Chủ đề dư luận
Bạn đọc & Tòa soạn
Bạn đọc viết
Một vài ý kiến trao đổi xung quanh “hiện tượng” Sử việt - 12 khúc tráng ca
21-7-2017
Mấy tuần qua, làng sử Việt khá sôi động với sự ra mắt tác phẩm “Sử Việt - 12 khúc tráng ca” của tác giả trẻ Dũng Phan. Ba buổi offline ra mắt sách ở cả ba thành phố lớn (Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh) đều tập hợp hàng trăm độc giả trẻ chật kín khán phòng. Có lẽ đây là cuốn sách sử đầu tiên ở trong nước được giới trẻ đón nhận nồng nhiệt và đông đảo đến như vậy. Tín hiệu đáng mừng này để lại nhiều suy ngẫm cũng như ý kiến xung quanh.
trang14_210717_1.jpg

Tác phẩm “thời thượng”

Trong bối cảnh mà sự thờ ơ của giới trẻ với những bài học về sử Việt ở nhà trường phổ thông càng tăng cao thì sự xuất hiện của “Sử Việt - 12 khúc tráng ca” đã tạo nên một sự kiện đáng kể. Bắt nguồn từ trang “The X-File of History” (một trang chuyên viết và sưu tầm tài liệu về chiến tranh thế giới thứ hai, lịch sử Việt Nam, lịch sử thế giới) trên mạng xã hội Facebook, các bạn trẻ biết đến Dũng Phan với tư cách là một Admin. Ðược biết Dũng Phan là kỹ sư xây dựng. Anh đã có nhiều bài đăng trên trang mạng và thu hút được sự quan tâm đông đảo của hơn 120.000 thành viên của trang (tính đến thời điểm hiện tại). Từ sự thành công đó và những ấp ủ về việc ra mắt một cuốn sách viết về sử Việt, “Sử Việt - 12 khúc tráng ca” ra đời và nhận được sự ủng hộ đông đảo từ các thành viên “ảo” đến các bạn đọc “thực”.

Cuốn sách viết về lịch sử thời trung đại Việt Nam xuyên suốt qua các triều đại phong kiến bắt đầu từ thời điểm họ Khúc đặt nền móng tự chủ đến triều đại phong kiến cuối cùng là nhà Nguyễn. Sách chia thành 12 chương gồm 6 khúc ca dựng nước và 6 khúc ca giữ nước. Trong đó, những trang viết về dòng họ Nguyễn được đầu tư kỹ nhất và dài nhất trong các chương.

Nhìn chung, “Sử Việt - 12 khúc tráng ca” đã tạo nên một “cơn sốt” trong giới trẻ. Tuy nhiên, với kiến văn khiêm tốn của mình, chúng tôi cũng xin được mạnh dạn trao đổi một số  ý kiến về cuốn sách như sau:

Giàu tính nhân văn

Với giọng kể lúc hào hùng khi bi tráng,  những câu chuyện được Dũng Phan khai thác như “Lời ca thịnh thế Lê Thánh Tông, vị vua giỏi nhất” hay công lao khai phá vùng đất phía Nam của chúa Nguyễn đã đưa bạn đọc đến với những khám phá mới lạ. Tác phẩm mang tính nhân văn sâu sắc thông qua những khúc ca dựng nước và giữ nước. Những nhân vật lịch sử như Trần Hưng Ðạo, Yết Kiêu, Nguyễn Hữu Cảnh,… được khắc họa một cách chân thực và sinh động. Tính thời sự và tính giáo dục cũng được thể hiện rõ khi vấn đề chủ quyền biển đảo được đề cập, đặc biệt trong những trang viết về nhà Nguyễn. Trong tác phẩm, Dũng Phan dùng đa phần nguồn sử liệu cấp một, mang tính phổ thông (như Việt Nam Sử lược của Trần Trọng Kim hay Ðại Nam thực lục của Quốc sử quán triều Nguyễn,…). Ðiều này góp phần giúp bạn đọc có thêm độ tin cậy trong nhận định và tiếp nhận lịch sử một cách gần nhất.

Sự lập lờ “nguy hiểm”

Có nhiều đánh giá tích cực xung quanh tác phẩm, song cũng còn một số vấn đề quan trọng cần lưu tâm.

Thứ nhất, trong tác phẩm có nhiều câu chuyện cũ đã được khai thác, những vấn đề đã được đề cập trong cả chương trình nhà trường phổ thông lẫn sách, báo, như các cải cách của Hồ Quý Ly hay phương thức đánh giặc của Ngô Quyền... Và nếu đối tượng tác phẩm nhắm đến là độc giả phổ thông thì có lẽ sẽ tạo hiệu ứng ngược bởi sự nhàm chán: biết rồi, khổ lắm, nói mãi. Thậm chí, việc đưa những kiến thức đã phổ cập vào một cuốn sách đang được nhiều người đón nhận là có phần xem nhẹ nhận thức của độc giả.

Thứ hai, tác phẩm còn hạn chế, thiếu tính thuyết phục trong một số nhận định. Dũng Phan từng nói: “Chính sử là lịch sử được ghi lại bởi bên thắng cuộc. Còn dã sử là lịch sử của bên thua cuộc”. Ngay từ nhận thức có phần chủ quan này của tác giả đã cho thấy sức thuyết phục trong tác phẩm cần đặt một dấu hỏi. Bởi đối với giới nghiên cứu, sẽ không có “kẻ thắng hay kẻ thua” trong tư duy làm sử mà chỉ có các quan điểm lịch sử chính thống hoặc phi chính thống. Quan điểm trên của Dũng Phan còn mang nặng cảm tính và thiếu khoa học (âu cũng dễ hiểu vì anh là dân ngoại đạo và là nói theo một ai đó đã từng thể hiện). Và từ quan điểm đó, nhiều yếu tố lịch sử cũng như nguồn sử liệu được tác giả sử dụng sẽ được nhìn với con mắt sai lệch. Mà hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở lịch sử viết về thời phong kiến.

Thứ ba, trong tác phẩm của Dũng Phan có một số lập luận không ổn, nếu đọc lướt sẽ không dễ phát hiện, nhưng chậm lại một chút mới thấy có sự lập lờ đánh tráo khái niệm. Trong câu chuyện viết về công cuộc chống Tống của nhà Lý, Dũng Phan viết: “Thế kỷ XI, đất đai Trung Quốc không thống nhất như bây giờ, quanh Ðại Tống còn có các quốc gia như Ðại Liêu, Thổ Phồn và Tây Hạ và đương nhiên là cả Ðại Việt”. Ðem đánh đồng: Ðại Liêu, Thổ Phồn và Tây Hạ - những khu vực đã thuộc đất đai Trung Quốc, sẽ dẫn đến logic: như vậy Ðại Việt cũng đã thống nhất thuộc đất đai Trung Quốc (?!). Một sự “lập lờ” vô cùng nguy hiểm!

Câu chuyện viết về Hồ Quý Ly, Dũng Phan cho rằng: “Quân sự là điểm yếu của Hồ Quý Ly” rồi kết luận Hồ Quý Ly yếu thế hơn so với đội quân của Trương Phụ của nhà Minh. Nhưng sau đó lại có đoạn ca ngợi về sáng chế súng thần cơ và thuyền cổ lâu của Hồ Nguyên Trừng “đưa sức mạnh Ðại Việt hoàn toàn vượt trội so với quân Ðại Minh ở cả trên bộ lẫn trên sông”. Ở đây là sự mâu thuẫn của chính người viết trong trình bày câu chuyện lịch sử. Chúng ta được biết, biết trước được dã tâm xâm lược của nhà Minh, Hồ Quý Ly đã xây dựng một đội quân cả trăm vạn người lại được trang bị thứ vũ khí tiên tiến nhất thời đó là súng thần công do nhà sáng chế cũng là tổng chỉ huy quân đội Hồ Nguyên Trừng (con trai cả của Hồ Quý Ly) phát minh. Như vậy, quân sự không phải là điểm yếu của Hồ Quý Ly. Ðiều này đã được thể hiện trong câu trả lời của Hồ Nguyên Trừng với Hồ Quý Ly: “Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo”.

Chi tiết sai lệch nữa là, khi Hồ Quý Ly lên ngôi, tháng 3 năm 1400 đã đổi tên nước là Ðại Ngu. Như vậy, khi nói về triều đại Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương không thể gọi tên nước là Ðại Việt. Có vẻ như do đối tượng bạn đọc mà Dũng Phan nhắm đến (bạn đọc bình dân, phổ thông) nên người viết khá “dễ dãi” có phần chủ quan, cẩu thả trong tư duy và cách viết. Mà ở đó, những sự “lập lờ nguy hiểm” như đã được phân tích ở trên có thể tạo nên những hậu quả khôn lường về nhận thức.

Một tác phẩm “thời thượng” không hẳn là một tác phẩm hoàn hảo. Tuy nhiên “lịch sử là lịch sử” cho dù đem diễn đạt dưới hình thức nào thì cũng khộng thể cho phép làm sai lạc, hoặc gây ra cách hiểu hàm hồ. Nếu như ví “Sử Việt - 12 khúc tráng ca” là một “cú hích” thức tỉnh tình yêu sử Việt của giới trẻ thì hy vọng rằng sau bài viết này, các độc giả trẻ sẽ có sự nhìn nhận một cách bình tĩnh hơn để có thể tỉnh táo trước những tác phẩm “thời thượng”!!!

Đàm Minh Khôi,
Khoa Lịch sử, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP. Hồ Chí Minh
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 04/02/2018 10:06:30 CH
    Thời gian gần đây, tôi thường đi làm ở Linh Trung (Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh) bằng xe máy từ Biên Hòa và nhiều lần phải giật mình khi qua nút giao ngã tư Vũng Tàu: mất an ...
  • 28/01/2018 9:40:53 CH
    “Đi bão” một đoạn thôi, rồi về bình tâm lại. Facebook (FB) tràn ngập những lời yêu thương dành cho cầu thủ U23 Việt Nam. Buồn không, buồn nhiều chứ! Cái bàn thua tức tưởi...
  • 14/01/2018 9:51:19 CH
    Mỗi ngày đọc báo, mạng xã hội, chúng ta thường bắt gặp những chuyện xấu tiêu cực, những hành vi xấu, những câu chuyện đau lòng khiến cho chúng ta ít nhiều cảm thấy bất an...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)