Chủ đề dư luận
Xã hội
Mái ấm gia đình
Một gia đình trẻ tham gia Ngày hội văn hóa gia đình tỉnh Đồng Nai 2014
Gia đình - môi trường hình thành nhân cách
Phan Đình
Chiến lược Phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, nêu quan điểm: “Gia đình là tế bào của xã hội, là môi trường quan trọng hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục nhân cách; bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, chống lại các tệ nạn xã hội, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Hiện nay, xã hội có nhiều biến chuyển, vai trò của cá nhân được khẳng định song môi trường gia đình vẫn là “cái nôi” nền tảng, có ý nghĩa thiết thực, luôn gắn bó không chỉ trong quá trình phát triển của vòng đời người nói riêng mà còn của cộng đồng, đất nước nói chung.

Giáo dục trong truyền thống gia đình Việt Nam

Trong xã hội truyền thống cũng như hiện nay, gia đình luôn có vai trò quan trọng trong việc xây dựng, hình thành nhân cách cho con người. Từ tế bào hạt nhân gia đình mới gắn kết được chuỗi phát triển chung của xã hội. Đó là cơ sở đầu tiên trong “giềng mối” quan trọng nối kết của sợi dây xây dựng gia đình - dòng họ - làng nước. Giáo dục trong gia đình truyền thống của Việt Nam là nền tảng hình thành nhân cách trước tiên của các thành viên trong gia đình và sau đó là xã hội. Trong gia đình truyền thống của Việt Nam, nếp sống, lối sống, được hình thành và truyền tải qua bao thế hệ. Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục, rèn luyện đối với mỗi thành viên trong gia đình là một trong những chức năng cơ bản gắn liền với cả đời người. 

Sự gắn kết các thành viên trong gia đình một cách vững chắc với quan hệ huyết thống trong một nhà, trong dòng họ, trong quan hệ hôn nhân vợ chồng... là cơ sở để gia đình tồn tại và vượt qua những thách thức, nguy cơ trong mọi hoàn cảnh. Tinh thần đoàn kết là truyền thống có nền tảng từ gia đình của “giọt máu đào” rất quan trọng. Các hình thức sinh hoạt trong dòng họ rất phong phú là cơ hội, điều kiện gắn kết, nhận thức đầy tính nghĩa tình và trách nhiệm: “Anh em như thể tay chân”, “Gà cùng một mẹ chờ hoài đá nhau”, “Bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”...

Ý thức bảo tồn thanh danh của gia đình, dòng họ “nếp nhà, gia phong” luôn được đề cao trong giáo dục gia đình truyền thống của Việt Nam. Dẫu trong hoàn cảnh nào, “nếp nhà, gia phong” phải luôn được giữ gìn để không được làm ảnh hưởng hay ô danh đối với gia đình, dòng họ: “Nghèo cho sạch, rách cho thơm”, “Áo rách phải giữ lấy lề”... Không chỉ là khuyên dạy, răn dạy mà gia đình, dòng họ sử dụng những hình thức kỷ luật khi một thành viên nào vi phạm nghiêm trọng. Chắc chắn, những hình thức trong kỷ luật xưa ấy vẫn còn những hạn chế nhất định như: từ con, từ cháu, từ họ nhưng cho thấy điều kiện quyết tâm trong bảo vệ cái tốt, con người tốt một cách cụ thể trong gia đình, dòng họ.

Đức hy sinh và tính làm gương của thế hệ đi trước luôn được đề cao trong gia đình Việt Nam. Nối tiếp nhau, từ ông bà đến cha mẹ với tinh thần hy sinh, không quản nhọc khó khăn để nuôi nấng, dạy dỗ con cháu nên người. Tính làm gương của ông bà, cha mẹ trong dạy dỗ con cháu cũng được nhắc đến một cách nghiêm khắc. Nếu ông bà, cha mẹ không làm gương hoặc con cái hư hỏng đều để lại hình ảnh không tốt cho những người thân thuộc dẫu đó chưa phải là lý do chính. Vì vậy, con cháu phải thực hiện nghiêm túc những lời khuyên dạy, để không bị thiên hạ chê bai, gièm pha làm tổn hại danh dự cho bản thân và gia đình. Những câu “Cha nào con nấy”,“Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” cho thấy cách nhìn nhận về trách nhiệm cụ thể khi đánh giá về con người, gia đình với môi trường dạy dỗ.

Có thể khẳng định rằng, trên bình diện của giá trị đạo đức, dẫu xã hội có những đổi thay hay cấu trúc gia đình có những biến chuyển, giá trị đạo đức được giáo dục trong gia đình truyền thống Việt Nam vẫn không hế mất đi tính giá trị. Chắc chắn, có những nội dung giáo dục xưa hẳn không còn tương đồng, phù hợp với xã hội hiện đại nhưng chúng là cơ sở nền tảng của những thời kỳ lịch sử đã qua trong quá trình phát triển của gia đình đến cộng đồng.

Những tồn tại trong trong gia đình Việt Nam hiện nay

Đa phần gia đình Việt Nam đang xây dựng, bảo vệ mái ấm, trở thành những điểm tựa, bệ đỡ trong phát triển trên nhiều mặt đối với các thành viên trong một “mái nhà” thì vẫn còn nhiều những tiêu cực trong các gia đình khác. Bên cạnh những điều tốt, điều thiện, cái xấu dường như được nhắc đến nhiều hơn với con người, sự kiện cụ thể. Qua phương tiện thông tin đại chúng; đặc biệt, thời kỳ nở rộ thông tin mang tính chất toàn cầu, chúng ta không khỏi bàng hoàng trước những tệ nạn xã hội ngày càng hoành hành, làm ảnh hưởng đến những giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục. 

Vẫn biết rằng, cuộc sống vẫn biết bao điều tốt đẹp, nhiều gia đình đang sống tốt với những giá trị đạo đức vốn có thế nhưng cái xấu, cái ác vẫn tồn tại và dường như đang có chiều hướng gia tăng. Vì sao? Có thể nêu lên nhiều nguyên nhân nhìn từ những góc tiếp cận khác nhau. Đó là sự chuyển biến, chuyển đổi của cơ cấu gia đình truyền thống qua thời đoạn xã hội hiện đại kéo theo sự chuyển đổi hoặc làm biến dạng những giá trị trong xã hội, gia đình. Đó là quá trình đô thị hóa nhanh chóng cũng như sự ảnh hưởng tiêu cực từ cơ chế kinh tế thị trường đã tác động đến một bộ phận không nhỏ trong người dân với nhận thức không đầy đủ, chưa bắt kịp xu thế trong môi trường xã hội mới. Đó là sự ảnh hưởng của lối sống ích kỷ, đặt cái tôi và lợi ích nhỏ nhen lên trên quyền lợi chính đáng của  người khác và cộng đồng... Đó là sự giải phóng cá nhân một cách mạnh mẽ mà không có định hướng đúng đắn vốn một thời bị dồn nén trong một xã hội mở rộng tiếp xúc, hội nhập...

Có thể, có nhiều nguyên nhân, lý do để xem xét trong mỗi trường hợp cụ thể về những điều tiêu cực tồn tại trong gia đình Việt Nam hiện nay. Dầu vậy, bất kỳ nguyên do nào, sự suy thoái đạo đức với hậu quả nặng nề tác động đến gia đình Việt Nam đều đáng lên án và cũng cần được quan tâm để có những giải pháp thích hợp, hiệu quả khắc phục và giải quyết, hướng đến một sự phát triển hài hòa, bền vững...
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 20/11/2018 11:13:46 CH
    Trên đây là chủ đề của Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới năm 2018 diễn ra từ ngày 15-11 đến 15-12 đã được UBND tỉnh phát động đến ...
  • 20/11/2018 11:14:30 CH
    Bộ VH-TTDL vừa ban hành Thông tư quy định việc thu thập, báo cáo thông tin về gia đình và phòng chống bạo lực gia đình.
  • 06/11/2018 9:47:57 CH
    Trong những năm qua, phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, nếp sống văn minh nơi công cộng đã phát triển sâu rộng đến từng hộ gia đình, từn...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)