Chủ đề dư luận
Giáo dục & Khoa học
Thông tin giáo dục
Để văn chương gần gũi với người học
5-6-2019
Văn học là bộ môn thú vị, cung cấp nhiều kiến thức văn hóa, xã hội, lịch sử… cho người học. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân nên môn học này có lúc, có nơi không còn sức hấp dẫn người học. Vì thế, tìm kiếm phương pháp dạy học mới, áp dụng công nghệ thông tin (CNTT), tận dụng mạng xã hội… đang là cách mà nhiều giảng viên áp dụng nhằm làm cho việc giảng dạy Văn học đạt hiệu quả cao hơn.
Dạy Văn theo phương pháp P.O.W.E.R

Theo TS. Trần Thị Mai Nhân (Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP. Hồ Chí Minh), Văn học Việt Nam là một trong những môn học hay, thú vị, giúp người học hiểu được văn hóa, lịch sử, đời sống tâm hồn và nhân cách Việt Nam. Tuy vậy, đây cũng là môn học “khó nuốt” đối với người học do đặc trưng của môn học này. Thêm vào đó, Văn học hiện không còn là môn học có sức hấp dẫn với người học nữa. Vì vậy, trong giảng dạy, người thầy phải luôn tìm tòi, vận dụng những phương pháp học tập hiệu quả để giúp học sinh, sinh viên có được sự hào hứng và phát huy tối đa tính tích cực trong học tập.

t10_050619_1.jpg
Phương pháp thuyết trình, thảo luận nhóm tạo sự hứng thú cho người học. Trong ảnh: Học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn - Tân Mai hào hứng với buổi thuyết trình về tác phẩm “Đây thôn Vĩ Dạ”

Với kinh nghiệm giảng dạy của mình, TS. Trần Thị Mai Nhân cho rằng, việc khuyến khích sinh viên áp dụng phương pháp học tập P.O.W.E.R và hoạt động thuyết trình, thảo luận nhóm sẽ đem lại hiệu quả cao cho hoạt động dạy và học. Theo đó, học tập P.O.W.E.R là phương pháp do giáo sư Tâm lý học Robert S. Feldman đề xướng. Phương pháp này gồm các bước: Prepare (chuẩn bị), Organize (tổ chức), Work (làm việc), Evaluate (đánh giá), Rethink (suy nghĩ lại).  Với phương pháp học tập này, người học sẽ phát huy được tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập. Các hoạt động này gắn bó với nhau, hỗ trợ cho nhau làm nên một quá trình từ lĩnh hội tri thức một cách chủ động đến làm chủ tri thức, vận dụng nó vào trong thực tế một cách có tư duy.

Ðối với phương pháp thuyết trình - thảo luận nhóm, TS. Trần Thị Mai Nhân tổ chức dựa trên lý thuyết phân cấp tư duy của Benjamin Bloom (nhà giáo dục học người Mỹ). Theo đó, B. Bloom đã sắp xếp quá trình nhận thức từ mức độ đơn giản nhất (gợi lại kiến thức) đến mức độ phức tạp nhất (đánh giá giá trị và tính hữu ích của một ý kiến). Quá trình đó gồm 6 bước: biết, hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá. Về sau, do sự hiểu biết về cách thức học tập của học sinh cũng như cách thức dạy học của giáo viên ngày càng thay đổi, tiến bộ hơn nên cách phân loại kỹ năng tư duy này không còn phù hợp. Các học trò của ông đã xuất bản phiên bản mới được cập nhật về phân loại tư duy của Bloom. Cụ thể, 6 kỹ năng được sắp xếp theo mức độ từ đơn giản nhất đến phức tạp nhất gồm: nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo. Trong đó mức độ nhớ, hiểu, vận dụng được xem là “tư duy bậc thấp” và ba cấp độ sau thuộc “tư duy bậc cao”.

“Trong quá trình giảng dạy, giáo viên có thể vận dụng lý thuyết phân cấp tư duy này để thiết lập bảng câu hỏi định hướng cho học sinh, sinh viên trong giờ thuyết trình, thảo luận. Cách làm này sẽ đem lại những hiệu quả nhất định và giúp cho việc học tập có chiều sâu”, TS. Trần Thị Mai Nhân chia sẻ.

Tận dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội

TS. Nguyễn Thị Năm Hoàng (Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Ðại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng: “Việc giảng dạy Văn học trong nhà trường bên cạnh tài năng thuyết giảng, năng khiếu của người thầy trong việc truyền đạt cũng cần sử dụng thêm những yếu tố kỹ thuật, công nghệ, khai thác những mặt tích cực của mạng xã hội như là công cụ hỗ trợ giảng và kết nối với sinh viên để đánh thức tiềm lực của người học. Làm được như vậy quá trình dạy học sẽ trở nên sinh động, thú vị, tích cực và có thể mang lại những kết quả rất đáng kể”.

Theo đó, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn đã xây dựng và sử dụng website môn học. Ðây là một cách thức hiệu quả để hỗ trợ hoạt động giảng dạy, đặc biệt giúp cho quá trình tương tác giữa giáo viên với sinh viên được thực hiện chặt chẽ, không chỉ trên giảng đường, không chỉ qua email, điện thoại mà trên một không gian được thiết kế riêng cho lớp học, với những chủ đề thảo luận, bài tập, khảo sát... do giảng viên khởi tạo.

 Với các lớp trong ngành Văn học, việc tham gia tương tác trên website môn học sẽ giúp sinh viên vừa thể hiện năng lực làm việc theo nhóm, vừa phát huy được năng lực cá nhân trong việc bày tỏ quan điểm cá nhân về các hiện tượng văn học.  Qua đó, giảng viên sẽ hiểu rõ hơn về đối tượng sinh viên của mình để kịp thời điều chỉnh bài giảng và phương pháp giảng dạy trên lớp theo từng buổi học cho phù hợp.

Ở cấp độ kiểm tra, đánh giá, việc áp dụng CNTT có thể giúp cải tiến rất nhiều tính chất môn học đối với một số môn thuộc ngành văn học. Việc áp dụng CNTT  có thể hỗ trợ giảng viên và sinh viên một cách rất hiệu quả để tránh được những bài tập nhàm chán, nặng về lý thuyết, sách vở. Theo đó TS. Nguyễn Thị Năm Hoàng đã thử nghiệm kiểm tra giữa kỳ bằng cách giao cho các nhóm sinh viên những chủ đề về văn học đương đại để sinh viên trực tiếp tìm hiểu và yêu cầu sinh viên thực hiện những báo cáo dưới dạng truyền thông đa phương tiện thay vì bằng những bài viết theo kiểu truyền thống.

Kết quả đã nằm ngoài mong đợi của giảng viên: một số nhóm sinh viên đã trình chiếu những sản phẩm không chỉ đảm bảo nội dung mà còn rất phong phú, hấp dẫn về hình ảnh, tư liệu, thành thục về kỹ thuật và thực sự chứa đựng rất nhiều hứng thú, tâm huyết của các em. Chẳng hạn như thiết kế một trang web để thực hiện chiến lược truyền thông giả định trong một tác phẩm văn học đang tham gia một cuộc thi sáng tác; file audio thu âm cuộc phỏng vấn và trò chuyện của sinh viên bình luận về một tác phẩm mới ra mắt; video clip giới thiệu sách, phóng sự bằng hình ảnh về thị trường sách xoay quanh một đề tài cụ thể; một bộ phim ngắn do sinh viên tự cải biên từ một tiểu thuyết, tự đóng, tự quay, tự dựng và thuyết trình giới thiệu tác phẩm...

Cách làm này giúp sinh viên thấy văn học gần gũi với cuộc sống của mình và chất liệu của văn học có thể mang tới cho người học những trải nghiệm mang tính thực hành về một nghề nghiệp cụ thể theo lựa chọn của bản thân. Các sản phẩm này sau khi hoàn thành đã được sinh viên đưa lên mạng xã hội và nhận được phản hồi, tương tác tích cực, thậm chí được các nhà tuyển dụng chú ý, tạo ra một số cơ hội nghề nghiệp cho chính người học.

“Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang dần trở thành một điều rất gần gũi với mọi người, mọi ngành nghề trong xã hội. Con người có thể tự học, tự tiếp thu tri thức với nhiều phương thức khác nhau. Nhưng chính trong sự mênh mông của những chọn lựa, trong sự chính xác, lạnh lùng của kỹ thuật, công nghệ đó, vai trò của người thầy càng thể hiện một cách tinh tế, sâu sắc hơn bao giờ hết… Với ngành Văn học, định hướng văn hóa đọc, đa dạng hóa phương pháp dạy học, hiện đại hóa cách thức kiểm tra đánh giá để sinh viên biến chất liệu văn chương trở thành những sản phẩm thú vị, gần gũi với đời sống, đó là điều người thầy có thể thực hiện trong điều kiện hiện nay với rất nhiều công cụ hỗ trợ từ công nghệ”, TS. Nguyễn Thị Năm Hoàng chia sẻ.

Một số điểm đổi mới của môn Ngữ văn trong Chương trình GDPT mới
Theo PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống, Chủ biên chương trình Ngữ văn 2018 (chương trình GDPT tổng thể), chương trình Ngữ văn hiện hành về cơ bản vẫn tiếp cận theo hướng dạy học nội dung, chạy theo nội dung, trong khi đó nội dung còn nặng nề, hàn lâm, thiếu thiết thực. Khi xây dựng chương trình Ngữ văn 2018, ban biên soạn tiếp cận theo hướng mới: xuất phát từ các yêu cầu cần có cho học sinh về năng lực ngôn ngữ và văn học để lựa chọn các nội dung cần dạy. Cách tiếp cận này giúp loại bỏ được những kiến thức không thiết thực, xa vời mục tiêu của chương trình.

Về nội dung, chương trình Ngữ văn 2018 thiết kế theo hướng mở, chỉ quy định những yêu cầu cần đạt về đọc, viết, nói và nghe cho mỗi lớp; quy định một số kiến thức cơ bản, cốt lõi về văn học, tiếng Việt và một số văn bản có vị trí, ý nghĩa quan trọng của văn học dân tộc là nội dung thống nhất bắt buộc hoặc bắt buộc lựa chọn đối với tất cả các bộ sách giáo khoa và học sinh toàn quốc. Những văn bản còn lại do tác giả viết SGK và giáo viên lựa chọn. Chương trình mới chỉ gợi ý về đọc những văn bản, tác phẩm nhưng lại quy định rất rõ yêu cầu về kỹ năng cần đạt.

Trong chương trình Ngữ văn hiện hành, ngữ liệu văn bản chính là yếu tố nòng cốt của chương trình. Trong chương trình Ngữ văn mới, ngữ liệu là một bộ phận cấu thành của nội dung giáo dục. Trong đó, ngữ liệu không chỉ có văn bản văn học, văn bản nghị luận mà còn có văn bản thông tin (thường gắn với nhiều kênh thể hiện, không chỉ kênh chữ mà còn kênh hình ảnh và âm thanh). Ngữ liệu trong chương trình Ngữ văn mới chia làm ba loại: tác phẩm bắt buộc, tác phẩm tự chọn bắt buộc và tác phẩm gợi ý lựa chọn. Trong đó tác phẩm bắt buộc gồm: “Nam quốc sơn hà” (thời Lý), “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, “Truyện Kiều” của Nguyễn Du, “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” của Nguyễn Đình Chiểu, “Tuyên ngôn độc lập” của Hồ Chí Minh.

H. Yến
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 25/06/2019 9:26:46 CH
    Sáng qua 25-6, hơn 27.300 thí sinh Ðồng Nai đã dự thi 2 môn thi đầu (Ngữ văn và Toán) trong kỳ thi THPT quốc gia 2019, chiếm 99,3% tổng số thí sinh đăng ký dự thi. Cả 2 m...
  • 23/06/2019 9:00:15 CH
    Chiều nay 24-6, các thí sinh tham dự kỳ thi THPT quốc gia 2019 sẽ tập trung tại các điểm thi để làm thủ tục dự thi. Thí sinh được nghe phổ biến quy chế thi một lần nữa và...
  • 20/06/2019 11:03:58 CH
    Chiều 24-6 tới, cùng với cả nước, hơn 27.700 thí sinh của Ðồng Nai sẽ đến các điểm thi để làm thủ tục dự thi THPT quốc gia 2019. Hôm qua 20-6, Sở GD-ÐT đã tổ chức đoàn đế...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)