin, công nghệ tiên tiến y – sinh, công nghệ sinh học …
Hai là, trong từng quá trình phát triển, cần lựa chọn 1 số ít nghành nghề dịch vụ tập trung chuyên sâu ưu tiên góp vốn đầu tư, để tạo ra những mẫu sản phẩm chất lượng cao có năng lực cạnh tranh đối đầu ; 1 số ít ngành, loại sản phẩm đa phần mà Nước Ta có thế mạnh nhằm mục đích thôi thúc tăng trưởng nhanh, kiến thiết xây dựng tên thương hiệu mạnh và chỗ đứng vững chãi trên thị trường trong nước và quốc tế .
Ba là, thanh tra rà soát lại kế hoạch phát triển kinh tế vương quốc, trên cơ sở đó kiểm soát và điều chỉnh kế hoạch phân chia khoảng trống kinh tế hài hòa và hợp lý, gắn với thế mạnh của từng vùng ; tạo sự link những vùng chủ quyền lãnh thổ phát triển theo hướng bền vững, bảo vệ thiên nhiên và môi trường, bảo mật an ninh vương quốc .
Bốn là, liên tục tăng nhanh lôi cuốn vốn FDI, theo hướng ưu tiên cho những doanh nghiệp ứng dụng và chuyển giao công nghệ tiên tiến mới thân thiện thiên nhiên và môi trường ; chuyển giao công nghệ tiên tiến quản trị văn minh. Có chủ trương ưu tiên lôi cuốn những nhà đầu tư kế hoạch, những dự án Bất Động Sản có quy mô lớn, công nghệ cao, công nghệ sạch, sản xuất hàng xuất khẩu, công nghiệp tương hỗ .
Năm là, phát huy sức mạnh toàn diện và tổng thể của những thành phần kinh tế, khai thác mọi nguồn lực cho phát triển. Tăng cường hợp tác, link giữa những doanh nghiệp trong và ngoài ngành, giữa những ngành để khai thác tối đa lợi thế của nhau cùng phát triển. Trước mắt triển khai tốt Nghị quyết số 10 – NQ / TW ngày 3/6/2017 của Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa XII “ về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường khuynh hướng xã hội chủ nghĩa ”, kêu gọi cao nhất tiềm lực trong xã hội góp vốn đầu tư vào những dự án Bất Động Sản phát triển kinh tế .
Sáu là, không ngừng nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí của những doanh nghiệp nhà nước nhằm mục đích thôi thúc phát triển nền kinh tế. Để giải phóng nguồn lực cho những khu vực khác của nền kinh tế, những doanh nghiệp nhà nước cần phải được tái cơ cấu tổ chức một cách tổng lực về quy mô quản trị, kế hoạch kinh doanh thương mại và quản lý tài chính. Đồng thời, Nhà nước tăng nhanh cổ phần hóa những doanh nghiệp nhà nước, chỉ giữ lại một số ít ít doanh nghiệp thật sự quan trọng có đặc thù dẫn dắt nền kinh tế, hoặc những doanh nghiệp công ích không để thị trường can thiệp ; doanh nghiệp Giao hàng cho quốc phòng bảo mật an ninh .

Bảy là, tiếp tục đẩy mạnh chiến lược xuất khẩu, hội nhập sâu vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước tiến lên những bậc thang giá trị cao hơn. Hiện nay, nước ta vẫn đang là một quốc gia hội nhập thụ động, tham gia chưa có hiệu quả cao trong chuỗi giá trị toàn cầu, chủ yếu thông qua xuất khẩu nguyên liệu thô và gia công đơn giản cho nước ngoài, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế. Để duy trì được tốc độ phát triển của nền kinh     tế ở mức cao, Việt Nam cần thực hiện tốt 3 đột phá chiến lược: (i) Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng và cải cách hành chính; (ii) Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản nền giáo dục quốc dân, gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ; (iii) Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, với một số công trình hiện đại, tập trung vào hệ thống giao thông và hạ tầng đô thị lớn.

Tám là, kêu gọi nguồn lực cho phát triển bền vững, trong đó chú trọng việc kêu gọi nguồn vốn tư nhân trong nước cho phát triển bền vững, chuyển trọng tâm lôi cuốn vốn góp vốn đầu tư FDI từ số lượng sang chất lượng và sẵn sàng chuẩn bị tốt những điều kiện kèm theo để chuyển tiếp thành công xuất sắc sang tiến trình “ hậu ODA ” .
Chín là, sử dụng nguồn lực kêu gọi được một cách tập trung chuyên sâu và hiệu suất cao, hướng tới những tiềm năng phát triển kinh tế bền vững đặt ra ; liên tục triển khai xong thể chế, chủ trương song song với lồng ghép những chủ trương phát triển bền vững, nguồn lực kinh tế tài chính cho phát triển bền vững và những tiềm năng cần đạt trong Chiến lược ; tăng cường phối hợp, hợp tác giữa những bên tương quan để tạo sự lan tỏa trong triển khai những những tiềm năng phát triển bền vững. Cần bảo vệ triển khai những tiềm năng phát triển bền vững không chỉ là việc làm của nhà nước mà của cả mạng lưới hệ thống chính trị và toàn xã hội .

Tài liệu tham khảo:

1. Ngân hàng Thế giới và Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2016), Báo cáo Việt Nam 2035;
2. Nguyễn Bích Lâm, Năng suất lao động của Việt Nam và giải pháp chủ yếu thúc đẩy tăng năng suất lao động, Tham luận tại Diễn đàn CEO 2018, Hà Nội, ngày 13/4/2018);
3. Nguyễn Đắc Hưng, Phùng Thế Đông (2018), Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, NXB Quân đội Nhân dân Việt Nam, 2018;
4. Lê Anh Văn, Đổi mới chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa để nâng cao năng lực cạnh tranh. Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, 2017.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Thị Trường