Chủ đề dư luận
Văn hóa
Tủ sách - phim
Những trang sách của ngày hôm nay
Đàm Chu Văn
(Đọc Nhật ký chiến trường của nhà văn Dương Thị Xuân Quý)

Ở đó là sự thử thách, lửa thử vàng, gian khó, hiểm nguy thử anh hùng, thử lòng dũng cảm. Kẻ cơ hội, hèn nhát sẽ lộ mặt trước thử thách khắc nghiệt.
Đấy là những năm 67, 68 của thế kỷ trước. Trong không khí hào hùng cả nước ra trận, cả nước hướng về tiền tuyến lớn, nhà báo, nhà văn trẻ Dương Thị Xuân Quý đang công tác tại báo Phụ nữ Việt Nam đã viết đơn tình nguyện vào chiến trường. Chồng chị đã vào chiến trường một năm trước đó. Và ngày 11-4-1968, gửi lại con thơ mười sáu tháng tuổi, chị đã lên đường vào chiến trường.

Khoan hãy nói đến những gian khổ, ác liệt của những chặng đường phía trước, thử thách đầu tiên và cũng ghê gớm nhất chị gặp phải, đó là nỗi nhớ con. Có đặt mình vào hoàn cảnh ấy mới thấu hiểu sự hy sinh của chị. Chị viết: “Khoảng 2 giờ 30 chiều đến nhà. Bọn trẻ con reo lên và mình thấy Ly (Bùi Dương Hương Ly con gái chị) trên tay Thơ. Ly nhìn thấy mẹ, Ly cười, rồi Ly vừa cười vừa mếu. Mình dắt xe vào nhà và bế Ly. Ly bóc kẹo ăn ngon lành. Ly không gọi mẹ như những lần trước. Bảo mãi Ly cũng chẳng gọi, rồi Ly tụt xuống, Ly chỉ nhìn mẹ... Mình tắm cho Ly. Ly không khóc một chút nào. Thích quá. Buổi chiều Ly chỉ gọi mẹ khi nào mẹ bảo: “Gọi mẹ đi” thì Ly nũng nịu: “Mi...ẹ...ẹ”. Ôi mình không sao quên được cái giọng thương yêu ấy của con”.

IMG_0589.jpg

Nỗi nhớ con là thường trực, cứ trở đi trở lại trong chị những ngày tháng sau đó. Có thể nói không một giờ khắc nào chị nguôi nỗi nhớ con.

Ngày 14 tháng 4 năm 1968 đến Như Xuân, Thanh Hóa, chị nhớ: “Bằng giờ tuần trước mẹ đang tắm cho Ly đấy Ly ơi. Hôm nay là chủ nhật, mẹ và bố chẳng về với Ly được. Ly phải chịu nhiều ngày chủ nhật vắng mẹ, vắng bố như thế nữa”.
Ngày 30 tháng 4 năm 1968, trạm 21, Trường Sơn: “Đây là trạm cuối cùng của chiến trường A... Thôi chào miền Bắc thân thương. Chào Ly yêu dấu và nhiều hy sinh của mẹ. Hãy tha thứ cho mẹ con nhé. Mẹ sẽ đem hạnh phúc tới cho con”.

Ngày 8 tháng 5 năm 1968, Trạm 10, Lào: ”Một tháng chẵn Ly của ta xa mẹ. Ly ơi. Đêm qua mẹ nhớ Ly vô hạn. Ở nhà ai cắt móng tay cho con? Ai ngoáy tai cho con? Không ai lo tỉ mỉ cho con gái mẹ bằng mẹ đâu. Trời ơi, đêm qua mẹ suy nghĩ lại tất cả, và Ly ạ, lần đầu tiên, lần đầu tiên trong chuyến đi này mẹ hối hận. Mẹ nghĩ biết thế ráng chịu đựng mà ở lại với con... Ừ, có thể như vậy nhưng con ạ, mẹ sẽ bỏ lỡ một thời cơ hiếm có là được đi vào chiến trường, được tham gia và chứng kiến sự kiện lịch sử cực kỳ vĩ đại mà mẹ với bố hằng mơ... Ly ơi, mẹ sẽ làm việc không mệt mỏi để chóng được về với con”.

Ngày 10 tháng 5 năm 1968, 11 giờ 30 trưa, Trạm 11, Lào:
“Mình nằm gối tay trên võng và lặng lẽ nhớ Ly... Kìa, mắt con đang xuyên qua cành cây, soi thẳng xuống mắt mẹ. Cảm ơn Ly. Mẹ sẽ đi trong ánh nhìn của con”.

Ngày 9 tháng 8 năm 1968: “Ly của mẹ, mẹ báo một tin mừng nữa là ngày hôm nay mẹ bắt đầu làm người lính chính thức của Tiểu ban văn nghệ rồi. Hôm nay ngày thứ nhất của cuộc đời mới”.

Ngày 19 tháng 8 năm 1968: “Đêm qua mình khóc. Nghĩ đến tai họa có thể xảy ra với Ly. Thương Ly bồn chồn”.

V.v... Tất cả là nỗi lòng bao la của người mẹ nhớ thương con.

Đối với chồng, chị cũng dành cho anh những tình cảm trân trọng, sâu sắc. Đấy là tình yêu thắm thiết chung thủy, mặn nồng trong gian khổ, ác liệt của chiến tranh. Chị tự hào về anh, đi theo bước chân xông pha chiến trường của anh, vui mừng trước những tiến bộ của anh. Chị viết: “Ngày 8-5-1968, trạm 10, Lào: Một năm anh của ta gia nhập Đảng... Anh thương yêu của em. Hôm nay chắc anh nhớ và nghĩ về em và Ly nhiều. Từ một khu rừng Lào thuộc tỉnh Khăm Muộn, em thân yêu chúc mừng anh một tuổi Đảng”.

Vào chiến trường, xa con gái còn đang nhỏ dại nhưng lại được gần chồng, được chung chiến hào với anh - một chút ít hạnh phúc mong manh trong khốc liệt của chiến tranh.

Những trang nhật ký đã ghi lại những nghĩ suy, trăn trở, cả những dằn vặt của chị, nhưng tất cả đểu hướng tới cái “đẹp”, sự “cao cả”, vì đại nghĩa mà quên đi bản thân mình. Đó là những dòng viết chân thật, chân thật đến tận cùng, không một chút mảy may, giả dối, che đậy. Những khó khăn gian khổ, ác liệt mà các anh chị phải nếm trải: bom đạn, mưa lũ, thiếu muối, thiếu gạo, thiếu đạm... Những chuyến đi tải gạo trong mưa rừng, lũ quét, trong bom đạn địch. Những cơn sốt rét tái tê, bầm dập. Những bất công, hẹp hòi, đố kỵ phải chịu đựng... Nhưng hơn hết vẫn hiện lên một tập thể nhiều con người tốt, dũng cảm, sẵn sàng chịu đựng gian khổ, hy sinh, quên mình vì lý tưởng cao đẹp. Tập thể ấy có những con người tuyệt đẹp như: Trần Tiến (nhà văn Chu Cẩm Phong) sau này đã được phong Anh hùng - anh là người lãnh đạo, luôn như một người anh, người chị cả, gương mẫu, chân tình, nhường nhịn, sẵn sàng hy sinh vì người khác, luôn quan tâm đến đồng đội bằng những việc làm thiết thực, hết mình vì công việc chung.

Như chị Dương Thị Xuân Quý, nữ nhà văn trẻ say mê vì nghiệp lớn. Chị tâm sự với con qua những dòng nhật ký: “Dù thế nào mẹ cũng không bỏ viết đâu vì mẹ đã phải hy sinh những ngày hạnh phúc bên con vì nghệ thuật, điều đó chính là sức mạnh phi thường của mẹ, cổ vũ mẹ mạnh mẽ đi lên”. Chị là con người chân thật, cầu thị, giàu nữ tính, nhưng đầy cứng cỏi, quyết tâm, luôn vươn lên trong mọi hoàn cảnh khắc nghiệt, có bản lĩnh, không thỏa hiệp, xuê xoa một chiều. Và niềm đau đáu của chị là muốn nhanh chóng tiếp cận được cuộc sống chiến đấu ác liệt của bà con vùng sâu, tận mắt chứng kiến cuộc sống chiến đấu hy sinh của bà con, để sẽ có những tác phẩm văn học xứng đáng.

Chính vì niềm khao khát cao cả ấy, được xuống đồng bằng chuyến đầu, chị đã lao xuống vùng sâu, rất sâu - nơi ác liệt nhất của chiến trường: “Tôi đi Xuyên Hòa kịp thời. Chiều 21-2-1969 thì tới Xuyên Hòa sau khi suýt chết vì tàu rà bắn rốc két, mặc dù tôi và cô giao liên đi hợp pháp. Tôi phải bỏ lại gùi ở đồng Xuyên Khương vì tàu rà bám riết quá...”, “Sáng 22-2, tôi đang mải làm việc với chị Hội trưởng phụ nữ xã ở lại chỗ ngủ đêm trước thì Mỹ ập tới. Tôi lướt theo anh Bí thư chạy... Mỹ vào nhà tôi ở - các chị kể là thằng Mỹ cầm súng còn giương lên nhằm tôi và anh P. nhưng nó không bắn”. “Vì chạy càn với cán bộ nên tôi vẫn tranh thủ làm việc được... Đêm ấy du kích bắn máy bay thả cửa, bọn nó (Mỹ) phản ứng bắn ca nông vào thôn tôi như mưa. Thím Ba chỉ xuống hầm sau tôi mà bị thương nặng vào đùi... Hôm sau Mỹ vào càn nữa. Nó hỏi Việt Cộng bắn máy bay đâu? Dân ta bảo: Đi rồi! Nó lại rút. Nó bỏ bom dữ dội” (Thư gửi nhà văn Chu Cẩm Phong). Chị dự định: “Tôi định viết một cái ký về Xuyên Phú, Xuyên Hòa với đợt tiến công đầu xuân này và một cái ký về Xuyên Châu với con đường 104... Tôi đang suy nghĩ một cái truyện vừa về Xuyên Hòa. Khi gặp anh tôi sẽ kể xem có được không nhé”... (Thư gửi nhà văn Chu Cẩm Phong).

Nhưng chị đã không kịp làm tất cả những dự định đó, cũng không gặp lại được nhà văn Chu Cẩm Phong. Ít ngày sau, chị đâm sâu xuống tận vùng biển Bình Triều, Bình Dương, rồi vượt qua vùng Hội An sông nước mênh mông ra vùng Đông Duy Xuyên. Đây là địa bàn của quân Nam Triều Tiên. Chị đến Xuyên Tân thì gặp càn. Chị ở hầm bí mật hai đêm ba ngày. Khuya đêm thứ ba thấy êm, chị cùng đồng đội ngoi lên. Một loạt đạn của lính Nam Triều Tiên đã bắn gục chị ngay trên miệng hầm.
Nhà văn Nguyên Ngọc viết: Thật bất công nếu không gọi chị là một anh hùng. Gia tài văn chương của Dương Thị Xuân Quý để lại chỉ vỏn vẹn một tập truyện ngắn và bút ký Hoa Rừng mỏng mảnh cùng những trang nhật ký chiến tranh này. Nhưng cái để lại của chị cho người sau, cho đất nước thì thật không nhỏ. Đó là tư thế, là dáng đứng của người cầm bút. Đọc những trang nhật ký của chị, chúng ta hiểu thêm về lớp nhà văn đã hy sinh, chiến đấu đến giọt máu cuối cùng vì độc lập tự do của dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp cao đẹp của họ vẫn đáng để hôm nay chúng ta suy ngẫm.
BÌNH LUẬN
Mai Hoa
Bài hát Cuộc đời vẫn đẹp sao, do NS Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc từ thơ Bùi Minh Quốc (chồng chị Xuân Quý)nói về tình yêu của Chị.
13/06/2014 6:43:00 SA
0
1
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 14/10/2018 8:56:23 CH
    Sáng 13-10, tại quán cà phê Cội Nguồn (TP. Biên Hòa), tác giả Hoàng Ðình Nguyễn đã có buổi giao lưu, ra mắt tự truyện “Một thời mãi nhớ”. Sách do Nhà xuất bản Hội Nhà văn...
  • 11/10/2018 10:19:50 CH
    “Cung đường tội lỗi” là bộ phim truyền hình Việt về chủ đề gia đình, tình yêu đang thu hút sự quan tâm của khán giả trên kênh VTV3.
  • 25/09/2018 11:28:21 CH
    Những bài học từ trang sách của Chủ tịch nước Trần Ðại Quang sẽ là hành trang quý giá để mỗi người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) học tập, rèn luyện và phấn đấu, xứng đ...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)