Chủ đề dư luận
Văn hóa
Tin văn hóa
Xuân Quỳnh - nhà thơ nữ xuất sắc
Bùi Quang Tú
Vào thập niên 60, 70, 80 của thế kỷ trước có một người phụ nữ xinh đẹp, nhỏ nhắn và rất nổi tiếng. Sinh ra ở Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), chưa tốt nghiệp phổ thông nhưng chị đã được tuyển vào làm diễn viên múa. Múa ở trong nước và nhiều nước trên thế giới nhưng cái nghề chị say hơn múa là… làm thơ. Chị quyết tâm làm thơ để tự khẳng định mình.
Chị làm thơ như thế nào? Nhà nghiên cứu văn học Vương Trí Nhàn kể: “Chị đã nháp bài thơ ra văn xuôi trước khi hoàn chỉnh nó và cho nó một khuôn mặt cố định trên trang giấy.

- Lúc viết những dòng này, tôi như người phát cuồng. Cứ phải ghi bằng hết những ý nghĩ đang ào ào kéo đến trong đầu không cần vần vèo gì cho vội. Còn sắp xếp lại, đặt câu, tôi làm sau, việc ấy đơn giản hơn”, người phụ nữ làm thơ ấy tâm sự.

Chị là nhà thơ Xuân Quỳnh, thời ấy làm biên tập thơ của báo Văn nghệ, rồi chuyển sang biên tập ở Tạp chí Tác phẩm mới.

XQUYNH.jpg
Tác phẩm của nhà thơ Xuân Quỳnh

Vào những năm tháng chiến tranh, bao cấp cuộc sống vô cùng ngặt nghèo. Thời chiến tranh thì sơ tán mỗi người một nơi, gạo thóc, rau mắm san sẻ mỗi nơi một ít. Thời bao cấp khốn khó “giá chợ đen ngoảnh mặt với đồng lương”, làm thơ lại càng khó sống. Xuân Quỳnh cùng chồng - nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ phải chật vật lo cho mấy miệng ăn. Căn phòng chật, mỗi bề ba mét, chị thường dành cho chồng làm thơ, viết kịch. Người phụ nữ một thời không được nằm giường, “bàn tay đỏ lên vì giặt giũ”, người phụ nữ mắc bệnh tim ấy đã làm thơ và có nhiều bài thơ hay để lại cho đời…

Untitled-1.jpg
Tác phẩm của nhà thơ Xuân Quỳnh

Những năm chống Mỹ, chị đã khoác ba lô đi vào chiến trường ác liệt - vùng đất Quảng Trị, Vĩnh Linh và chứng kiến biết bao hy sinh xương máu của đồng bào, chiến sĩ mình đã đổ xuống để giành giật lấy từng tấc đất, để lá cờ của ta được tung bay:

Đất đau thương ngàn lần sống chết

Đến bây giờ đã có cờ bay

Rồi sẽ có làng, rồi sẽ có cây

Có thành phố, tiếng cười và ánh sáng

                                                                                                 (Bắt đầu bằng những lá cờ)

Chị làm thơ cho thiếu nhi với các tập Trăng, Bầu trời trong quả trứng, Bao giờ con lớn... Chị viết về con mình:

Hàng mi tơ vẫn khép giấc ngon lành

Con đâu biết tiếng máy bay thù gầm rít

Con chỉ nghe lời mẹ ru quấn quýt

Bom chuyển hầm con ngỡ tiếng nôi đưa

Là người mẹ, chị ru con dịu dàng và bao dung:

Ngủ yên con, ngủ đầy giấc con nghe

Lời ru mẹ làm chiến hào che chở

                                                                                                                   (Lời ru)

Nổi trội hơn cả là mảng thơ tình. Đi bên người yêu, dưới cây roi (miền Nam gọi là cây mận) nhà thơ chợt:

Đốt lòng em câu hỏi

Yêu em nhiều không anh?

                                                                                                        (Mùa hoa roi)

Trong bài thơ “Thuyền và biển” Xuân Quỳnh ví tình yêu của người con trai và người con gái như thuyền và biển:

Chỉ có thuyền mới hiểu

Biển mênh mông nhường nào

Chỉ có biển mới biết

Thuyền đi đâu về đâu

Những ngày không gặp nhau

Biển bạc đầu thương nhớ

Những ngày không gặp nhau

Lòng thuyền đau rạn vỡ

Trong tình yêu đã nghĩ đến xa cách, đau khổ dữ dội:

Nếu từ giã thuyền rồi

Biển chỉ còn sóng gió

Nếu phải cách xa anh

Em chỉ còn bão tố

Trong bài thơ Sóng, nhà thơ đã xây dựng hình tượng nghệ thuật Sóng – Tình yêu song song. Đang viết về sóng:

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Xuân Quỳnh liên tưởng ngay tới tình yêu:

Lòng em nhớ tới anh

Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương Bắc

Dẫu ngược về phương Nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh một phương

Khổ thơ cuối cùng là một khát khao cháy bỏng:

Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng nhỏ

Trong biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

Những con sóng lớn để đến được bờ, phải tan ra thành trăm con sóng nhỏ, những con sóng nhỏ ngàn năm vẫn vỗ mãi vào bờ. Tình yêu sẽ mãi mãi dạt dào, tràn đầy, mãnh liệt.

Bài thơ “Tự hát” lại một lần nữa nói lên cái chất của Xuân Quỳnh: mãnh liệt, khát khao, cháy bỏng:

Em trở về đúng nghĩa trái tim em

Là máu thịt đời thường ai chẳng có

Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa

Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi

Thơ tình Xuân Quỳnh không những lay động cả cánh đàn ông mà ngay cả các chị em phụ nữ cũng xúc động.

Chị sinh ra là để làm thơ. Như trên đã nói do học chưa hết phổ thông nên Xuân Quỳnh đã bù đắp bằng cách đọc và học, những năm tháng chiến tranh chị còn theo học các lớp tiếng Pháp. Dẫu phải lao tâm khổ tứ làm thơ nhưng thơ chị rất tự nhiên, hồn hậu, như hơi thở, như khí trời vậy.

Xuân Quỳnh đã qua đời trong một tai nạn giao thông cùng chồng và con. Chị có một vị trí quan trọng trong văn học Việt Nam. Cuộc đời chị thể hiện một sự gắng gỏi, nỗ lực phi thường để cống hiến cho thơ. Ngày nay mỗi lần đọc bài thơ Sóng , nghe bài hát Thuyền và biển, Thơ tình cuối mùa thu... chúng ta lại rưng rưng nhớ chị - một nhà thơ tài hoa đã sớm từ giã cõi đời.


BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)