Chủ đề dư luận
Giáo dục & Khoa học
Thông tin giáo dục
Dạy học theo dự án (Bài cuối)
13-4-2018
Dạy học theo dự án (DHDA) là một trong những phương pháp dạy học tích cực được Bộ GD-ĐT khuyến khích vận dụng. Đây được xem là hình thức dạy học hiệu quả giúp người học phát huy được những kỹ năng cần thiết như: kỹ năng giải quyết vấn đề sáng tạo và phức tạp, kỹ năng tích lũy kiến thức một cách chủ động, kỹ năng giao tiếp và hợp tác với mọi người, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin (CNTT)…

Bài cuối: Vượt “rào cản” trong dạy học dự án

Dạy học theo dự án là phương pháp rất hữu ích giúp học sinh có thể phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và phát huy năng lực tự học. Ðây là yếu tố quan trọng để tạo nên một xã hội học tập. Ở đó, việc học được mỗi người duy trì trong suốt cuộc đời chứ không chỉ có học trong nhà trường. Tuy nhiên, DHDA có nhiều khó khăn dành cho cả giáo viên và học sinh. Vì vậy, muốn DHDA thành công, trước tiên, bản thân giáo viên và học sinh phải biết cách vượt qua được những thử thách này.

Tận dụng CNTT và mạng xã hội

Tuy được thừa nhận là một phương pháp dạy học tích cực nhưng hiện nay chưa có nhiều giáo viên thực hành DHDA. Một trong những nguyên nhân của việc này là do rào cản về mặt thời gian. “Ðối với mỗi giáo viên, lo hoàn thành tốt việc giảng dạy chương trình chính khóa đã là vất vả rồi. Trong khi đó, để có thể DHDA, giáo viên cần phải đầu tư thêm nhiều thời gian, từ khâu lên kế hoạch đến khâu thực hiện, đánh giá... Do vậy, nếu không biết cách sắp xếp thời gian thì khó có thể DHDA. Ðây cũng là khó khăn mà các học sinh gặp phải, nhất là những em học bán trú. Vì vậy, muốn DHDA, cả cô và trò phải biết cách sắp xếp thời gian một cách khoa học”, cô Trần Thị Kim Tuyết, Phó hiệu trưởng Trường quốc tế IPS Ðồng Nai cho hay.

t10_130418_1.jpg
Một dự án học tập tham gia cuộc thi “Giáo viên sáng tạo trên nền tảng CNTT” năm học 2017 - 2018 cấp quốc gia

Ðể giải quyết vấn đề này, cô Lê Thị Hà, giáo viên môn Ngữ văn, Trường quốc tế IPS Ðồng Nai chia sẻ kinh nghiệm: “Khi DHDA, giáo viên và học sinh cần phải tương tác, trao đổi với nhau ngoài giờ học nhiều hơn. Ðúng là học sinh của chúng tôi học suốt ngày. Nhiều em có khi còn học thêm cả buổi tối và chỉ được nghỉ vào ngày cuối tuần nên hầu như không có thời gian rảnh. Tuy vậy, với việc sử dụng các mạng xã hội, các ứng dụng liên lạc một cách rộng rãi như hiện nay thì không khó để giáo viên và học sinh trao đổi cùng nhau. Tôi thường dùng các ứng dụng như: Facebook, Zalo, Viber để giao nhiệm vụ, kiểm tra tiến độ công việc…”.

Còn thầy Hoàng Long Trọng, Trường THCS Văn Lang (TP. Hồ Chí Minh) thì cho hay: “Khi làm dự án “Chuyện đời quanh em”, tôi cho học sinh làm việc vào các ngày thứ 7. Ðể hoàn thành được nhiệm vụ, các em phải lên kế hoạch chi tiết thời gian đi, địa điểm, phân công cụ thể công việc của từng thành viên, câu hỏi phỏng vấn, góc quay, chi phí đi lại... Những việc này được lập thành danh sách để đưa cho phụ huynh xác nhận rồi giáo viên mới duyệt. Sau khi được duyệt thì các nhóm tiến hành công việc. Ngày các em đi thực tế, mỗi nhóm sẽ có giáo viên là đoàn viên trong trường đi theo để quản lý, đảm bảo an toàn cho học sinh. Ðể giải quyết khó khăn về thời gian cho giáo viên, tôi lên kế hoạch dự án và trình Ban giám hiệu ngay từ hè. Giáo viên phải chủ động được kế hoạch dạy học và tính toán, phân chia nội dung học một cách phù hợp. Sau đó liên hệ với giáo viên khác ở các bộ môn có liên quan đến dự án để phối hợp trong DHDA”.

Trong DHDA, quá trình đánh giá học sinh phải bắt đầu từ khi giao nhiệm vụ đến khi hoàn thành sản phẩm. Quá trình học sinh thực hiện dự án, giáo viên cũng phải đánh giá liên tục. Ðánh giá này phải vừa định tính vừa định lượng. Trong đó, theo bà Tô Thụy Diễn Quyên, chuyên gia giáo dục toàn cầu của Microsoft, việc đánh giá định tính còn quan trọng hơn cả định lượng. Ðánh giá này chủ yếu về sự thay đổi hành vi, thái độ của học sinh. Khi đánh giá, giáo viên nên thường xuyên có lời khen để tạo động lực cho học sinh của mình.

Ðể giúp cho quá trình đánh giá được chính xác, khách quan và khoa học, giáo viên DHDA phải xây dựng công cụ đánh giá gọi là rubic đánh giá. Ðây là những bảng biểu được thiết kế một cách khoa học, giáo viên chỉ cần ghi chú lại theo mẫu. Công việc này được tiến hành trên máy tính, khi hoàn thành dự án, giáo viên rất dễ dàng để tổng hợp điểm cho học sinh. Theo cô Lê Thị Hà, giáo viên có kỹ năng CNTT sẽ là một lợi thế trong việc hỗ trợ quá trình lập kế hoạch, bảng biểu, tiêu chí đánh giá… khi DHDA.

Ngoài khó khăn về mặt thời gian, giáo viên cũng phải từ bỏ thói quen dạy học theo hình thức cũ, tức là chỉ đạo mọi hoạt động của học sinh trong quá trình học tập. Thay vào đó, giáo viên phải tạo thói quen mới: Giảng ít, góp ý, tư vấn cho học sinh chứ không ép buộc để các em có thể thoải mái, có tâm thế tốt trong việc tiếp nhận vấn đề. Muốn DHAD thành công, giáo viên phải có sự đầu tư kỹ lưỡng, nghiên cứu kỹ nội dung bài học; chọn lọc những nội dung, những bài có liên quan thực tiễn cao thì mới làm DHDA. Những vấn đề “hot”, mang tính thời sự khi làm dự án sẽ gây được sự chú ý và sự quan tâm của cộng đồng nhiều hơn.

Do áp lực về điểm số, nhiều phụ huynh chỉ muốn con chăm chăm vào học kiến thức mà xem nhẹ các hoạt động nhằm phát triển kỹ năng. Do vậy, có không ít phụ huynh từ chối cho con tham gia các dự án học tập. Ðể giải quyết khó khăn này, giáo viên hướng dẫn dự án, tổ chuyên môn, thậm chí là Ban giám hiệu nên viết thư ngỏ gửi đến phụ huynh. Từ chỗ hiểu rõ, phụ huynh sẽ sẵn sàng ủng hộ nhà trường thực hiện dự án, đặc biệt là những dự án mang tính chất vì cộng đồng.

5 giai đoạn của dạy học theo dự án
DHDA, xét cho cùng cũng phải xuất phát từ chương trình SGK. Do đó, giai đoạn đầu tiên của dự án vẫn phải là giai đoạn học và phải học tất cả những kiến thức liên quan đến dự án. Từ kiến thức căn bản này, học sinh mới đi vào trải nghiệm trong thực tế.

Mỗi dự án học tập thường được phân chia thành 5 giai đoạn: Giai đoạn 1: Dạy lý thuyết và kỹ năng. Giai đoạn 2: Trải nghiệm thực tế. Giai đoạn 3: Hoàn thành sản phẩm. Giai đoạn 4: Lan tỏa. Giai đoạn 5: Phát triển dự án.

Kế hoạch càng chi tiết, giáo viên càng “nhàn”

Theo thầy Hoàng Long Trọng, khi bắt tay vào DHDA, quan trọng nhất là khâu lên ý tưởng, thúc đẩy học sinh tham gia. Nếu làm tốt bước này, học sinh sẽ làm theo quy trình mà giáo viên đã đưa ra. “Nhiều người nói là làm dự án rất vất vả. Cá nhân tôi nghĩ rằng cái khó đó xuất phát từ việc giáo viên chưa biết cách làm hoặc làm chưa khoa học. Qua những dự án đã làm, bản thân tôi thấy mình làm rất nhẹ nhàng chứ không vất vả, cực nhọc. Ðể có được điều đó, cả thầy và trò chúng tôi đã cùng ngồi lại, lên ý tưởng cho từng vấn đề ngay khi bắt đầu dự án. Sau đó, các em sẽ làm phần việc còn lại. Mỗi nhóm sẽ có một nhóm trưởng và em này sẽ cùng họp với nhóm mình xem là các thành viên trong nhóm sẽ làm gì, làm như thế nào để hoàn thành được yêu cầu của giáo viên. Khâu lên kế hoạch càng chi tiết, càng khoa học thì phần việc về sau sẽ thuận lợi và nhẹ nhàng”, thầy Trọng chia sẻ.

Một trong những hoạt động chính của DHDA là làm việc nhóm. Trong đó, các nhóm tự phân công nhiệm vụ và hoàn thành nhiệm vụ đó. Quá trình phân chia công việc phải tính đến cách mà các nhóm phối hợp công việc với nhau. Theo đó, giáo viên phải linh hoạt sao cho nhiệm vụ của các nhóm không phải là kế thừa nhau mà là những mắt xích kết nối chặt chẽ với nhau; tránh trường hợp nhóm này ngồi chơi đợi nhóm kia làm xong rồi mới làm công việc của mình.

Trong khi làm việc nhóm, thỉnh thoảng, các nhóm sẽ xảy ra xung đột. Khi đó, các em phải tìm cách giải quyết với nhau. Nếu việc tự giải quyết không đem lại kết quả thì giáo viên sẽ phải hướng dẫn cách giải quyết.

Ngoài ra, muốn học sinh tham gia dự án học tập một cách tích cực thì kế hoạch dự án phải đủ sức lôi cuốn, hấp dẫn học sinh. Ðiều này đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian, nhiều công sức. DHDA không thể áp dụng tràn lan mà chỉ áp dụng đối với một số nội dung nhất định của chương trình học và trong điều kiện cho phép. Do đó, khi đưa ra một dự án, giáo viên phải suy nghĩ, tìm tòi sao cho dự án vừa sát với kiến thức trong SGK nhưng đồng thời phải sát với thực tiễn đời sống.

Tìm hiểu kỹ trước khi dạy học theo dự án
Hình thức DHDA đòi hỏi tất cả học sinh cùng tham gia thực hiện dự án. Các em vừa được làm việc cá nhân theo nhiệm vụ mà bản thân được phân công, đồng thời lại vẫn làm việc theo nhóm. Trong DHDA có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc nhiều môn học khác nhau nên khi tham gia hình thức học tập này, học sinh sẽ có hoạt động học tập phong phú và đa dạng hơn cách học thông thường. Ngoài ra, DHDA là phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm nên tạo được điều kiện thuận lợi để người học có thể phát triển cá nhân một cách toàn diện. Tuy nhiên, phương pháp dạy học này đòi hỏi giáo viên phải có những kỹ năng nhất định. Do vậy, nếu một giáo viên chưa được tập huấn về DHDA thì phải tìm hiểu kỹ về phương pháp này trước khi thực hiện. Điều này nhằm tránh sự lúng túng, tốn kém về thời gian và kể cả tiền bạc của thầy và trò.

Hải Yến
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)
Thông tin doanh nghiệp