Chủ đề dư luận
Văn hóa
Tủ sách - phim
“Tách cà phê và dòng ký ức”- ngọt và đắng của một thời chưa xa
3-4-2019
“Tách cà phê và dòng ký ức” là tập sách gồm 22 tản văn, mỗi bài là một mảnh ký ức của một thời công tác, là một phần gia tài tâm hồn của nhà văn Bùi Quang Tú. Tập sách do NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2018.
t12_030419_1.jpg

Bùi Quang Tú là nhà giáo, nhà văn, cán bộ quản lý giáo dục. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thầy giáo trẻ Bùi Quang Tú đã xung phong lên đường vào Nam chiến đấu. Ðến miền Ðông Nam bộ, thầy Tú được phân công công tác ở Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Biên Hòa. Ông công tác trong ngành Giáo dục và gắn bó với mảnh đất Ðồng Nai từ ngày đó. Sau giải phóng, Bùi Quang Tú ở lại tham gia xây dựng ngành Giáo dục Ðồng Nai, trực tiếp đứng lớp và kinh qua nhiều vị trí quản lý. Bao nhiêu kỷ niệm vui buồn, bao nhiêu gian khó, vất vả, thiếu thốn thời bao cấp và những thử thách, tình huống sư phạm để lại nhiều bài học quý... được ông chắt chiu, dồn nén trong những trang tản văn mỏng manh mà đầy sức nặng, sự ám ảnh nhân văn.

“Ly rượu vang và ly rượu đế” kể lại kỷ niệm những ngày đầu giải phóng tại Ty Giáo dục Biên Hòa. Bộn bề những công việc: Tổ chức năm học đầu tiên (1975 - 1976), kỳ thi tuyển sinh đầu tiên vào trung học phổ thông sau ngày giải phóng; tổ chức sinh hoạt chính trị dân chủ trong giáo viên để hiểu hơn về nền giáo dục mới cũng là thực hiện sự hòa hợp dân tộc, những nhà giáo hai chế độ gặp nhau, cộng tác dưới một ngôi trường. Hay về mối quan hệ, ứng xử của những nhà giáo vừa từ “trong rừng” ra, những nhà giáo mới chi viện từ miền Bắc vào với những nhà giáo tại chỗ trong vùng kiểm soát của chính quyền cũ.

Các nhà lãnh đạo giáo dục lúc đó phải thấu hiểu năng lực, hoàn cảnh của những nhà giáo tại chỗ. Thông cảm với những khó khăn, xáo trộn trong gia cảnh riêng của từng người. Những năm 1978 - 1982, đời sống cực kỳ khó khăn do Mỹ bao vây cấm vận, mỗi người phải xoay xở đủ kiểu tự cứu lấy mình. Nhiều giáo viên bỏ nghề chuyển sang buôn bán và làm các nghề khác. Và chủ trương, biện pháp đúng đắn của Bộ Giáo dục cho phép giáo viên được đăng ký dạy thêm tại trường khi có nhu cầu đã giữ lại được nhiều giáo viên dạy giỏi, có tâm huyết, dần ổn định nề nếp chuyên môn, nâng cao chất lượng dạy và học.

“Trải nghiệm đầu tiên” kể về bản lĩnh của một người thầy khi có học trò quậy phá; về hình ảnh thầy hiệu trưởng tận tụy, giản dị, trách nhiệm. Năm 1978 xét tuyển biên chế, nhiều giáo viên từ chế độ cũ lo lắng về vấn đề lý lịch. Chủ trương đúng đắn của lãnh đạo Bộ, Sở “chỉ cần lý lịch rõ ràng” đã giữ lại được những giáo viên dạy giỏi, tâm huyết. Nhiều câu chuyện đưa bạn đọc về những kỷ niệm vui buồn với những đồng nghiệp; về tình cảm đẹp đẽ, trong sáng, cảm động của các nhà giáo, văn nghệ sĩ chia ngọt sẻ bùi lúc khó khăn, thiếu thốn (Một ngôi trường chỉ còn trong ký ức). Ðó còn là kỷ niệm những nhà giáo đi B gặp lại nhau 40 năm sau giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; các nhà giáo ở Ðồng Nai yêu văn chương và nhiều người đã trở thành các nhà thơ, nhà văn như: Nguyễn Sĩ Bá, Hoàng Trung Thủy, Nguyễn Ðức Thọ…

Hình ảnh người thầy giáo trong “Tách cà phê và dòng ký ức” dù chỉ qua vài nét phác họa đơn sơ, chấm phá nhưng đã hiện lên khá rõ cốt cách, phẩm hạnh. Những bài học neo lại qua mỗi kỷ niệm, ký ức trong nghề vẫn còn nguyên vẹn tính thời sự với ngày hôm nay. Một thời khó khăn, thiếu thốn khốc liệt ấy đã qua đi, nhắc nhớ lại để chúng ta càng thêm trân trọng những công lao đóng góp của lớp người đi trước, trong đó có công lao của các thầy cô giáo vượt lên mọi khó khăn, dạy dỗ bao lớp học trò trưởng thành.

Bùi Quang Tú đã thử sức ở nhiều thể loại văn chương: truyện ngắn, bút ký, tản văn… và cả thơ nữa nhưng có lẽ thể loại ông có ưu thế nhất vẫn là bút ký, tản văn. Nhiều bút ký, tản văn của ông đã kịp neo vào trí nhớ bạn đọc. Văn phong ông giản dị, rành mạch mà không kém phần khúc chiết, dí dỏm. Những câu chuyện, chi tiết tưởng như “nhặt” được từ bất cứ trạng huống nào của đời sống, còn nguyên vẻ thô ráp, nguyên sơ nhưng đã qua con mắt chọn lọc tinh tế của nhà văn trở nên giàu sức biểu cảm và mang nhiều ý nghĩa sâu xa.

Đàm Chu Văn
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 21/07/2019 8:19:20 CH
    Từ tối nay 22-7, bộ phim “Bán chồng” của đạo diễn Lê Hùng Phương chính thức lên sóng VTV3 vào lúc 21 giờ 30 thứ hai và thứ ba hàng tuần.
  • 14/07/2019 10:27:58 CH
    NXB Kim Ðồng vừa giới thiệu 3 tác phẩm mới ấn hành dành cho lứa tuổi thiếu nhi, gồm: “Cua Kềnh vượt vũ môn” của Phạm Thanh Quang, “Thành Messi” của Mai Bửu Minh và “Anh e...
  • 13/06/2019 7:41:37 CH
    “Tuổi dấu yêu” là tác phẩm mới dành cho thiếu nhi do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành của tác giả Hoàng Mai Quyên. “Tuổi dấu yêu” kể về cô bé yêu văn chương Bảo Trân chuyển ...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)