Chủ đề dư luận
Văn hóa
Hoạt động
Một gia đình say mê nghệ thuật bóng rỗi, địa nàng
10-9-2018
Nhắc đến nghệ thuật dân gian bóng rỗi, địa nàng là nhắc đến những giá trị truyền thống biểu trưng cho đời sống tinh thần của người dân trong một giai đoạn lịch sử nhất định. Trong xã hội hiện đại ngày nay, số người còn theo đuổi, giữ gìn và lưu truyền bộ môn nghệ thuật này đang dần ít đi.
Tại TP. Biên Hòa có một gia đình đã bốn đời theo nghề múa bóng rỗi, địa nàng là gia đình bà Đinh Thị Thanh Loan (nghệ danh Kim Phụng). Gia đình bà nổi tiếng không chỉ vì “tài” hát bóng rỗi mà còn vì niềm đam mê và tâm huyết với nghề. Hiện nay, bộ môn nghệ thuật này vẫn được bà Loan lưu truyền cho con, cháu với hy vọng giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống qua nhiều thế hệ.

Bốn đời theo nghề bóng rỗi, địa nàng

Ngôi nhà của bà Kim Phụng nằm trong hẻm nhỏ ở phường Trảng Dài (TP. Biên Hòa). Trong ngôi nhà nhỏ của mình, bà đặt trang trọng những giấy khen, thành tích đóng góp cho nghệ thuật, trong đó nổi bật là nghệ thuật múa bóng rỗi, địa nàng. Vừa giới thiệu với khách những giải thưởng mà mình trân quý, bà Phụng vừa trải ra bàn những bộ quần áo có màu sắc sặc sỡ, giới thiệu chi tiết từng trang phục đi kèm đạo cụ phục vụ cho những buổi múa bóng rỗi tại các miễu. Bà vừa “xoay” trên tay chiếc quạt lông công vừa cất tiếng hát bài rỗi. Lúc sau lại quay qua cầm trống diễn địa nàng.

Chúng tôi khá bất ngờ khi được nghe bài rỗi quá “lạ” tai, có gì đó rất đặc biệt trong cách “nhấn nhá” câu chữ, những động tác tay, chân kiểu như đang diễn một vở tuồng hài. Bà Phụng ngừng hát và cho biết, bóng rỗi, địa nàng là loại hình diễn xướng dân gian, gắn liền với tục thờ cúng các Bà, đáp ứng nhu cầu về tâm linh và giải trí của người dân. Vào các tháng đầu năm (từ tháng Giêng đến tháng tư âm lịch) bà cùng các con gái đi hát rỗi ở nhiều nơi như: Đồng Nai, Tây Ninh, Long An, Đà Lạt… Các bài rỗi thường có nội dung cầu mong những điều tốt đẹp, mưa thuận gió hòa, gia đình ấm no, hạnh phúc.

12.JPG
Bà Kim Phụng cùng các con tập luyện hát rỗi tại nhà

Ngồi cùng bà Kim Phụng một lúc, tôi có cảm giác bà đã biến ngôi nhà mình thành một sân khấu hát rỗi náo nhiệt. Bởi bà không ngừng hát và nói về xuất xứ của bóng rỗi, địa nàng, liên hệ hát rỗi với hiện tại và ý nghĩa của nó trong cuộc sống của người dân Nam bộ. Bà Phụng cho biết, bà có thể hát cả ngày mà không cần sách vở: “Tôi thuộc nằm lòng nhiều bài rỗi ngay từ khi còn rất nhỏ và có thể hát cả ngày mà không thấy chán. Thời đó, tôi rất mê múa bóng, hát rỗi nên mỗi lần thấy ngoại và mẹ đi múa cúng miễu là chạy theo xem cho bằng được. Lớn lên một chút (khoảng 12, 13 tuổi), ngoại và mẹ đã dạy cho tôi bài bản cách hát rỗi, diễn địa nàng. Mỗi lần biểu diễn là bà con xem rất đông, vỗ tay khen dữ lắm”.

 Ở tuổi 59, bà Kim Phụng có tới hơn 40 tuổi nghề, đây thật sự là “con số ấn tượng”. Hiện hai con gái của bà là Ngọc Nguyên và Thanh Mai cũng có chung niềm đam mê bóng rỗi và theo đuổi loại hình nghệ thuật dân gian này. Chị Thanh Mai (con gái út của bà Phụng) cho biết, chị học hát rỗi, địa nàng với mẹ từ khi còn nhỏ. “Thoạt nhìn rất đơn giản nhưng khi học lại rất khó. Phải mất cả tháng mấy trời mới thuộc một bài hát, rành gõ trống, múa cho đúng nhịp. Muốn theo nghề này ngoài năng khiếu thì quan trọng nhất vẫn là đam mê. Chỉ có đam mê mới vượt qua khó khăn, thử thách của nghề…” chị Mai bộc bạch.

Cũng bởi nghề bóng rỗi, địa nàng có mùa nên bên cạnh đi hát, gia đình bà Phụng còn nhận làm tất cả các khâu trong một nghi lễ hát bóng rỗi từ đơm bông, têm trầu, mâm vàng, mâm bạc. Bà Phụng có kỹ thuật cắt riêng, nét cắt sắc sảo, tạo thành những mâm vàng vừa gọn, vừa chắc, vừa đẹp... Bên cạnh đó, bà Phụng và con gái Thanh Mai còn tham gia hát đờn ca tài tử (ĐCTT) trong câu lạc bộ ĐCTT tỉnh Đồng Nai. Gia đình bà Phụng giành nhiều giấy khen tại các liên hoan, hội diễn về bóng rỗi, địa nàng và ĐCTT trong và ngoài tỉnh.

Vừa thay đổi, vừa giữ gìn

Mặc dù nghệ thuật bóng rỗi, địa nàng không còn ở thời kỳ hoàng kim như giai đoạn trước đây nhưng nó vẫn có chỗ đứng nhất định trong đời sống hôm nay. Ở một số lễ cúng Bà, không thể thiếu múa bóng rỗi, diễn địa nàng. Do đó, người biểu diễn phải tìm tòi, sáng tạo cho phù hợp với thời đại, gần gũi với đời sống của người dân Nam bộ. “Bóng rỗi, địa nàng hay lắm, là nghệ thuật độc đáo bởi dùng các hình thức diễn xướng kết hợp múa, hát. Để có được các lời rỗi phù hợp với từng miễu, động tác đều, đẹp mắt, tôi đã học hỏi, bổ sung thần thái biểu diễn như nét mặt, cử chỉ… sao cho thuần thục, biểu cảm và dùng các đồ vật như: quạt, trống.. để tạo nên màn biểu diễn hay, hấp dẫn không chỉ người già mà cả lớp trẻ đến xem”, bà Phụng chia sẻ.

Khi được hỏi mong muốn lớn nhất hiện tại là gì, bà Kim Phụng không ngần ngại bày tỏ đó là làm sao để nghệ thuật bóng rỗi, địa nàng phát triển, để xã hội nhìn nhận bóng rỗi, địa nàng đúng với giá trị đích thực của nó, là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc. “Riêng tôi, vẫn luôn cố gắng hết sức mình để gìn giữ, bảo tồn loại hình nghệ thuật mang đậm màu sắc văn hóa tín ngưỡng tâm linh của đất và người Nam bộ”, bà Phụng cho biết thêm.

Chia tay gia đình bà Phụng, hình ảnh bà và con gái hát rỗi, diễn địa nàng ngay giữa cảnh sinh hoạt đời thường, không sân khấu, phông màn, nhạc đệm vẫn hằn in trong tâm trí chúng tôi. Mong rằng, với tâm huyết của bà Kim Phụng, nghệ thuật bóng rỗi, địa nàng sẽ tiếp tục được lưu truyền, gìn giữ và phát huy trong đời sống hôm nay.

Ly Na
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 23/09/2018 9:09:00 CH
    Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (TDĐKXDĐSVH) giai đoạn 2000 - 2018 vừa diễn ra sáng 21-9. Thủ tướng Chính ...
  • 20/09/2018 9:55:22 CH
    Những ngày này, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong tỉnh đã tổ chức nhiều chương trình vui hội trăng rằm, thăm và tặng quà Tết Trung thu cho trẻ em, đặc biệt là trẻ e...
  • 20/09/2018 9:56:48 CH
    Lớp tập huấn phương pháp và tổ chức hoạt động thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở tỉnh Đồng Nai năm 2018 do Sở VH-TTDL tổ chức đã bế mạc vào chiều qua 20-9.
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)
Thông tin doanh nghiệp