Chủ đề dư luận
Kinh tế
Thị trường
Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với đặc sản: Nâng cao giá trị, tăng tính cạnh tranh
N.Lê
Xây dựng thương hiệu, bảo vệ và phát huy giá trị thương hiệu cho các loại đặc sản địa phương có vai trò hết sức quan trọng, đặc biệt trong điều kiện cạnh tranh gay gắt khi mà nước ta ngày càng hội nhập sâu vào thị trường quốc tế như hiện nay. Tuy nhiên, xây dựng thương hiệu cho nông sản ra sao và làm cách nào để phát huy hiệu quả của thương hiệu đã xây dựng vào việc nâng cao giá trị cho sản phẩm đã được bảo hộ vẫn còn là những câu hỏi thách thức.
Mơ hồ về sở hữu trí tuệ

Ông Phạm Văn Bảy hiện đang trồng hơn 1 ha bưởi da xanh ở xã Thiện Tân (huyện Vĩnh Cửu) là một trong những nông dân trực tiếp tham gia chương trình tập huấn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) đối với đặc sản địa phương do Sở Khoa học - công nghệ tổ chức vừa qua. “Cũng có nghe nói về bảo hộ SHTT nhưng vẫn chưa hiểu rõ chính sách cụ thể. Vì vậy, tui cất công lên tham dự chương trình tập huấn này để nắm kỹ hơn các chính sách pháp luật của nhà nước về SHTT, đặng sau này còn biết áp dụng khi diện tích bưởi xã Thiện Tân mở rộng và xây dựng được thương hiệu”, ông Bảy nói. Do nhu cầu thị trường tăng cao, những năm qua diện tích cây bưởi ở xã Thiện Tân tăng mạnh và hiện cả xã có khoảng trên 20 ha. Nhu cầu xây dựng thương hiệu cho cây bưởi Thiện Tân cũng đang được nông dân ở đây chú trọng vì gần đây thương lái Bến Tre về thu mua bưởi Thiện Tân rồi mang về bán cho người tiêu dùng với danh xưng bưởi Bến Tre .

Trong khi đó, dù hằng năm sản xuất và cung cấp ra thị trường đến 300 tấn nấm nhưng Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp dịch vụ tiểu thủ công nghiệp Long Khánh vẫn lo ngay ngáy vì giá cả đầu ra luôn bấp bênh. Xây dựng thương hiệu để người tiêu dùng tin tưởng sản phẩm nấm của HTX và đầu ra ổn định hơn là mong muốn lâu nay của HTX. “Ước mong là vậy nhưng chúng tôi đang băn khoăn vì chưa biết bắt đầu từ đâu, quy trình thủ tục đăng ký nhãn hiệu, quy mô đăng ký thế nào và chính sách tiêu thụ sau đăng ký bảo hộ ra sao?”, ông Nguyễn Quang Hòe, Chủ nhiệm HTX bày tỏ.

DSC_0022.JPG
Xoài Phú Lý vẫn trong tình trạng được mùa rớt giá

Không chỉ nông dân chưa có nhận thức đầy đủ về quyền bảo hộ SHTT, ngay cả cấp quản lý cũng còn lúng túng trước việc thực thi quyền bảo hộ SHTT trong thực tiễn. Ông Đặng Thái Thi, Trưởng ban Kinh tế - xã hội Hội Nông dân tỉnh cho rằng, quy trình làm công tác bảo hộ cho sản phẩm hiện nay là rất khó. Hằng năm, tỉnh đều có chương trình nhưng việc chọn sản phẩm nào, xác định nội dung, quy trình thực hiện để xây dựng thì vẫn còn nhiều bất cập. Bởi thực hiện bảo hộ quyền SHTT cho sản phẩm không dừng lại ở việc đăng ký, cấp chứng nhận ban đầu mà việc thực thi cần rất nhiều thời gian và kinh phí. Riêng với nông dân, phải tuân thủ yêu cầu gắt gao về điều kiện, quy trình sản xuất sạch theo tiêu chuẩn GAP: ghi chép đầy đủ, chi tiết quá trình phát triển, chăm sóc cây từ lúc trồng đến lúc thu hoạch, xuất bán; số lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình sản xuất… Để bảo đảm quy trình đó, chi phí cao hơn rất nhiều so với cách sản xuất truyền thống nhưng sản phẩm bán ra giá vẫn thấp và bấp bênh khiến nông dân không mấy “mặn mà”.

Cần sự chủ động từ nông dân

Lý giải những vướng mắc trong quá trình thực hiện quyền bảo hộ SHTT cho cây trồng đặc sản hiện nay, ông Nguyễn Văn Bảy, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo, Cục SHTT Bộ KH-CN cho rằng, chính tâm lý nôn nóng của cả nông dân và các cấp quản lý đã dẫn đến ngộ nhận về hiệu quả của việc đăng ký bảo hộ sản phẩm và tham gia các quy trình sản xuất sạch. Với mong muốn thoát khỏi điệp khúc “được mùa mất giá, được giá mất mùa” và nâng cao giá trị hàng hóa do mình làm ra, nông dân hy vọng việc xây dựng thương hiệu sẽ mang lại hiệu quả ngay tức thì. Thế nên khi được động viên tham gia quy trình sản xuất sạch và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, họ rất phấn khích đầu tư, hồ hởi tham gia. Nhưng sau vụ đầu tiên, sản phẩm bị rớt giá, không bán được, thua lỗ trong khi chi phí đầu tư cao, giá không bằng cách làm truyền thông khiến họ chán nản, bỏ cuộc.

Theo ông Nguyễn Văn Bảy, cần phải hiểu rằng xây dựng thương hiệu, bảo hộ SHTT cho thương hiệu không phải là “chiếc đũa thần kì diệu” mà muốn phát huy hiệu quả thì cần phải trải qua rất nhiều thời gian. Người tiêu dùng mua đặc sản cũng giống như tâm lý của người thích dùng hàng hiệu. Hàng đó phải có tính chất riêng biệt. Suy nghĩ có thương hiệu là có tất cả trong nhận thức của nhiều người dân hiện nay là suy nghĩ hết sức sai lầm. Phải nhìn nhận thực tế SHTT không mang lại giá trị ngay tức thì mà phải trải qua rất nhiều giai đoạn. Ngay như bưởi Tân Triều, để khẳng định là đặc sản của Đồng Nai cũng phải trải qua thời gian rất dài, ông Bảy khẳng định.

“Nông dân phải trong tư thế giống như chủ doanh nghiệp, muốn bán được hàng giá cao, bắt buộc phải thay đổi quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Nông dân có thể phải chịu lỗ trong những năm đầu. Nhà nước chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ hoàn toàn không làm thay nông dân hoặc doanh nghiệp. Trong bài toán sản xuất kinh doanh thì chính mỗi nông dân phải tự xác định hướng đi cho mình, nhất là trong điều kiện thị trường ngày càng cạnh tranh gay gắt như hiện nay”, ông Bảy khẳng định.

Kết quả còn khiêm tốn

Phó giám đốc Sở KH-CN Nguyễn Ngọc Phương cho hay, hiện Đồng Nai có gần 48.000 ha cây ăn trái, trong đó nhiều loại được coi là đặc sản như: xoài, bưởi, mít, chôm chôm, sầu riêng… Mỗi năm, cung ứng hơn 300.000 tấn trái cây ra thị trường song chủ yếu vẫn là tiêu thụ trong nước qua thương lái, một số rất ít đưa vào hệ thống siêu thị và xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Nguyên nhân chính là do diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP còn ít và cũng chưa xây dựng thương hiệu đủ mạnh. Toàn tỉnh mới có khoảng 40 nhãn hiệu được đăng ký, rõ ràng chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của các đặc sản ngày càng đa dạng của địa phương.

Thời gian vừa qua, phục vụ chương trình phát triển các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực và xây dựng thương hiệu sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh, Sở KH-CN đã triển khai nhiều đề tài nghiên cứu khoa học như: “Xây dựng mô hình chuỗi liên kết sản xuất - chế biến sản phẩm ca cao chất lượng tại Đồng Nai”, “Nghiên cứu xây dựng mô hình trồng cây sầu riêng xen măng cụt theo hướng GlobalGAP tại huyện Cẩm Mỹ”, “Hoàn thiện chuỗi giá trị bưởi Tân Triều” … Nhiều nhãn hiệu tập thể đang từng bước phát huy tác dụng như các sản phẩm bưởi Tân Triều, sản phẩm nhung hươu, nai của HTX Hiếu Liêm (huyện Vĩnh Cửu), sản phẩm xoài của hợp tác xã xoài Suối Lớn (huyện Xuân Lộc), chôm chôm, sầu riêng HTX Xuân Thanh (TX. Long Khánh)…

Ông Lê Xuân Trường, Trưởng phòng Quản lý SHTT Sở KH-CN nhấn mạnh, nông sản có uy tín hay đặc sản địa phương thường gắn liền với địa danh xác định bởi phương pháp sản xuất truyền thống, giống cây con khác biệt, mang đặc trưng, điều kiện địa lý đặc thù vùng miền… Do đó thường có giá trị kinh tế rất cao. Đến nay, nhiều đặc sản Đồng Nai đã được người tiêu dùng biết đến thông qua các biện pháp lưu truyền dân gian như hò, vè, truyền thông… nhưng lại thiếu sự công nhận chính thức và bảo hộ pháp lý cả trong và ngoài nước. Điều này sẽ gây nhiều bất lợi khi đặc sản vươn ra cạnh tranh trên thị thường và khó khăn cho việc gìn giữ, phát triển sản phẩm theo quy mô công nghiệp. Vì vậy, việc xây dựng, đăng ký bảo hộ và phát triển nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho đặc sản trên cơ sở luật SHTT là biện pháp quan trọng đáp ứng nhu cầu nâng cao giá trị và tính cạnh tranh cho nông sản của Đồng Nai trên thị trường trong và ngoài nước những năm tới.
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)