Chủ đề dư luận
Giáo dục & Khoa học
Thông tin giáo dục
Hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật học sinh trung học tỉnh Đồng Nai: Ươm mầm sáng tạo khoa học (Bài 1)
H. Yến - T. Nhân
Ngày mai 4-12, Sở Giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) sẽ tổ chức vòng chung kết cuộc thi Sáng tạo khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học (năm học 2014 - 2015). Đây thực sự là sân chơi ươm mầm cho những sáng tạo khoa học của học sinh. Từ hơn 70 dự án được các đơn vị Phòng GD-ĐT tuyển chọn, Ban giám khảo cuộc thi đã chọn được 34 dự án tiếp tục thi vòng 2 cấp tỉnh. Báo Lao động Đồng Nai xin giới thiệu đến bạn đọc một vài dự án trong số này.

Bài 1: Sáng tạo từ nhu cầu thực tiễn

Các dự án tham gia cuộc thi Sáng tạo khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học đều xuất phát từ những nhu cầu mà các em cho là thiết thực của cuộc sống.
“Chiếc máy đếm hành khách xe buýt”

Là học sinh lớp chuyên Anh (Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh) nhưng hai học sinh Lê Thị Như Quỳnh và Dương Võ Hải Linh lại tham gia cuộc thi Sáng tạo khoa học kỹ thuật (KHKT) dành cho học sinh trung học bằng một dự án kỹ thuật điện cơ khí. Dự án mà hai nữ sinh này thực hiện là “Hệ thống tự động kiểm soát số người trên phương tiện vận tải hành khách”. Hai em cho biết, ý tưởng tham gia cuộc thi của mình xuất phát từ thực tế của cuộc sống và sáng tạo của các em là nhằm góp phần giải quyết thực tế này.

Hiện nay, lợi dụng nhu cầu tăng cao về dịch vụ vận tải, di chuyển của người dân, các phương tiện vận tải khách (xe du lịch, xe buýt…) có chiều hướng nhồi nhét hành khách quá số người quy định để kiếm thêm lợi nhuận. Đặc biệt, vào các dịp lễ, Tết, tình trạng này còn tăng cao đột biến gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn giao thông. Đã có nhiều vụ tai nạn xe khách thương tâm xảy ra mà việc chở quá tải cũng là một trong những nguyên nhân gây tai nạn.

Như Quỳnh cho biết: “Bản thân em thường đi xe buýt, nên vào những giờ cao điểm, em và những người khác thường xuyên phải chịu cảnh bị nhồi nhét. Tình trạng này khiến người trên xe cảm thấy vô cùng khó chịu, không thoải mái vì trả phí lưu thông đầy đủ nhưng quyền lợi không được đáp ứng trọn vẹn. Hơn thế nữa, việc nhồi nhét hành khách còn kéo theo nhiều hành vi tiêu cực như: trốn vé, móc túi, xung đột, chen lấn, xô đẩy…”.

DSC03651.JPG
Lê Thị Như Quỳnh và Dương Võ Hải Linh đang hoàn tất thiết bị trước ngày khai mạc

“Để kiểm tra số lượng hành khách trên xe, Cảnh sát giao thông thường phải trực tiếp lên xe đếm. Điều này rất bất tiện vì vừa mất thời gian lại gây cản trở giao thông. Em tìm hiểu thì được biết cũng có những loại “máy đếm” số người có thể ứng dụng để đếm hành khách trên xe nhưng giá thành của sản phẩm này rất cao (khoảng 200 triệu đồng). Vì thế, chúng em muốn làm ra một loại máy có chức năng tương tự nhưng giá thành rẻ, có thể đưa vào sử dụng trong thực tế”, Hải Linh trình bày thêm.

Ngoài giờ học ở trường, Quỳnh và Linh tập trung “chế tạo” chiếc máy. Công việc của hai em nhận được sự hỗ trợ đắc lực của những người thân trong gia đình. Đặc biệt, chú của Quỳnh còn chở em lên tận TP.Hồ Chí Minh để tìm mua các thiết bị cần thiết với giá rẻ nhất.

Sau nhiều nỗ lực, chiếc “máy đếm hành khách” của hai cô bạn thân này cũng hoàn thành. Đó là chiếc máy có sự kết hợp giữa một PLC 8 cổng (là thiết bị điều khiển lập trình, được cho phép thực hiện linh hoạt các thuật toán điều khiển logic thông qua ngôn ngữ lập trình) và 2 cặp sensor quang (thiết bị điện tử cảm nhận những thay đổi từ môi trường bên ngoài và biến đổi thành các tín hiệu điện để điều khiển các thiết bị khác). Ngoài việc đếm chính xác số người lên - xuống xe, máy còn tự động kích hoạt còi báo động khi số người trên xe vượt quá mức quy định.

Theo tính toán của hai học sinh này, một chiếc “máy đếm hành khách” có giá khoảng 7 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu sản phẩm có khả năng áp dụng thực tế và được đưa vào sản xuất hàng loạt thì giá thành sẽ thấp hơn nhiều.

Như Quỳnh chia sẻ: “Trong quá trình làm việc, nhiều lần linh kiện điện tử bị hư nên tụi em phải đi ra tiệm điện tử để mua. Những người bán hàng thường hỏi tụi em mua để làm gì. Khi biết việc tụi em đang làm thì họ rất ngạc nhiên. Họ cho rằng việc tạo ra một thiết bị thuộc dạng công nghiệp tự động hóa là quá sức với một học sinh lớp 12, đặc biệt là phái nữ như tụi em”.

Tuy nhiên, theo Hải Linh, khó khăn lớn nhất mà hai em gặp phải chính là việc sử dụng quỹ thời gian. Các em chỉ có thể tranh thủ làm sau khi đã hoàn thành bài học ở trường. Vì thế, có khi hai em phải cùng nhau làm việc đến 10 giờ đêm. “Một vấn đề khiến chúng em phải “đau đầu” là nghĩ ra thật nhiều cách “ăn gian” của “nhà xe” để tìm cách khắc phục tình trạng đó ngay từ đầu”, Linh cho biết thêm.

Cậu học sinh “mê”… vi khuẩn

Hào hứng, say mê với… vi khuẩn là điều mà nhiều người dễ dàng nhận thấy ở cậu học trò Nguyễn Phúc Nguyên, học sinh Trường THPT Ngô Quyền (Biên Hòa). Nguyên tâm sự: “Em thích nghiên cứu về các loại vi khuẩn từ năm lớp 6. Em thích một mình làm việc cùng những con vi khuẩn này. Mong muốn của em là sau này sẽ có thể tiếp tục làm công việc nghiên cứu trong lĩnh vực hóa sinh”.

Để tham gia cuộc thi Sáng tạo KHKT dành cho học sinh trung học, Nguyên đã bắt tay vào nghiên cứu ngay từ dịp hè. Công trình nghiên cứu của em là “Sản xuất Cellulose (xen-lu-lô) bằng công nghệ vi sinh”.

Em cho biết: “Cellulose là một hợp chất hóa học thường được biết đến với vai trò là bộ khung xương quan trọng trong cơ thể thực vật. Không những cellulose được tổng hợp bởi thực vật mà còn được tổng hợp bởi vi sinh vật với tên gọi mới là cellulose vi khuẩn. Một trong những loài vi sinh vật có thể tổng hợp tốt nhất là Acetobacter xylinum. Tuy nhiên, việc sử dụng vi khuẩn này để tổng hợp màng cellulose khá đắt đỏ, công nghệ nuôi cấy phức tạp và yêu cầu phải sống trong môi trường cực kỳ vô trùng. Vì thế, em mong muốn có thể tạo nuôi cấy tạo màng cellulose trong một môi trường thuận lợi hơn, giá thành rẻ hơn, chất lượng tốt hơn, tính ứng dụng cao hơn mà không ảnh hưởng đến môi trường”.

DSCN0083.JPG
Cậu học trò “mê” vi khuẩn Nguyễn Phúc Nguyên giới thiệu về công trình của mình

Từ ý tưởng trên, Nguyên đã sử dụng hệ sinh vật có nguồn gốc từ trà Kombucha (được cung cấp bởi “phòng thí nghiệm tế bào công nghệ sinh học Trường đại học Quốc tế - Đại học quốc gia TP. HCM”) để lên men tạo màng cellulose.

Tại phòng thí nghiệm hóa sinh, Nguyên giới thiệu chi tiết về 6 mẫu nuôi cấy cellulose của em tại trường và một tấm màng cellulose tinh chất mà em đã phơi khô. Em còn “khoe” là ở nhà em còn nhiều lọ nuôi cellulose khác nữa, những lọ đó đã có lớp màng dày khoảng 6cm. “Hiện nay, cellulose được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành như: công nghiệp thực phẩm, y học, mỹ phẩm, khoa học vật liệu, âm thanh, bảo vệ môi trường, xử lý nước thải… Tuy nhiên, trong phạm vi đề tài của mình, em chỉ nghiên cứu cách nuôi cấy, tạo ra cellulose tinh khiết mà thôi”, Nguyên cho biết.

Lớp học thông minh

“Lớp học thông minh” là tên dự án tham gia cuộc thi Sáng tạo KHKT dành cho học sinh trung học của nhóm tác giả Nguyễn Lê Minh và Lương Tấn Khang. Ý tưởng tạo nên một lớp học thông minh của hai em xuất phát từ thực tế thường gặp ở nhà trường. Đó là việc thầy hiệu trưởng thường phải nhắc nhở các học trò tắt điện, tắt quạt trước khi ra về trong những buổi sinh hoạt dưới cờ. Ngoài ra, một số trường đã bị trộm đột nhập cắp tài sản vào những ngày nghỉ.
“Chúng em mong muốn có thể giải quyết triệt để tình trạng trên, vì thế đã kết hợp cùng nhau tạo nên một lớp học thông minh, ở đó mọi quy trình đều được khép kín: quạt, đèn có thể tự động bật khi có người và tắt khi không có người. Ngoài ra, vào những ngày nghỉ, khi không ai được phép vào trường mà có “người lạ” xuất hiện trong phòng học thì hệ thống bảo vệ của lớp học sẽ “báo động” cho bảo vệ và quản lý nhà trường biết để đối phó kịp thời”, Minh cho biết.

DSCN0020.JPG
Nguyễn Lê Minh và Lương Tấn Khang đang thử hoạt động của lớp học thông minh

Ngoài ra, hai tác giả này còn thiết lập nên một cuốn “sổ đầu bài điện tử” để thuận tiện cho việc đánh giá, nhận xét của giáo viên. “Sổ đầu bài điện tử” là một màn hình cảm ứng được cài đặt phần mềm để các giáo viên điền những đánh giá, nhận xét về lớp học, từng học sinh vào hệ thống. Hệ thống này sẽ lập tức gửi tin nhắn về nhà cho phụ huynh được biết.

“Với lớp học thông minh này, giáo viên quản sinh sẽ không phải vất vả đi từng lớp kiểm tra các lỗi của học sinh mà vẫn không có học sinh nào “trốn tội” được”, Tấn Khang chia sẻ.

Thầy Lê Thanh Hải, giáo viên Trường THPT Ngô Quyền nhận xét: “Nếu được trang bị trong những phòng học có đủ điều kiện thì sẽ rất hiệu quả, giúp giảm sức người trong quản lý và vì đây là một hệ thống hoạt động khép kín nên sẽ khách quan trong quản lý học sinh. Theo tính toán của các em, giá thành trang bị một lớp học thông minh này sẽ khoảng 1,8 đến 2 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu công nghệ này được sản xuất hàng loạt thì sẽ bớt được 30% chi phí”.

Số lượng dự án tham gia thi tăng cao

Các dự án lọt vào vòng 2 sẽ chuẩn bị mô hình để trưng bày tại cuộc thi và tác giả của dự án sẽ thuyết trình về tác phẩm của mình tại Trường TH-THCS-THPT Lê Quý Đôn (TP. Biên Hòa).

Theo Phòng Giáo dục Trung học (Sở GD-ĐT), năm nay số lượng thí sinh tham dự cuộc thi Sáng tạo KHKT dành cho học sinh trung học tăng cao. Toàn tỉnh có 500 dự án thuộc 13 lĩnh vực: Khoa học động vật, khoa học xã hội hành vi, hóa sinh, sinh học tế bào và phân tử, hóa học, khoa học máy tính, vật liệu và kỹ nghệ sinh học, kỹ thuật điện và cơ khí, năng lượng và vận tải, khoa học môi trường, quản lý môi trường, y khoa và khoa học sức khỏe, vật lý và thiên văn học (tăng 25 dự án so với năm 2013 và 57 dự án so với năm 2012).



BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 12/12/2017 6:14:46 CH
    Bộ GD-ĐT mới đây đã dự thảo Nghị định quy định chế độ khen thưởng đối với học sinh, sinh viên đoạt giải trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế; kỹ năng nghề quốc gia, quốc tế...
  • 12/12/2017 6:13:14 CH
    Theo Sở GD-ĐT, ở bậc học mầm non, hiện nay trên toàn tỉnh có hơn 6.000 phòng học (tăng hơn 130 phòng học so với năm học trước). Trong đó, có hơn 5.900 phòng học kiên cố (...
  • 12/12/2017 6:12:03 CH
    Phòng GD-ĐT huyện Xuân Lộc vừa tổ chức hội thi “Vở sạch - chữ đẹp” trong học sinh bậc tiểu học năm học 2017 - 2018. Tham gia hội thi có 385 học sinh đến từ các trường tiể...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)